De gloriedagen van commerciële televisie liggen al een tijdje achter ons. Het is dan ook ironisch dat een van de leukste programma’s bij Play een terugblik is op alle slechte tv-programma’s die het voormalige VT4 en Vier in hun 30-jarige bestaan ooit hebben uitgezonden. De titel is: ‘Kijken En Kijken Kijken’.

Dat oude tv-programma’s vaak niet meer om aan te zien zijn, kan je dagelijks vaststellen op de bejaardenhuiszender Eclips TV, waar deze week nog Het Zwaard van Ardoewaan, Keromar, Merlina en De Bossen Van Vlaanderen werden uitgezonden. In onze herinnering misschien ooit fijne programma’s, maar vandaag opnieuw kijken valt behoorlijk tegen. Het zijn natuurlijk ook titels van 40 tot 50 jaar geleden, dus dat ze verouderd zijn hoeft niet te verbazen.

Niet meer uit te zenden

Play, de zender die tot voor kort Play4 heette en daarvoor Vier en VT4, bestaat nu 30 jaar en bewijst met een geestig compilatieprogramma dat ook recentere programma’s onvoorstelbaar slecht waren, en vooral: niet meer uit te zenden. En zo wordt al die slechte tv toch weer leuk.

Al wil Zapman toch even opmerken dat écht bewust slechte tv allesbehalve grappig is. Dat bewees de BBC in 2021 toen hun journalisten bewust uitspraken van Trump zo monteerden dat het leek alsof hij zijn aanhangers aangemoedigd had om het Capitool te bestormen. Dat werd pas onlangs openbaar gemaakt en zowel algemeen BBC-directeur Tim Davie als de directeur Nieuwsdienst Deborah Turness kondigden dit weekend hun ontslag aan over de kwestie.

Foute dingen

Over dát soort ‘slecht’ gaat Kijken En Kijken Kijken dus niet. (De titel is een verwijzing naar een uitspraak van een gretig in decolletés loerende Temptation Island-kandidaat: ‘Je hebt kijken, en je hebt kijken-kijken’.) Het ‘slechte’ waar dit over gaat, zit hem in het uitlokken van shockeffecten en conflicten, het manipuleren van deelnemers en seksueel overschrijdend gedrag.

Velen kunnen zich niet voorstellen dat al die gênante en ongepaste shows ooit ‘normaal’ werden gevonden

Het concept van Kijken En Kijken Kijken is eenvoudig: bekende koppels en families die op een of andere manier verbonden zijn met Play, kijken naar oude VT4– en Vier-programma’s en geven er ongezouten commentaar op. Dat zorgt regelmatig voor grote hilariteit, vooral omdat velen zich niet kunnen voorstellen dat al die gênante en ongepaste shows ooit ‘normaal’ werden gevonden. Soms lachen ze zelfs hun eigen programma’s van vroeger uit. ‘Wat voor foute dingen deden wij toch allemaal’, merkt Annelien Coorevits op.

Gênant

Zapman kan zich voorstellen, beste lezer, dat u – erudiet, belezen en goed opgevoed – helemaal niet geïnteresseerd bent in slechte tv-programma’s van een zender als VT4, die ooit ‘De Vettige Vier’ werd genoemd. Maar neem van ons aan: gênante dingen kunnen ook heel grappig zijn, zoals de bordkartonnen decors van een totaal vergeten soap als Vennebos of de vreselijke spelletjes in Vergeet je tandenborstel niet.

En toch: de combinatie van de wansmaak van toen met de reacties van de kijkende koppels vandaag werkt op onze lachspieren. ‘Ieeeeeuw’ is een veelgehoorde kreet, bijvoorbeeld als een jonge man in Kassa Kassa de opdracht krijgt om met goedkeuring van zijn vriendin drie mensen te vinden in het koopcentrum die vijf seconden met hem willen tongzoenen voor 20.000 frank. De verbazing in de reacties daarover is oprecht, met kreten als: ‘Is dit zo op tv geweest?’ Ja, dus.

Tijdsgeest

Zo leren we ook iets uit het programma, namelijk hoe fundamenteel de tijdsgeest de laatste tien jaar is veranderd. Het frappantste zien we dat bij Temptation Island. Dat ‘trash‘-programma was destijds ook populair bij hoger geschoolden, in die mate dat zelfs Canvas merkte hoe hun kijkcijfers lager waren op dagen dat Temptation werd uitgezonden. Zoiets zou vandaag niet meer kunnen, denken Annelien en Stephanie Coorevits, terwijl Jani Kazaltzis het graag zou zien terugkomen.

‘Zou dit nog kunnen op tv?’, die vraag vormt zowat de rode draad. Over het abominabele programma Ab Normaal, waarin een roos konijn de stomste schunnige moppen vertelde aan een rondborstige Vanessa Hoefkens, is iedereen het eens: dit kan absoluut niet meer.

We leren in het programma hoe fundamenteel de tijdsgeest de laatste tien jaar is veranderd

Maar ook aan details merk je hoe de wereld veranderd is. Neem De Smaakpolitie, waarin voedselinspecteur Benny Bax onaangekondigd keukens van restaurants gaat controleren. Als Benny in een veganistisch restaurant terechtkomt, kan hij amper geloven dat ze daar koken zonder vlees, vis, eieren of zuivel. Vandaag is ‘vegan’ lang niet meer zo uitzonderlijk, of je dat nu leuk vindt of niet.

Budget

En ook veelzeggend: de opmerking ‘hadden ze daar budget voor?’ valt regelmatig. In Kassa Kassa konden willekeurige voorbijgangers geld winnen met stomme opdrachten. ‘Maar nu heeft tv geen geld meer’, concludeert Elodie Gabias. In Banana Split ging Hans Otten voor een verborgen cameragrap naar Piet Huysentruyt in de Ardèche. ‘Helemaal naar Zuid-Frankrijk voor één mopje?’ vraagt Véronique De Kock verwonderd. ‘Toen was er nog budget’, antwoordt Peter Van Asbroeck.

Inderdaad, toen was er nog budget, zelfs voor heel slechte programma’s. Vandaag gaan de budgetten naar streamingdiensten, voor veel betere series en miniseries. Pech voor de ‘gewone’ tv. Is er – buiten de makers – iemand die dat erg vindt?

‘Kijken En Kijken Kijken’, elke zondagavond op Play en uiteraard te streamen in de Play-app.

Elodie Gabias

En wat hebben wij dit jaar geleerd?

Soms is slechte tv de leukste tv

Humor en Het Laatste Avondmaal