Ook dit jaar weigeren ING en Belfius om Luik, Charleroi en Bergen nog geld uit te lenen en zullen ze dat mogelijk ook niet meer doen voor Namen, Seraing en La Louvière. Tegelijkertijd schrijven de banken wel nog cheques uit voor kleinere Waalse steden. Goed huisvaderschap? Vijf vragen, vijf antwoorden vooraleer het dossier op het bord van premier Bart De Wever (N-VA) terechtkomt.

Waarom willen ING en Belfius – die laatste is een staatsbank – Luik, Charleroi en Bergen geen geld meer uitlenen?

Omdat Luik en Charleroi op de rand van het faillissement staan. Beide steden willen dit jaar elk meer dan 100 miljoen euro lenen om hun basisdienstverlening, pensioenen, politietaken en OCMW-uitgaven te financieren. ING en Belfius trekken een streep in het zand en zeggen dat geld lenen aan beide steden een te groot risico met zich meebrengt. De twee banken geven trouwens al sinds 2023 aan dat ze het zaakje niet meer vertrouwen.

Bergen is een geval apart. Ook daar zijn er financiële problemen, maar berichten dat beide banken de plaatselijke politieke bestuurscoalitie met de marxisten van PVDA niet lusten, worden nooit echt tegengesproken. Voor Bergen lijken de redenen dus eerder politiek.

Tekenend is dat beide banken zelfs niet op de financiële openbare aanbesteding voor Luik, Charleroi en Bergen zijn ingegaan. Nochtans wordt die aanbesteding door de Waalse overheid georganiseerd. Belfius en ING willen met andere woorden zelfs geen gesprek meer over de financiering van de drie grootsteden.

Willen beide banken dan geen enkele Waalse stad of gemeente financieren?

Neen. ING en Belfius hebben nog geld veil voor vijftien kleinere steden, van Andenne (aan de Maas) over Saint-Hubert (in de Ardennen) tot Herstal (in de Luikse periferie). Aan zulke steden wordt dit jaar in totaal 67 miljoen euro uitgeleend. ING toont zich hier het gulst. Belfius leent slechts aan twee steden: Doornik en Verviers. Aan Namen, Seraing en La Louvière wilden beide banken alleen geld lenen als de Waalse regering borg zou staan, wat de regering weigerde.

Waals financiënminister Frédéric Desquesnes (Les Engagés) haast zich om te zeggen dat het nog maar de eerste openbare aanbesteding van dit jaar is en dat banken in het verleden ook niet altijd onmiddellijk klaarstonden met geld, maar uiteindelijk wel overtuigd konden worden. Desquesnes wil in de tweede jaarhelft alvast gesprekken met ING en Belfius aangaan of andere banken aanschrijven.

Is het een politieke beslissing van ING en Belfius om zich steeds onverzoenlijker op te stellen?

Dat wordt door sommige politieke waarnemers inderdaad zo gezegd, al hebben Belfius en ING natuurlijk wel harde, objectieve argumenten om hun beslissing te verantwoorden.

Politiek Wallonië valt nu uiteen in twee niet altijd strak afgelijnde kampen: zij die vinden dat beide banken – en al zeker Belfius – zich verantwoordelijk moeten opstellen omdat een overheid nu eenmaal nodig is en dus ook een lening moet krijgen, ook als de begroting niet op orde is. Het andere kamp – waar de Waalse regering in lijkt te zitten – vindt dat de steden boven hun stand leven en dus moeten besparen. Met hun weigering om geld uit te lenen zitten Belfius en ING (willens nillens) in het kamp van de Waalse regering.

Hoe denkt Wallonië dat op te lossen?

Vroeg of laat wordt de discussie over de financiering van de Waalse grootsteden sowieso een volledig politiek dossier. In feite is het dat nu al: Bergen is dan wel het buitenbeentje met een socialistisch-communistisch bestuur, in Luik zitten de Waalse en federale regeringspartijen MR en Les Engagés gewoon in een bestuurscoalitie met de PS. En in Charleroi was de PS zo ruimhartig om ondanks haar absolute meerderheid ook Les Engagés in de coalitie op te nemen.

In de Waalse hoofdstad Namen is stemmenkanon en federaal buitenlandminister Maxime Prévot (Les Engagés) vandaag nog altijd titelvoerend burgemeester. MR en Les Engagés zijn dus vaak rechtstreeks betrokken partij en kunnen op die manier in de betrokken steden besparingsbeleid proberen opleggen aan de PS.

Besparingen opleggen in Wallonië? Dat gaat toch niet zomaar…?

Neen, maar op de achtergrond speelt de interne bestuurshervorming die Wallonië tegen 2030 wil doorvoeren. MR en Les Engagés willen niet alleen dat de Waalse steden en gemeenten minder bevoegdheden krijgen, ze willen ook de provincies afschaffen en die bevoegdheden ofwel overhevelen naar het gewest ofwel naar intercommunales. De PS wil daarentegen dat de steden grondig geherfinancierd worden en zo de motor worden van versterkte (stads)provincies. Zulke provincies zijn voor de Franstalige socialisten zelfs het raamwerk voor een nieuw Belgisch federalisme.

Vermits ook Wallonië weinig financiële slagkracht heeft, komt het dossier waarschijnlijk vroeg of laat automatisch op het bord van de federale regering. Die is immers niet altijd zo Vlaams als premier Bart De Wever (N-VA) zou willen. Als MR en Les Engagés er niet in slagen hun steden en hun deelstaat nog gefinancierd te krijgen, weet De Wever alvast wat de PS zal eisen als die partij in 2029 de verkiezingen wint: beleid ten behoeve van de grootsteden.

Frédéric Desquesnes

Het failliet van de Waalse grootsteden: een handleiding