Zapman heeft de tijd nog meegemaakt dat de VRT nog BRT heette en elke avond stoffige programma’s op de kijker losliet. De enige vaste afspraken toen waren het nieuws om 19u30 met aansluitend het hermetische Kunstzaken. Op een zaterdag mocht er al eens gelachen worden of een liedje gezongen en op donderdag werd Panorama gesandwicht tussen Hoger Lager (met de toen nog onverdachte Walter Capiau) en Dallas.

Hoe totaal anders de tv-avond bij VRT TV1 vandaag, bedachten we ons toen we het dagelijkse spelprogramma Switch wat nader bekeken. Switch noemt zichzelf ‘de eerste quiz zonder punten’. Het bestaat al sinds 2016. Tot 2022 werd het gepresenteerd door de toen nog onverdachte Adriaan Van den Hoof. In dat jaar nam Fien Germijns de fakkel over omdat Adriaan iets te losse handjes had en niet genoeg ‘goudhaantje’ was, wat betekende dat hij rustig kon verbannen worden uit het televisiesterrenfirmament.

Babbelwater

Fien Germijns is een Antwerps babbelwatertje van de generatie die het ooit beluisterbare Studio Brussel omtoverde tot een gênant puberaal kletskanaal in het spoor van Siska Schoeters. Meteen in haar eerste seizoen maakte Germijns al een flinke uitschuiver met de uitspraak: ‘Je hebt natuurlijk altijd uitzonderingen zoals Tom Van Grieken of Dries Van Langenhove, maar de meeste politici zijn ook maar mensen’. Waarschijnlijk in een poging om hoog te scoren in Humo’s Pop Poll en een beter contract bij de VRT te krijgen. Drie jaar ervaring later en flink wat kilo’s minder, laat ze zich niet meer op zo’n fout betrappen (en verdient ze 300.000 euro bruto per jaar, lezen we in de gespecialiseerde pers).

Germijns praat nog sneller dan menige bakvis.

Vermoedelijk ligt Germijns’ humor niet bij iedereen goed en dat lijkt ons vooral te komen omdat haar tempo heel hoog ligt. Ze praat nog sneller dan menige bakvis. Gezien de gemiddeld vrij hoge leeftijd van de VRT 1-kijker, kan dat een afknapper zijn.

Vintage Tom Lenaerts

Het programma wordt geproduceerd door Panenka, het productiehuis van Tom Lenaerts, en dat merk je aan de interactie tussen Fien en de kandidaten.

Ene William werkt voor de klantendienst van Exterio Tuincenters. Dat ontlokt een kreet van enthousiasme bij de presentatrice omdat ze de slogan van Exterio ‘de beste slogan ever’ vindt. ‘Hoe buiten hoe beter’, luidt die. En wanneer William twintig minuten later het programma moet verlaten herhaalt Fien die slogan, wat natuurlijk een lach oplevert. Dat is een vintage ‘Tom Lenaerts’-trucje, hoe vaak hebben we hem zoiets zien doen tijdens De Pappenheimers?

Doorgeslagen commercieel

Switch is typisch een vooravondprogramma, ‘early prime time’ in het vakjargon. Het stoort niet heel erg, het duurt niet lang, je mist niet veel als je niet kijkt, maar het is enigszins amusant als je wel kijkt. Een groot probleem hebben we daar niet mee.

VRT 1 besteedt elke dag twee uur aan oppervlakkigheid, drie als je Het Journaal meerekent.

Maar als je bedenkt dat VRT 1 nu al jarenlang elke weekdag de tv-avond start met altijd dezelfde vaste afspraken, dan doemen er toch wat vragen op. Van maandag tot en met vrijdag begint dat iets na zessen met Dagelijkse Kost en daarna komen Blokken, Het Journaal, Switch en, de laatste wagon van dat treintje, Thuis. Pas rond 21 uur maken de dagelijkse afspraken plaats voor wekelijkse.

Dat betekent dus dat VRT 1 elke dag dik twee uur besteedt aan vrij oppervlakkige pretprogramma’s. (Drie uur als je Het Journaal meerekent, maar hoewel oppervlakkig, valt daar toch minder pret aan te beleven.) En dan is de vraag: is zo’n programmering niet een beetje doorgeslagen commercieel voor een openbare omroep?

Trop is te veel

Het is een beladen vraag, want de omroepbazen zullen meteen roepen dat het hun opdracht is om een voldoende groot publiek te bereiken, en dat is ook zo. Bovendien willen we echt niet terug naar de tijd van Kunstzaken en documentaires over korstmos, encyclopedische kennisquizzen of schoolse programma’s rond de persoonlijke hobby’s van de makers. Neen, dank u. Dat hebben we overleefd, voornamelijk dankzij het aanbod uit Hilversum.

Het mag inhoudelijk wat steviger en creatiever.

Maar hoeveel worst kan Jeroen Meus nog bakken? Hoeveel flauwe moppen kent Ben Crabbé nog? Hoeveel propaganda kan Het Journaal nog opdissen? En hoeveel tragedie kunnen Waldek, Frank, Simonneke en Véronique nog aan? En dan zwijgen we nog over het totaal willekeurige twee keer niets waar het reportageprogramma Iedereen Beroemd jarenlang in uitblonk.

We weten het, beste omroepdirectie, vaste afspraken zijn ankerpunten die standvastige kijkcijfers opleveren. Maar ooit zei Paul Vanden Boeynants ‘Trop is te veel’. Het mag inhoudelijk wat steviger en creatiever, dus eigenlijk een beetje zoals Vanden Boeynants zijn boekhouding. Willen we dat afspreken?

Fien Germijns

De ‘switch’ van een openbare omroep