De Europese Commissie heeft plannen om Erasmus uit te breiden naar niet-EU-lidstaten aan de overkant van de Middellandse Zee. Studenten uit onder meer Marokko, Egypte, Algerije en Syrië zouden zo vlotter toegang krijgen tot de EU.

Dat is best opmerkelijk: twee jaar geleden besloot diezelfde Europese Commissie immers om Hongarije – een EU-lidstaat – uit te sluiten van deelname aan het Erasmus-programma omdat de rechtsstaat daar onder druk zou staan.

Het was de Europese buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas die enkele dagen geleden met het nodige tromgeroffel een nieuw ‘Europese pact voor het Middellandse Zeegebied’ aankondigde. Daarvoor wordt zomaar eventjes 42 miljard uitgetrokken. Het nieuwe pact moet volgens een woordvoerder van de Europese Commissie ‘een kader bieden voor samenwerking met een aantal partnerlanden in Noord-Afrika en het Midden-Oosten, met behulp van de momenteel beschikbare Europese middelen.’

Hét vlaggenschip van dat nieuwe pact moet de zogenaamde ‘Mediterrane Universiteit’ worden. Die zal, nog altijd volgens de woordvoerder, ‘studenten van alle kusten van de Middellandse Zee met elkaar in contact brengen en een meer geïntegreerde en inclusieve omgeving creëren voor hoger onderwijs.’

Olifant in de kamer

Dubravka Suica, de bevoegde Europese commissaris voor het Middellandse Zeegebied, bevestigde dat het voor studenten uit Marokko, Tunesië en Egypte gemakkelijker zal worden om visa te verkrijgen voor de EU. Er zal ook worden ingezet op gemeenschappelijke programma’s met universiteiten in Noord-Afrika en het Midden-Oosten, gezamenlijke diploma’s en zomercursussen.

De landen waarmee de EU nu veel nauwer wil gaan samenwerken zijn hofleveranciers van illegale migranten.

Suica kon hierbij natuurlijk maar moeilijk om de olifant in de kamer heen: migratie. De landen waarmee de EU nu veel nauwer wil gaan samenwerken op vlak van hoger onderwijs zijn vandaag ook hofleveranciers van illegale migranten richting EU. Maar volgens de Europese commissaris kan uitgerekend dit nieuwe pact helpen om die illegale migratie te voorkomen, ‘terwijl er zo legale routes worden gecreëerd om in de Europese arbeidsbehoeften te voorzien’.

Daarbij gaat ze vrolijk voorbij aan het feit dat er daarvoor natuurlijk ook al een systeem van arbeidsvisa bestaat, én aan de verwachting dat studenten naar hier komen om te studeren, niet om te werken.

Hongarije

De forse uitbreiding van het Erasmus-programma naar Noord-Afrika en het Midden-Oosten is om nog een andere reden best opmerkelijk. Eind 2022 besliste de Europese Commissie dat universiteiten uit EU-lidstaat Hongarije voortaan uitgesloten worden van een aantal Europese programma’s, onder meer Erasmus+.

Hongarije komt sindsdien ook niet langer in aanmerking voor onderzoeksbeurzen in het kader van het Europese Horizon-programma. De Commissie schermde voor die beslissing met de aantasting van de rechtsstaat in Hongarije.

Dat uitgerekend een aantal Arabische landen, die nu niet meteen bekendstaan om hun grote respect voor de mensenrechten, nu wél zouden worden meegenomen in het vernieuwde Erasmus+ zorgt uiteraard voor gefronste wenkbrauwen.

Sluipende islamisering

Daarnaast leeft ook de bezorgdheid dat de sluipende islamisering in Europa via dit soort samenwerkingen net wordt bevorderd. Het is intussen een publiek geheim dat onder meer de moslimbroeders in heel wat Europese universiteiten een stevige voet tussen de deur hebben. Een nauwere samenwerking met universiteiten uit Arabische landen zal die trend eerder versnellen dan afremmen.

Wat kunnen studenten uit Gent, Parijs of Praag gaan uitrichten in Damascus, Caïro of Algiers?

Het is ook opmerkelijk dat de EU nu plots de visumvoorwaarden zou versoepelen voor een aantal landen die zelf halsstarrig weigeren om onderdanen terug te nemen die illegaal in de EU zijn of hier een celstraf moeten uitzitten.

Ten slotte rijst ook nog de vraag wat studenten uit pakweg Gent, Parijs of Praag kunnen gaan uitrichten in Damascus, Caïro of Algiers. Het risico lijkt niet denkbeeldig dat dit toch vooral een eenrichtingspartnerschap zal worden.

Nieuwe immigratiekanalen

Op onze vragen aan de Europese Commissie over de timing, het budget en de exacte modaliteiten kregen we gisteren geen concreet antwoord. ‘Meer details hierover volgen in het concrete actieplan, dat begin 2026 bekend zal worden gemaakt’, klonk het nog bij de woordvoerder van de Commissie.

Europarlementslid Tom Vandendriessche (Vlaams Belang) is alvast niet te spreken over het nieuwe initiatief. ‘De Europese Commissie verpakt immigratie als samenwerking, maar in werkelijkheid financiert ze zo nieuwe immigratiekanalen richting Europa. Migratie wordt hiermee verpakt als samenwerking. We zullen ons in het Europees Parlement met alle kracht verzetten tegen dit voorstel.’

Dubravka Suica

Erasmus met Arabische landen: nieuw migratiekanaal?