De recente uitspraak van de stafchef van het Franse leger, Fabien Mandon, dat zijn landgenoten terug het verlies van hun kinderen moeten leren aanvaarden, wekte bij onze zuiderburen ophef. Patriottisme, ok, en wat extra (Franse) gevechtsvliegtuigen aankopen, dat is zelfs goed voor de economie. Maar zonen die in een lijkzak thuiskomen? Dat is even schrikken.

Toch zegt Mandon gewoon waar het op staat: propere oorlogen bestaan alleen in het universum van de videospelen. En als Frankrijk actief in het conflict tussen Rusland en Oekraïne verwikkeld geraakt, zal de begrafenisindustrie overuren draaien.

Morele herbewapening

In België zie ik de immer monkelende kolonel Roger Housen dat nog niet direct luidop zeggen: zijn wekelijkse passages in De Afspraak wekken nog altijd de indruk dat het om een spel gaat, in de geest van de 19de-eeuwse strateeg Carl von Clausewitz (‘Vom Kriege’). Een tafel met krijgertjes en cavalerie, twee legers die mekaar in de pan proberen te hakken, met in ver achteruitgeschoven stelling de generaals die de stukken verschuiven. Housen is een overtuigd NAVO-aanhanger, net zoals defensieminister Theo Francken. Dat VS-president Trump zelf dat Atlantisch bondgenootschap in de uitverkoop plaatst, mag de pret niet drukken.

Dat Trump zelf het Atlantische bondgenootschap in de uitverkoop plaatst, mag de pret niet drukken

Achter de stoere taal van Theo, die met zijn diploma pedagogie enig compensatiegedrag vertoont, bespeuren we een grote bezorgdheid om het moreel peil van onze jeugd. Geen leger zonder vechtlust, en de schaduw van Xavier Waterslaeghers hangt nog over de kazernes, waar ze af en toe hulpeloos naar overvliegende drones van onbekende komaf zitten te staren.

Toevallig is in Litouwen een Belgische militair bij een oefening omgekomen, en Francken heeft al de handen vol met crisiscommunicatie. Dat een Vlaams-nationalistisch politicus federaal defensieminister wordt, en oproept om het Belgische vaderland te verdedigen, is op zich al een amusante paradox. Los daarvan ligt het enthousiasme om onze jongens in een lijkzak te zien terugkeren vermoedelijk nog veel lager dan in Frankrijk.

De redenen zijn divers. België is gewoon geen natie om voor te sterven. Een land zonder echte samenhang, geboren na de opvoering van een slechte opera, en recordhouder van de hoogste belastingdruk. Zelfs de Rode Duivels broebelen moeizaam iets dat op de Brabançonne lijkt, en proberen vervolgens de nul op het scorebord te houden. Werk aan de winkel.

Kanonnenvlees

Voor 2.000 euro netto kunnen 18-jarigen in vrijwillige legerdienst gaan. Tv-interviews tonen jongens (en meisjes), die ‘vrienden voor het leven willen maken’, en oorlog duidelijk alleen kennen van Netflix en aanverwanten. Van de Europese en vaderlandse geschiedenis weten ze weinig tot niets. Niet nodig, er werd hen beloofd dat ze niet voor gevechtsopdrachten zullen ingezet worden. Oef.

Toen de Duitsers in augustus 1914 ongevraagd België binnenvielen, waren daar ook al jaren van verhoogde defensie-inspanningen (met onder meer de fameuze fortengordels) en morele herbewapening aan voorafgegaan. Inclusief, jawel, invoering van de algemene dienstplicht, één zoon per gezin.

Toen de Duitsers in 1914 België binnenvielen, waren daar ook al jaren van verhoogde defensie-inspanningen aan voorafgegaan.

