Vladimir Poetin telefoneerde met Donald Trump over een wapenstilstand van dertig dagen. De Russische leider toonde zich tijdens dat gesprek bereid om zijn aanvallen op de energie-infrastructuur van Oekraïne te stoppen. Intussen gaat ook de Oekraïense president Zelenski akkoord. Maar hoe wordt het Amerikaanse vredesinitiatief beoordeeld door de gemiddelde Rus? ‘Die wapenstilstand kan Trump wel vergeten’, klinkt het bij een militaire vrijwilliger.

De man – die enkel wil spreken onder zijn codenaam Arkon – beweert op dit moment aan het front in het Russische district Koersk te staan. Een deel van dat gebied werd in augustus 2024 door Oekraïne bezet. Volgens Arkon worden de laatste Oekraïense militairen daar nu opnieuw verdreven. Hij windt zich op over oorlogsmisdaden die de Oekraïners er zouden hebben begaan. Met het Amerikaanse vredesvoorstel moet hij lachen: ‘Die wapenstilstand van Trump werd door onze president gewoon belachelijk gemaakt – en terecht! Poetins enige concrete antwoord ging over de organisatie van een hockeywedstrijd tussen Rusland en de VS!’

Dat zegt volgens de vrijwilliger genoeg. ‘Als politicus kan Poetin natuurlijk niet alles zeggen, maar ik kan dat wel. Het Amerikaanse voorstel is een misdaad tegen de mensheid. Aan de ene kant lijkt het naïef dat Trump denkt dat hij een front van 2.000 kilometer het zwijgen op kan leggen. Aan de andere kant is het typisch voor de hypocrisie van het Westen dat Rusland probeert te vernietigen. Wij rukken op, overal. De perfecte operatie onder leiding van onze fantastische president in het district Koersk heeft ze angst aangejaagd. Daarom heeft Oekraïne met zijn NAVO-huurlingen nu dringend een adempauze nodig. Maar dat kunnen ze vergeten!’

Zoethoudertje

Gewone Russische burgers laten een minder strijdlustig geluid horen. Andrej, salesmanager uit Sint-Petersburg, is bereid zonder achternaam zijn verhaal te doen: ‘Voor mij persoonlijk ruikt het gesprek tussen Poetin en Trump naar volksverlakkerij. Het gaat nergens over. Maar de oorlog is sowieso geen gespreksthema onder de mensen hier.’ Hij legt uit dat de bevolking vooral over de hoge prijzen op levensmiddelen en de uit de pan swingende huurprijzen praat. ‘Er is een gierende inflatie in Rusland. Dat merkt iedereen. De oorlog is voor de meesten nog steeds ver weg. Vooral bij ons in het noorden waar nauwelijks Oekraïense drones vliegen.’

In vergelijking met Europese politici die al sinds 2014 om de hete brij heen draaien, maakt de Amerikaanse president in ieder geval een rechtlijnige en ferme indruk

Rondom de stad Samara – in het zuidoosten van Europees Rusland – richten drones van de Oekraïense strijdkrachten regelmatig schade aan. Toch bevestigt verzekeringsadviseur Boris – die net als Andrej zijn achternaam liever niet gepubliceerd ziet – dat het staakt-het-vuren-voorstel nauwelijks wordt besproken. Volgens hem komt dat doordat het initiatief van Trump veel te wazig is. ‘Ik heb het gevoel dat Trump niet goed weet hoe hij Poetin onder druk moet zetten. Trump probeert bij hem in het gevlei te komen, maar is in feite machteloos. Het Kremlin is duidelijk niet geïnteresseerd in een wapenstilstand, maar zal de VS zo lang mogelijk proberen zoet te houden.’

Vrede

Ekaterina Duntsova probeerde zich kandidaat te stellen voor de Russische presidentsverkiezingen van 2024. Nog voor ze begon, wees de kiescommissie haar kandidatuur af. Als reden werd een verkeerd ingevuld aanmeldingsformulier genoemd. Het hoofdthema van Duntsova was een uiterst voorzichtig geformuleerde wens naar vrede. Vlak voor de verkiezingen werd ze gearresteerd, maar ze stond al snel weer op vrije voeten.

In mei 2024 werd ze door justitie bestempeld als ‘buitenlands agent’. In tegenstelling tot andere tegenstanders van de oorlog, laat de Russische justitie het voormalige gemeenteraadslid verder haar gang gaan. Ze organiseert initiatieven voor vrede en houdt met haar niet-geregistreerde partij ‘Rassvet’ (zonsopgang) regelmatig online conferenties met gelijkgestemde activisten.

Persoonlijk gesprek

De politica verklaart in een persoonlijk gesprek: ‘Trump houdt erg van grootse uitspraken. Daar past hij dan achteraf zijn activiteiten al dan niet aan aan. Na het telefoongesprek tussen Poetin en Trump zien we dat de aanvallen over en weer gewoon doorgaan. Dus heel veel nut heeft het gesprek niet gehad. Als pacifist ondersteun ik het initiatief van Donald Trump. In vergelijking met Europese politici die al sinds 2014 om de hete brij heen draaien, maakt de Amerikaanse president in ieder geval een rechtlijnige en ferme indruk. Het probleem is wel dat hij overal tegelijk wil zijn: in Oekraïne, in de Gazastrook en ook in Amerika zelf.’

Ze gaat verder: ‘Het Kremlin zal zeker bij de oude voorwaarden blijven. Een daarvan is het erkennen van de nieuwe gebieden (door de Russen bezet Oekraïens grondgebied). Dat is een eis die voor Oekraïne onaanvaardbaar is. Tenzij de VS hen ertoe dwingt die te accepteren. Dan heeft Oekraïne natuurlijk geen keus meer.’

In de discussie rond het staakt-het-vuren mist Duntsova vooral medeleven met de gewone man en vrouw. ‘Wat gebeurt er met de mensen die in die nieuwe gebieden wonen? Wat gebeurt er met de politieke gevangenen en gedeporteerde kinderen? Die vragen worden niet gesteld. Wij werken ons manifest voor vredelievende mensen uit. Dat is eigenlijk een taak van de overheid. Maar nu ligt die op de schouders van burgerorganisaties zoals die van ons.’

Ekaterina Duntsova

Russen over vrede van Trump: ‘De oorlog is hier geen gespreksthema’