Sinds 25 maart heeft de Duitse Bundestag een nieuwe voorzitter. De kordate Julia Klöckner (CDU) draagt neutraliteit naar eigen zeggen hoog in het vaandel en maakt het de AfD flink lastig. Waarom wekt ze dan zoveel wrevel op bij linkse parlementsleden?

Sinds 25 maart, de dag waarop de nieuwe Bondsdag geconstitueerd werd, zwaait de 52-jarige Klöckner er de plak. De gewezen Weinkönigin uit de deelstaat Rijnland-Palts heeft er al een indrukwekkende carrière bij de Duitse christendemocraten op zitten. Ze was van 2010 tot 2022 voorzitter van de CDU-afdeling van haar deelstaat, van 2009 tot 2011 staatssecretaris en van 2018 tot 2021 federaal minister van Voeding en Landbouw. De katholieke politica heeft een ‘conservatief maatschappijbeeld’, maar denkt op economisch vlak erg liberaal. Ze is ook trouwe steunpilaar van de huidige bondskanselier Friedrich Merz (CDU).

Migratiebeleid

Dat bleek in januari 2025, toen Merz in de aanloop naar de Bondsdagverkiezingen vanuit de oppositie een resolutie over een strenger migratiebeleid goedgekeurd wilde krijgen in het parlementaire halfrond, desnoods met de steun van de Alternative für Deutschland (AfD). Om de indruk te weerleggen dat Merz zich op sleeptouw liet nemen door de AfD, plaatste Klöckner het volgende bericht op Instagram: ‘Voor wat jullie willen, moeten jullie niet voor de AfD stemmen. Daarvoor bestaat er een democratisch alternatief: de CDU.’ In de ogen van links Duitsland doorbrak ze, met die relativering van het AfD-programma, de ‘Brandmauer’, de brandmuur die tegen die partij is opgetrokken.

Regenboogvlag

Een maand na de Bondsdagverkiezingen volgde Klöckner de sociaaldemocratische politica Bärbel Bas (SPD) op als voorzitter van de Bondsdag met amper 382 van de 630 stemmen. In geen tijd nam ze beslissingen die de linkerzijde in het verkeerde keelgat schoten. Zo verbood ze op Christopher Street Day – de dag waarop de lgbtq-gemeenschap ook in Berlijn de straat op trekt – het hijsen van de regenboogvlag op de ‘Reichstag’, de zetel van de Bondsdag. Die vlag zou volgens haar indruisen tegen het neutraliteitsgebod van de staat. Zwart-Rood-Goud, de officiële vlag van de Bondsrepubliek, zou voldoende zijn omdat die sowieso staat ‘voor vrijheid, voor menings- en persvrijheid, voor individualiteit’.

Vrijheid van meningsuiting

Vrijheid van meningsuiting ligt Klöckner nauw aan het hart. Wie andere meningen onmiddellijk als radicaal afdoet, zou volgens haar op den duur niet meer zien wat écht radicaal en extremistisch is. Tegelijk vindt ze dat de debatten in het parlement ‘enkel met het woord, niet bijvoorbeeld met kledingstukken’ gevoerd moeten worden. Ze liet daarom twee parlementsleden van Die Linke uit het halfrond zetten omdat de ene een T-shirt met het opschrift ‘Palestine’ en de andere een baret droeg.

Het verwondert dus niet dat linkse politici op haar gebeten zijn. Al zou dat doen vergeten dat ze ook hard optreedt tegen de AfD. Van de dertien keer dat ze een parlementslid tot de orde heeft geroepen – met de zogenaamde ‘Ordnungsruf’ – betrof het twaalf maal iemand van de AfD. En ze is ook niet ingegaan op de vraag van de AfD om als groeiende partij een grotere vergaderzaal te krijgen.

Media

Klöckner draagt neutraliteit naar eigen zeggen hoog in het vaandel. Toch is het net het gebrek daaraan dat links haar verwijt. Die ergernis kwam midden augustus weer aan de oppervlakte na uitspraken die ze deed op een zomerfeest van de CDU. Het evenement vond plaats in het ‘Innovationszentrum’ van de softwareonderneming CompuGroup Medical uit Koblenz. De eigenaar, Frank Gotthardt, sponsort het rechtse onlinemagazine Nius. Het werd in 2023 opgericht door Julian Reichelt, de huidige hoofdredacteur die fulmineert tegen alles wat hij verantwoordelijk acht voor de neergang van Duitsland. Dat maakt hem in de ogen van links verdacht als iemand met een zekere ‘nabijheid’ tot de AfD.

Klöckner draagt neutraliteit naar eigen zeggen hoog in het vaandel.

Klöckner vergeleek Nius met de links-alternatieve Tageszeitung (kortweg taz). De buitenbeentjes van respectievelijk rechts en links zouden volgens Klöckner op elkaar lijken wat hun ‘methodiek en handelwijze’ betreft. Linkse politici briesten van woede over die vergelijking. De taz is voor hen een eerbiedwaardig medium. Klöckner zou door het ‘polariserende’ Nius ermee te vergelijken media normaliseren die geen zier geven om ‘journalistieke standaards’. Volgens Heidi Reichinnek, de fractievoorzitter van Die Linke, zou Klöckner zelfs de ‘hoefijzertheorie’ weer nieuw leven inblazen. Die theorie houdt in dat de uitersten van links en rechts dicht bij elkaar liggen, zoals de uiteinden van een hoefijzer. Voor links is dat een taboebreuk, een rode lap voor een stier.

De roep om ontslag van de Bondsdagvoorzitter vanwege vermeende schending van haar neutraliteitsplicht weerklonk in linkse kringen. Klöckner verdedigde zich met het argument dat ‘blokvormingen ook in het medialandschap ons als maatschappij geen goed doen’. Of zoals Steffen Bilger, een medestander uit de CDU, over haar zei: Klöckner staat ervoor bekend ‘dat ze voor echte meningsvrijheid opkomt en niemand cancelt omdat die, binnen het kader van de Grondwet, een andere mening heeft’.

Frank Gotthardt

Klöckner, de Bondsdagvoorzitter die parlementsleden op stang jaagt