Waar oorlog is, daar is Erik Prince,zakenman en stichter van de privémilitie Blackwater. De controversiële Amerikaan zou geregeld in de Oekraïense hoofdstad Kiev vertoeven, waar hij ontmoetingen regelt met industriëlen uit de defensiesector. Zijn werkwijze lijkt op die van Jevgeni Prigozjin, de intussen overleden topman van de Russische privémilitie Wagner Group. Maar wie is Prince precies, en wat heeft hij te zoeken in Oekraïne?

Op 16 september 2007 namen 19 zwaarbewapende Amerikanen positie in rond Nisour Square, een plein in de Iraakse hoofdstad Bagdad, vlakbij de belangrijkste aanrijroute naar de Green Zone, het door de VS gecontroleerde gebied in de stad, waarin ook de Amerikaanse ambassade lag. Eerder die dag ontplofte een autobom vlakbij een gebouw waar Amerikaanse en Iraakse functionarissen vergaderden, waarop de VS beslisten om hen te evacueren. Raven 23, zoals het team aan Nisour Square werd genoemd, kreeg de opdracht om het plein vrij te houden om het konvooi te laten passeren.

Maar de routineklus draaide uit op een drama toen een Kia het plein opreed. Uit vrees voor een autobom openden de Amerikanen het vuur. Eén welgemikt schot schakelde de chauffeur uit, de Kia bolde verder, waarop ook de passagier van het voertuig werd neergeschoten. Maar de Amerikanen bleven schieten, op alles wat bewoog. Veertien Irakese burgers werden doodgeschoten, nog twintig anderen raakten gewond. Vier leden van Raven 23 zouden veroordeeld worden voor het bloedbad, maar kregen in 2020 gratie van de Amerikaanse president Donald Trump. Het incident betekende de doodsteek voor het bedrijf dat het team in dienst had: de private militaire dienstverlener Blackwater.

Moerassen van North Carolina

Blackwater is het geesteskind van Erik Prince, een voormalige Navy SEAL die diende in het Midden-Oosten, Haïti en de Balkan. Prince richtte het bedrijf op in 1997 en kocht meteen 24 vierkante kilometer moerasgebied in North Carolina. Daar bouwde hij een militair trainingscentrum, bedoeld voor zijn eigen manschappen en overheidsdiensten. Tussen 1997 en 2010 kreeg Blackwater voor 2 miljard dollar aan overheidsopdrachten binnen, waaronder ook geheime contracten. Geweten is dat Blackwater trainingen voorzag en ingezet werd voor de bewaking van onder meer Amerikaanse ambassades. Volgens Prince werden Blackwater-huurlingen, vooral voormalige militairen, ingezet voor ‘erg riskante missies’ in opdracht van de CIA.

Blackwater-huurlingen werden ingezet voor ‘erg riskante missies’ in opdracht van de CIA.

Na het bloedbad bij Nisour Square kwam Blackwater in een storm terecht. De Irakese regering trok hun licentie in, waardoor het bedrijf een contract van één miljard voor de beveiliging van Amerikaans ambassadepersoneel verloor. Prince verkocht Blackwater, dat intussen al verschillende keren van naam, eigenaar en structuur veranderde en vandaag bekend staat als Constellis.

Vreemdelingenlegioen van de VAE

Prince zelf vertrok bij Blackwater; wat hij de jaren nadien deed, is minder bekend. Wel kwam hij geregeld in opspraak. Toen zijn bedrijf in juridische problemen dreigde te geraken, verhuisde Prince naar de Verenigde Arabische Emiraten, waar hij in opdracht van de kroonprins van Abu Dhabi een 800-koppig vreemdelingenlegioen moest oprichten.

In 2011 zou hij instaan voor de training van 2.000 Somaliërs voor anti-piraterijopdrachten, gefinancierd door verschillende Arabische landen waaronder de VAE en met steun van de VS. Hij richtte enkele jaren later ook Frontier Services Group op, een logistiek bedrijf dat deels in handen is van de Chinese overheid.

Toen zijn bedrijf in juridische problemen dreigde te geraken, verhuisde Prince naar de Verenigde Arabische Emiraten.

