Met Job Plus vereenvoudigt Wallonië zijn wirwar aan aanwervingspremies. Zo zet het volop in op activering, responsabilisering en meer jobs in de private sector. Maar ondanks de nieuwe retoriek blijft de regering vasthouden aan een typisch Waals instrument: loonsubsidies. Werkt die combinatie?

Wallonië wil meer mensen aan de slag krijgen en dat is nodig ook. In het eerste kwartaal van 2026 bedroeg de werkzaamheidsgraad er 68 procent, tegenover 77,3 procent in Vlaanderen. België als geheel strandde op 72,8 procent. Terwijl Vlaanderen stilaan de doelstelling van 80 procent nadert, heeft Wallonië dus nog een flinke achterstand in te halen.

Het zuiden van ons land kampt al jaren met een lagere werkzaamheidsgraad, meer langdurige werkloosheid en een lager opleidingsniveau bij een deel van de werkzoekenden dan Vlaanderen. Sinds de komst van de huidige MR-Les Engagés-regering klinkt een nieuwe economische taal: activering, responsabilisering en meer samenwerking met de werkgevers staan centraal. Begrippen die Vlamingen niet vreemd zijn, maar in Wallonië jarenlang veel minder nadruk kregen. En toch nemen onze zuiderburen niet simpelweg het Vlaamse model over.

Andere problemen, andere oplossingen

Dat blijkt al uit de diagnose van de arbeidsmarkt. Vlaanderen kampt vooral met een tekort aan arbeidskrachten en duizenden moeilijk in te vullen vacatures, terwijl in Wallonië precies het omgekeerde probleem speelt. ‘De arbeidsmarkten in Vlaanderen en Wallonië zijn fundamenteel verschillend’, bevestigt Elvis Mihalowitch, arbeidsmarktexpert bij werkgeversorganisatie AKT. ‘Je kan ze niet zomaar met elkaar vergelijken.’

Daarbovenop blijft het zuiden van ons land vooral geloven in loonsubsidies, met onder andere dus het nieuwe Job Plus, dat vanaf vandaag de bestaande systemen samenbrengt in één nieuwe regeling. De nieuwe premie centraliseert bovendien de uitvoering bij Forem, de Waalse arbeidsbemiddelaar, nu tegelijk bemiddelaar, loket en beheerder van de premie. Een groot verschil met de VDAB in Vlaanderen.

Een stap in de goede richting

Volgens AKT ligt een belangrijke uitdaging in de afstand tussen de werkzoekenden en de arbeidsmarkt. ‘Het echte probleem is een gebrek aan kwalificaties’, klinkt het. Daarom blijft Wallonië volgens de werkgeversorganisatie kiezen voor loonsubsidies, zodat werkgevers bereid zijn die mensen toch een kans te geven.

Het echte probleem is een gebrek aan kwalificaties

Volgens AKT is die vereenvoudiging een stap in de goede richting. ‘De vereenvoudiging was een vraag van lange duur’, zegt Mihalowitch. ‘Eén loket en één systeem zorgen voor veel meer voorspelbaarheid voor ondernemingen.’ De werkgeversorganisatie noemt ook een tweede prioriteit: meer private jobs creëren. Volgens Mihalowitch moet de overheid haar middelen vooral inzetten om ondernemingen te ondersteunen die werkgelegenheid creëren.

Niet iedereen overtuigd

Arbeidseconoom van de UCLouvain Bruno Van der Linden plaatst wel kanttekeningen bij de manier waarop Wallonië loonsubsidies inzet. Volgens hem tonen verschillende wetenschappelijke evaluaties aan dat dergelijke steunmaatregelen niet voor elke doelgroep even doeltreffend zijn. ‘Voor laaggeschoolde werkzoekenden werkt een ‘work first’-aanpak in de private sector niet,’ zegt hij. ‘Dat blijkt uit Belgische evaluaties, zowel federaal als in Vlaanderen en Wallonië.

Zeker in een arbeidsmarkt met veel knelpuntvacatures heeft zo’n aanpak weinig nut.’ Zo bleek uit een evaluatie van de vroegere Impulsion-premie. Veel gesubsidieerde aanwervingen zouden ook zonder financiële steun hebben plaatsgevonden.

Volgens Van der Linden is de vraag daarom niet of loonsubsidies nuttig zijn, maar voor wie. Voor laaggeschoolde jongeren blijken ze in een klassieke private onderneming weinig effect te hebben. In een meer beschermde werkomgeving of met intensieve begeleiding kan dat anders liggen. Ook de economische context speelt een rol: wanneer er veel vacatures openstaan, hebben aanwervingssubsidies vaak weinig effect, terwijl ze tijdens een recessie wel een verschil kunnen maken.

Ook AKT benadrukt dat opleiding cruciaal blijft, zeker voor mensen die al lange tijd niet meer gewerkt hebben. Volgens de werkgeversorganisatie moeten opleidingen beter aansluiten bij de noden van ondernemingen. Loonsubsidies alleen volstaan dus niet.

Nieuwe koers, oude instrumenten

De vraag is dan ook niet alleen of Wallonië meer mensen aan het werk krijgt, maar vooral welke combinatie van activering, opleiding en financiële stimuli daarvoor het meest doeltreffend is. Is het blijven vasthouden aan gerichte loonsubsidies een oplossing om de kloof met Vlaanderen te dichten? Daarover zijn werkgevers en arbeidsmarkteconomen het vandaag nog lang niet eens.

Elvis Mihalowitch

Wallonië wil werken zoals Vlaanderen, maar kan dat met Waalse recepten?