Na twee maanden was ons leger opgedoekt en deden de Belgen het enige waar ze goed in waren: de sluizen opendraaien en de IJzervlakte onder water zetten. Het sneuvelen lieten ze dan aan de geallieerden over. Ter vergelijking: in heel WO I kwamen circa 40.000 Belgische soldaten om (70 procent waren Vlamingen). Het Britse leger verloor er alleen al bij de Slag aan de Somme in 1916 tien keer meer. Een grote plank kanonnenvlees die overigens niets uithaalde en de frontlijn nauwelijks deed bewegen.

In 1940 was er nog minder een heldenrol weggelegd voor het Belgische leger. Na een bliksemsnelle verovering van het ‘oninneembare’ fort van Eben-Emael door nog geen 100 Duitse para’s, walste de vijand in achttien dagen door België en was het over & out. De regering vluchtte naar Londen en liet het vuile werk wederom over aan de geallieerden, die in 1944 op de Normandische kust landden. Vooral Amerikanen, Britten en Canadezen. Waarvan, vermoed ik, het overgrote deel zich afvroeg: wat doe ik hier, en hoe overleef ik dit?

Blinde kisten

Het gezegde luidt dat de komende oorlog wordt voorbereid met de ideeën en strategieën van de vorige. Misschien moet minister Francken eens een out-of-the box denkoefening maken. In de hybrideoorlogsvoering van de 21ste eeuw is er van een conventioneel leger nauwelijks sprake. Het gaat veeleer om hoogtechnologische sabotage-technieken en inzet van kleine, goed getrainde eenheden. Hierin is niet zozeer top-down gehoorzaamheid van belang, wel inventiviteit, reactievermogen en algemene wendbaarheid. Als het erop aankomt is er van een centraal commando nog nauwelijks sprake.

De overheid zou beter eigen waterwinning en korte keten-voedselproductie ondersteunen, in plaats van 5 procent van het bbp in de NAVO-pot te stoppen

Verder denkend – en nu komen we bij het ontbrekende patriottisme – is niet alleen een klassiek leger gedateerd, maar ook de nationale territoriumgedachte an sich. Wat is dat voor iets, het ‘Belgisch grondgebied’? Misschien moeten wij meer vanuit het microniveau denken, het ondergrondse guerrillaperspectief en, sterker nog, de autonomistische strategie van de prepper. Individuen of groepen die zich loskoppelen van het centrale gezag en de grote netwerken, distributiesystemen, noem maar op. Ze streven naar zelfredzaamheid op elk vlak, en zijn bereid hun biotoop met hand en tand te verdedigen.

Die postmoderne defensielijn zou wel eens veel efficiënter kunnen zijn in tijden van echte dreiging. Laat de Rus of de Chinees maar het internet platleggen of hoogspanningsleidingen onklaar maken. De overheid zou beter lokale schuilkelders, autonome elektriciteitsmodules, eigen waterwinning en korte keten-voedselproductie ondersteunen, in plaats van 5 procent van het bbp in de NAVO-pot te stoppen.

Helaas zijn dat vandaag nog altijd staatsvijandige ideeën. De overheid is niet van plan om macht in te leveren, we weten wat prepper-autonomist Yannick Verdyck is overkomen. Dus gaan we verder met het in de pas leren marcheren van miliciens, het aankopen van peperdure F-35’s die nu al verouderd zijn, en die -toppunt – door de VS met één druk op de knop tot blinde kisten kunnen herleid worden.

Ondertussen is het Belgische operetteleger vooral begaan met de huwelijkstrouw van zijn officieren: wie op privé-vlak een scheve schaats rijdt, kan zijn ‘veiligheidsmachtiging’ verliezen. Schuinsmarcheerders zijn gewaarschuwd. Dat men dan ook maar de kuisheidsgordel terug bovenhaalt, want eens de mannen op veldtocht dansen de muisjes, zegt een ander Vlaams spreekwoord.

Zo komt het toch nog goed met die morele herbewapening. Wat de rest betreft: de drones liggen nu in de Aldi voor 49,99 euro. Prettige Kerstdagen.

Fabien Mandon

Wil er iemand voor België sterven?