Na zijn overwinning bij de vervroegde parlementsverkiezingen belooft CDU-leider Friedrich Merz tegen Pasen een nieuwe Duitse regering. In theorie heeft hij daarbij de keuze uit twee mogelijke coalities, ofwel met de socialistische SPD ofwel met het radicaal-rechtse AfD. Dat laatste zal niet gebeuren, maar deze verkiezingen leverden ook nog enkele andere interessante vragen én antwoorden op.

Merz sloot een regering tussen CDU en AfD al op voorhand uit. Waarom?

Noemi Verbracken is voorzitter van de Junge Union, de CDU-jongerenorganisatie, in Aken. Ze verklaart: ‘Er komt geen samenwerking met de AfD. Wij willen veranderingen, maar niet met een deels extreemrechtse partij die uit de NAVO wil, die uit de EU beloofde te stappen, die de euro wil afschaffen en verder ook een groot risico voor onze economie is.’

Ook als de SPD niet wil, ziet Verbracken geen mogelijkheid om toch met de AfD te gaan praten. ‘We gaan alleen onderhandelen met de andere democratische partijen. Die Linke zou ik net als BSW – die het overigens niet hebben gered – ook niet als mogelijke coalitiepartners willen zien. Ik denk dan eerder aan Groen, waarmee we bij ons in Noordrijn-Westfalen goede ervaringen hebben opgedaan.’

De AfD is in de Oost-Duitse deelstaten de grootste partij met 32 tot 38 procent van de stemmen. Zullen de Oost-Duitsers het blijven pikken dat hun democratische keuze niet wordt gerespecteerd?

‘De Oost-Duitse kiezers pikken dit zeker niet’, klinkt het bij Daniel Haseloff, AfD-afgevaardigde van het deelstaatparlement in Thüringen. ‘Deze uitslag geeft aan dat de AfD nu al bijna op haar eentje een meerderheid zou kunnen vormen in het parlement. Dat is weliswaar nog op regionaal niveau, maar ook in het westen worden we almaar sterker. In de deelstaat Noordrijn-Westfalen hebben we onze stemmen kunnen verdubbelen.’

‘Zodra de AfD eindelijk gaat meeregeren, zullen we zien dat de verschillen tussen Oost- en West-Duitsland langzaam zullen verdwijnen. Partijen als de CDU werken juist tegen, ze houden zich ook nooit aan dat wat ze beloven. Merz zei vandaag al dat de door hem beloofde algemene grenscontroles toch niet realiseerbaar zouden zijn. Bij de volgende verkiezingen zal voor hem de rekening volgen. Alleen de AfD kent de werkelijke problemen van de mensen in heel Duitsland. Bij de volgende verkiezingen zullen we zeker als sterkste uit de bus komen.’

Heel opvallend ook: de liberale FDP – de favoriet coalitiepartner van de CDU – haalde zondag zelfs de kiesdrempel van vijf procent niet meer, en is dus niet meer vertegenwoordigd in het nationale parlement. Hoe is het mogelijk dat een liberale partij in Duitsland zelfs de kiesdrempel niet meer haalt?

De Duitse liberalen gaven gisteren in Berlijn een persconferentie. Voorzitter Christian Lindner nam daarbij afscheid, maar noemde geen reden voor het dramatische verlies. ‘Duidelijk is dat alle regeringspartijen gisteren hebben verloren. Er was een grote ontevredenheid onder de kiezers. Desondanks vinden we het juist dat er vroegtijdige verkiezingen waren. We worstelen in Duitsland met vraagstukken die dringend moeten worden opgelost: de economische problemen waarmee dit land geconfronteerd wordt en de toenemende polarisering. Ook op internationaal vlak gebeurt er veel. De wereld gaat niet zitten wachten op ons. Maar ik benadruk dat we de schuld van ons verlies niet bij anderen willen zoeken. De nieuwe partijleiding zal alle facetten bekijken, evalueren en uiteindelijk zorgen voor een grandioze comeback.’

Die aangekondigde liberale comeback dreigt moeilijk worden zonder vertegenwoordiging in het parlement. Hoe willen de liberalen dat aanpakken?

Lindner heeft in zijn afscheidsrede al direct een antwoord op deze vraag paraat: ‘We blijven een belangrijke factor in de Duitse en de Europese politiek. We zijn vertegenwoordigd in het Europese parlement, in de Duitse deelstaatparlementen en gemeentebesturen. We hebben zeer veel trouwe leden en zijn financieel gezond, in tegenstelling tot 2013 (toen de partij ook al eens uit het Duitse parlement verdween, nvdr). Ik heb er het volste vertrouwen in dat de nieuwe partijleiding dit niet het einde van de FDP laat zijn, maar een nieuw begin.’

Over de naam van Lindners mogelijke opvolger aan het hoofd van de FDP is voorlopig nog niets bekend.

Op uiterst links probeerde Sarah Wagenknecht te scoren met rechtse migratiestandpunten, maar ook zij haalde de kiesdrempel niet. Haar oude partij Die Linke – de indirecte opvolger van de Oost-Duitse Socialistische Eenheidspartij – positioneerde zich wel extreem-links en behaalde deze keer zelfs in het westen van het land goede resultaten. Hoe was dat mogelijk?

Voorzitter Ines Schwerdtner vertelt: ‘De verkiezingsoverwinning is het succes van tienduizenden leden die overal op straat, aan de deur en op het internet geweldig werk hebben geleverd. Ik wil hen allemaal bedanken. Andere partijen hebben rechts hun agenda laten bepalen in deze verkiezing. Die Linke daarentegen is bij de mensen op de stoep gaan staan en heeft zich gericht op de zorgen waarover zij ons vertelden. Daarbij zijn we trouw gebleven aan onze fundamentele overtuigingen.’

‘Het loonde de moeite om eensgezind en met een duidelijke focus op sociale kwesties de verkiezingscampagne in te gaan. We waren sterk op straat en sterk op sociale media. We hebben laten zien dat we niet alleen woorden bieden, maar ook praktische ondersteuning. Dit is goed ontvangen, zowel door hardwerkende mensen in het lagere loonsegment als door jongeren in de grote steden.’

Daniel Haseloff

Waarom CDU in Duitsland nooit in zee zal gaan met AfD