Er zijn van die simpele systemen die altijd werken. Als je in de media over Israël stelselmatig de woorden regering, staat, overheid vervangt door regime, dan spreekt in geen tijd vrijwel iedereen over het Israëlische regime. Ook Matthias Diependaele als die wordt geïnterviewd over het Festival van Vlaanderen. Dat een regime grondig verschilt van een regering, ach ja … Dat Israël een westerse democratie is, ach ja …

Matthias Diependaele gebruikt in hetzelfde interview – vorige vrijdag – wel vijf keer het woord duidelijk. Om te zeggen dat wat Caroline Gennez zegt over de culturele boycot van Israël en het Gentse festival niet het standpunt is van de Vlaamse regering. De werkelijkheid zegt natuurlijk iets anders: de raad van bestuur van het festival heeft duidelijk Gennez gevolgd, en dus duidelijk niet de Vlaamse regering, laat staan de minister-president.

Centen

Blijkt trouwens dat Jan Briers en zijn raad van bestuur daarbij vooral aan hun centen hebben gedacht. Ingaan tegen de richtlijnen van Gennez? Liever niet. De centen voor Gent Festival kunnen immers met één pennentrek verhuizen. Naar Mechelen bijvoorbeeld. De minister kent daar iemand in de culturele sector … In de Kulturkammer van Caroline word je op basis van de juiste gedachten toegelaten. Wie niet toegelaten wordt mag het vergeten. En de Kulturkammer van Jan Briers? Dat is … die van Caroline. Duidelijk toch?

In de Kulturkammer van Caroline word je op basis van de juiste gedachten toegelaten.

Die leden van de raad van bestuur zijn allemaal topmensen, zegt Briers, hun politieke kleur speelt geen rol. Erg moedig zijn die in elk geval niet. Ze hebben volgens Briers unaniem beslist, niemand heeft zich onthouden, en ze waren ‘bijna voltallig’. Maar ze hebben op de website van het festival voor alle zekerheid hun namen weggehaald.

Staatsorkest

Dirigent Lahav Shani is gebannen omdat hij jood en Israëli is, én ook directeur van het Israëlisch Filharmonisch Orkest. Door Briers het staatsorkest genoemd. Het orkest dus van het regime. Blijkt dat 10 procent van de inkomsten van dat orkest van de Israëlische staat komt. Bij het Festival van Vlaanderen is – typisch Vlaanderen – de subsidie-afhankelijkheid moeilijker na te trekken: het moet iets tussen 50 en 80 procent zijn. Een staatsfestival dus. Het festival van het Gentse regime.

Opvallend is ook de communicatie van het festival. Zodra de beslissing over het schrappen van het concert en de motivering ervan bekend worden, is er ophef. Maar het festival, zegt de radio, ‘wenst niet te reageren’. De verzamelde dommigheid die daar aan de knoppen draait vindt het kennelijk niet de moeite.

De Bruycker

Wie als het op dommigheid aankomt zelden ontbreekt is het Gentse stadsbestuur. Schepen De Bruycker van Vooruit komt wél op de radio: ze steunt voor duizend procent de beslissing van het festival. Maar zeer opvallend: dat er ook een probleem zou zijn geweest met de veiligheid, daarover zegt ze geen woord.

Terwijl Briers twaalf uur later – het besef dat er uitleg moest komen was eindelijk doorgedrongen – uitgerekend dat veiligheidsargument als eerste argument naar voren schuift. Op gezag van de Gentse politie. Die had laten weten de veiligheid van het festival niet te kunnen garanderen. Wist schepen De Bruycker dat niet? Of speelde er iets anders?

Ja, zo blijkt. De ‘progressieve vleugel’ in de raad van bestuur – wie is dat? – wou niet dat de indruk zou worden gewekt dat de Palestijnse anti-Israëlische beweging gewelddadig is. Nou moe! Daar is dus over nagedacht!

Onder druk

Maar Briers zegt het zelf: er is beslist onder druk, omdat er werd gedreigd. Dat hij daarmee maatschappelijke bakens verzet ontgaat de ex-gouverneur. En ook de Gentse politie heeft er een probleem bijgekregen: hoe komt het dat in talloze steden in Europa de veiligheid voor exact hetzelfde concert wél kan worden gegarandeerd, maar in Gent niet? Of bestaat er alleen in Gent Palestijns verzet? Of heeft de politie in een bui van extreme welwillendheid tegenover het stadsbestuur een argument geleverd pour les besoins de la (bonne) cause?

Hoe komt het dat in talloze steden in Europa de veiligheid voor exact hetzelfde concert wél kan worden gegarandeerd, maar in Gent niet?

Dat is geen boude veronderstelling. Briers zelf is er alweer de aanleiding toe. Want als Lahav Shani tegen maandag kleur bekent, zegt hij, dan kan het concert toch doorgaan. Dan mag het van Hamas? Of misschien met een andere dirigent? Willy Claes misschien? Die komt altijd, waar ze hem ook vragen.

En de scherpe woorden van premier De Wever? ‘Ach, een eerste minister moet zoiets zeggen,’ zegt Briers. Versta: dit is volstrekt verwaarloosbaar.

Geen standpunt

Briers herhaalt ten slotte ook dat Shani geen duidelijk standpunt heeft over Gaza. Dat is een leugen. De Standaard – daar staat soms iets interessants in – publiceert wat de dirigent een jaar terug daarover heeft geschreven in de Süddeutsche Zeitung. Het is een prachtige tekst. Een pleidooi voor vrede, over de kracht van muziek. Shani is daarnaast zeer genuanceerd over een complex probleem dat alleen in Gent simpel is.

Dat vrije meningsuiting ook kan betekenen dat je géén mening hebt, is daar onvoorstelbaar. Dat Shani het niet heeft over een genocide is daar onvergeeflijk. (Terwijl genocidair regime er zo lekker ingaat). Zeer binnenkort, hebben we in het weekeinde gelezen, wordt ook aan de Gentse universiteit twijfel daarover een verboden gedachte waarop men ‘moet worden aangesproken’. Let u vooral op die moet.

Dat Shani het niet heeft over een genocide is daar onvergeeflijk.

Maar het gaat hard. Bart De Wever probeert ook internationaal de meubels te redden. Hij is Lahav Shani gaan zeggen dat er in België geen plaats is voor antisemitisme en racisme. Helaas wordt dat in dit geval wel van overheidswege georganiseerd en geïnstitutionaliseerd. En toegelaten. Dat krijgt zelfs De Wever niet echt uitgelegd.

Ontslag

Op het partijbestuur van de N-VA vorige zaterdag vraagt voorzitter Van Peel dat de N-VA-vertegenwoordigers in de raad van bestuur ontslag geven. Christoph D’Haese geeft daar een geheel eigen interpretatie aan: als hij er niet in slaagt zijn collega’s bij het festival ervan te overtuigen de genomen beslissing ongedaan te maken, stapt hij op. Een zogeheten truc van Luie Charel. D’Haeses weergave van de feiten roept bovendien meer vragen op dan antwoorden. Ze verschilt ook van die van het andere N-VA-bestuurslid, Annemie Charlier.

Vooruit-voorzitter Rousseau reageert voor één keer alleen schriftelijk. Hij roept de premier tot de orde. Wat De Wever in het Duitse Essen aan Shani is gaan zeggen is polariserend. Een eerste minister moet verbinden.

De Bruycker

De Kulturkammer van Jan Briers