‘Zou jij er ooit aan denken om geen coca cola meer te verkopen in je café omdat je tegen Trump bent?’ vraag ik aan mijn Cubaanse cafébaas, die toevallig ook Alain heet. Zijn moeder en de mijne hadden duidelijk dezelfde smaak in Franse filmsterren.

‘Al een geluk dat we dan niet Fernandel of Bourvil heten!’ zei ik hem bij onze eerste kennismaking, maar die grap zoefde ver boven zijn hoofd voorbij. Die acteurs kenden ze in Havana wellicht niet toen Alain werd geboren. Il Gattopardo met Alain Delon zal de Cubaanse censuur zijn gepasseerd omdat het een sociaal drama was, maar films om mee te lachen, zoals die met Bourvil of Fernandel, daar hebben totalitaire regimes het vaak moeilijk mee.

Cuba

‘Ben je mal, mijn klanten drinken graag Cola’, riposteert Alain. ‘Bovendien lig ik niet wakker van Trump; ik woon niet meer in Cuba! Wij — vooral dan mijn ouders en grootouders — hebben genoeg te stellen gehad met de Amerikanen. Wat de Russen doen in Oekraïne, probeerden de gringo’s al eerder in de Bahia de Cochinos (de Varkensbaai, nvda). Als dat gelukt was, hadden we alle ellende daarna met de dictatuur van de Baard (de bijnaam van Fidel Castro, nvda) en zijn brol uit Rusland niet gehad.’

‘Daarna kwam de Amerikaanse economische boycot van Cuba. Je ziet dat de geschiedenis zich altijd herhaalt, want nu boycotten de Amerikanen Rusland. Volgens mij is dat uit jaloezie en waren ze liever zélf Oekraïne binnengevallen. Dus nee, ik ga geen Coca Cola boycotten. Waarom vraag je me dat?’

Alles is een zero sum game

Ik stelde de vraag omdat ik in de Belgische krant De Morgen las dat een Gentse cafébaas geen Coca Cola meer serveert uit protest tegen Donald Trump. De cafébaas is kwaad op Trump en denkt dat hij door geen Coca Cola meer te verkopen, de Amerikaanse economie een zware klap uitdeelt.

‘Ik zou niet in het hoofd willen wonen van die Gentse cafébaas die denkt dat hij de Amerikaanse economie midscheeps raakt en keldert als hij geen cola meer serveert’, zeg ik tegen mijn vrouw, die naast me zit en het in Keulen hoort donderen.

Hysterische tijden

‘We leven in hysterische tijden waarbij iedereen de hele tijd kwaad is’, ga ik verder. ‘Alles is ofwel wit, ofwel zwart, er is geen ruimte meer voor nuance. Grijs heeft een slechte naam gekregen, omdat het synoniem is geworden van saai, terwijl het mooiste werk van bijvoorbeeld een kunstenaar als Albrecht Dürer net in de kracht, de schakeringen en de levendigheid van zijn grijstinten zit.’ Estrella is een groot kunstliefhebber en dus zoek ik vaak naar analogieën met de kunstwereld om mijn punt duidelijk te maken.

‘Het menselijke brein kan blijkbaar moeilijk twee dimensies overstijgen, vermoed ik: ’t is ’t één of ’t ander, eieren of jong. Cola of Perrier, Tesla of BMW, Vladimir Poetin of Volodymyr Zelensky, rechts of links. Alles is een zero sum game. En voor wie het met je keuze niet eens is, ben je een fascist. Of een cryptocommunist, dat kan ook.’

‘Evolutionair gezien moesten we, denk ik, om te overleven snelle beslissingen nemen en dus dichotoom denken; er is geen tijd om aan driehoeksmeetkunde te doen als een mammoet je op de hielen zit. Het heeft ons als soort geholpen om te overleven en is daarna cultureel overgedragen. Denk ik, het is ook maar een theorie. Of zie ik dat weer te zwart-wit?’

Fernandel

We zijn kwaad in zwart en wit