FSG had als taak de Chinese operaties in Afrika (in het kader van het Belt-and-Road-initiatief) te ondersteunen. Maar het bedrijf gaat verder; de aanwezigheid van verschillende voormalige Amerikaanse militairen in het bestuur verraadt iets over het takenpakket. Zo kocht FSG enkele sproeivliegtuigen, bedoeld om velden te bemesten, om er wapens aan te bevestigen; bouwde het militaire basissen in de Chinese provincie Xinjiang, bekend vanwege de onderdrukking van de Oeigoeren; zou het training en logistieke steun bieden aan het Chinese leger en heeft het ‘veiligheidsspecialisten’ in Mozambique.

Donald Trump

In de jaren nadien bouwde Prince banden uit met Donald Trump, tussen 2017 en 2021 president van de VS. Doorheen de jaren doneerde hij honderdduizenden dollars aan Trumps campagnes. Hij probeerde op die manier steun te krijgen om overal ter wereld huurlingenlegers uit te bouwen. Zo stelde hij voor om de handen in elkaar te slaan met de Wagner Group in Mozambique en Libië, waar hij banden onderhield met krijgsheer Khalifa Haftar. Prince zou – aldus een VN-rapport naar schendingen van wapenembargo’s – wapens, drones en huurlingen hebben aangeboden om de oorlog die Haftar voerde tegen de Libische regering te steunen.

Met behulp van financiering uit de VAE probeerde Prince ook militaire helikopters en (sproei)vliegtuigen naar Libië te smokkelen vanuit Jordanië, met medeweten van de Amerikaanse overheid. Ook in de Democratische Republiek Congo en Ecuador zou Prince geprobeerd hebben huurlingenlegers in te zetten.

Prince was te agressief in zijn aanpak, en werd aan het einde van Trumps eerste termijn uit het Witte Huis en het Pentagon geweerd.

Maar Prince was te agressief in zijn aanpak, en werd aan het einde van Trumps eerste termijn uit het Witte Huis en het Pentagon, het ministerie van Defensie, geweerd. Nu Trump opnieuw president is, is de voormalige Navy SEAL weer een graag geziene gast in het Pentagon en maakt hij deel uit van chatgroepen met bestuurders van de ministeries van Nationale Veiligheid en Buitenlandse Zaken en van de Nationale Veiligheidsraad, zo weet CNN.

Dat gaat ook gepaard met concrete plannen. Eerder berichtte The Guardian dat Prince huurlingen vanuit de VS, Europa en El Salvador naar Haïti zou sturen, om er het bendegeweld aan te pakken. Dat Prince in de afgelopen maanden zoete broodjes bakte met Nayib Bukele, de president van El Salvador, is allesbehalve toevallig. Hij wil ook graag een rol spelen bij het deporteren van migranten vanuit de VS naar andere landen, waaronder El Salvador.

Grondstoffen

En nu dus Oekraïne. Daar wil Prince contacten leggen met industriëlen uit de defensiewereld, meer bepaald in de dronesector. Ingewijden merken op dat ook voor huurlingenlegers zoals die van Prince de drone-ontwikkelingen niet langer te negeren zijn. ‘Als je een huurlingenleger hebt zonder drones of middelen voor elektronische oorlogsvoering, ben je oud nieuws’, zegt een bron aan The Guardian. Dat Prince in Haïti niet enkel huurlingen inzet, maar ook als adviseur meewerkt aan een plan om criminele bendes met drones te bestrijden, kadert binnen dezelfde gedachtegang.

Prince gaat waar er mineralen zijn.

Maar de bedoelingen van Prince lijken sterk op die van Wagner-baas Jevgeni Prigozjin in Afrika: invloed winnen in gebieden met grote economische belangen. Haïti beschikt namelijk over heel wat mineralen, net als Oekraïne. ‘Prince gaat waar er mineralen zijn en waar de VS staatsgestuurde beleggingsfondsen wil. Oekraïne past in dat plaatje’, zegt Morgan Lerrette, een voormalige Blackwater-huurling.

Erik Prince

Erik Prince, de Prigozjin van het Witte Huis?