‘De Maduro-Hezbollah-connectie’, zo kopt een onderzoeksrapport van de Amerikaanse denktank The Atlantic Council. Hoe onwaarschijnlijk het op het eerste gezicht ook lijkt, de link tussen Hezbollah en Venezuela bestaat wel degelijk, en is zelfs bijzonder sterk.

Ruim 30 jaar na de zelfmoordaanslag op het Joodse wijkcentrum Asociación Mutual Israelita Argentina in de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires, kwam een speciale rechtbank eindelijk met een dader: Iran is verantwoordelijk voor de 86 doden en meer dan 300 gewonden van de aanslag in 1994. En ook de aanslag op de Israëlische ambassade van 1992, met 29 doden en 242 gewonden, was door Iran geregeld. Maar de uitvoering nam een bevriende organisatie voor zijn rekening: Hezbollah.

De Libanese terreurorganisatie trok al kort na haar ontstaan (begin jaren 80, red.) richting Latijns-Amerika, waar toen al een aanzienlijke Libanese gemeenschap aanwezig was. Vooral de grensregio rond het drielandenpunt tussen Paraguay, Argentinië en Brazilië leek een ideale uitvalsbasis voor allerhande illegale activiteiten. De regio is relatief afgelegen en de complexiteit van de grenscontroles maakte van het gebied een quasi-vrijhandelszone voor criminelen.

Met steun van de Amerikanen proberen de drie landen sinds 1996 de criminaliteit en smokkel in de regio te beperken, met enig succes. Maar in 1999 kwam een alternatief voor Hezbollah, in de vorm van de Venezolaanse dictator Hugo Chávez. Onder hem ging Venezuela nauw samenwerken met Iran en kreeg ook Hezbollah er voet aan grond.

Familieclans

In Venezuela wordt Hezbollah ondersteund door de Libanese diaspora, die hand- en spandiensten verricht voor de organisatie. Die diaspora zou zijn georganiseerd in verschillende familiale clans, zo kwam aan het licht door Project Titan. Dat onderzoek door de Amerikaanse DEA (Drug Enforcement Administration) spitste zich primair toe op de Colombiaans-Libanese drugsbaron Ayman Joumaa, maar al snel kwamen verschillende aan Hezbollah gelieerde drugsclans in het vizier. Project Titan leidde uiteindelijk tot 130 arrestaties en de verbeurdverklaring van 23 miljoen dollar, die door Hezbollah vanuit Latijns-Amerika via West-Afrika naar Libanon werd gesmokkeld.

Eén van de clans was de familie Saleh, die drugs, wapens en andere illegale producten over de Colombiaans-Venezolaanse grens smokkelde, met hulp van het door het Maduro-regime gesteunde Los Leal-kartel. De familie Nassereddine pakte het anders aan: Ghazi was een fixer voor Hezbollah die later carrière maakte binnen het Venezolaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Hij was politiek directeur op de ambassade in Libanon en werkte verder op de ambassade in Syrië, waar hij ontmoetingen regelde tussen Syrische en Venezolaanse overheidsfunctionarissen en Hezbollah-toplui. Zijn broer Abdallah had dan weer heel wat vastgoed op Isla Margarita, een eiland dat de afgelopen jaren almaar vaker in verband werd gebracht met criminaliteit en de opleiding van paramilitairen, waar andere leden van de clan bij zouden zijn betrokken.

En dan is er nog de Reda-clan, waar onder meer Salman Raouf Salman bij betrokken is. Hij was de man die zowel de aanslag op de Israëlische ambassade als die op het Joodse wijkcentrum in Buenos Aires coördineerde. Bij die aanslagen waren andere Hezbollah-leden betrokken die aan de Reda-clan worden gelinkt.

Ook betrokken is Amer Mohamed Akil Rada, die een klein exportbedrijfje heeft in Panama. Dat hij houtskool uitvoert naar Libanon mag ook niet meer verbazen: cocaïne wordt vaak vermomd als houtskool om het te kunnen smokkelen. En ook Akil Rada onderhoudt nauwe banden met toplui binnen het Maduro-regime, waaronder diens cryptochef Joselit de la Trinidad Ramirez-Camacho, en via hem ook met kartelleider en voormalig Venezolaans minister Tareck El Aissami.

Kalasjnikovs voor coke

De laatste grote naam: Adel El Zabayar Samara. Hij wordt door de VS gezien als dé spilfiguur in het kluwen van drugskartels, criminele en terroristische organisaties en de Venezolaanse overheid. Een aanklacht van de rechtbank van New York uit mei 2020 schetst een beeld van de rol die El Zabayar speelde. Cartel de los Soles, de Colombiaanse guerrillabeweging FARC, Hamas, Hezbollah en het Maduro-regime; de Venezolaanse Syriër linkt hen allemaal aan elkaar.

‘El Zabayar was een spilfiguur in de cocaïnehandel naar de VS, als knooppunt tussen de Venezolaanse regering, het leger en leden van de FARC. Maar ook was hij cruciaal in de rekrutering van terroristen van Hezbollah en Hamas door het Cartel de los Soles, om aanslagen tegen de VS te plannen en uit te voeren. El Zabayar zou een vliegtuig vol wapens van militaire kwaliteit vanuit het Midden-Oosten hebben verworven’, zo verklaarde Geoffrey S. Berman, destijds openbaar aanklager van Manhattan, New York.

De kwestie speelt zich af in 2014. Volgens de Amerikaanse rechtbank kreeg toenmalig socialistisch parlementslid El Zabayar van zijn partijgenoot Diosdado Cabello, Maduro-bondgenoot, destijds voorzitter van het parlement en vandaag minister van Binnenlandse Zaken, opdracht om naar het Midden-Oosten te vliegen.

Enkele maanden later keerde hij terug en was hij aanwezig op Rampa 4, de hangar op het Simon Bolivar International Airport die bedoeld is voor overheidsvliegtuigen. Daar was een vliegtuig aangekomen uit Libanon, dat AK-103-machinegeweren (een modernere ontwikkeling van de AK-47 of ‘kalasjnikov’) en anti-tankraketten vervoerde naar Venezuela. Gekocht in opdracht van het Maduro-regime, zo zeggen de Amerikanen. Die wapens vonden eerst hun weg naar een militaire basis in Venezuela en nadien naar de jungle van Colombia, waar ze bij de FARC geruild werden voor cocaïne.

As van het Verzet

In 2022 formaliseerde Maduro het partnerschap met Iran. ‘We zijn allemaal deel van de As van het Verzet’, zo zei Maduro daar zelf over, verwijzend naar een reeks landen die zich verzetten tegen de Verenigde Staten en hun partners. Hoe de toekomst van die relaties er zal uitzien, is koffiedik kijken: Delcy Rodriguez, die waarnemend president werd na de arrestatie van Maduro door de VS, werd door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio al gewaarschuwd dat ze het er goed aan zou doen om te breken met Iran en Hezbollah.

Tegelijk groeit in Iran de opstand tegen het regime en kreeg Hezbollah forse klappen van Israël, waardoor de organisatie nu dreigt ontmanteld te worden in Libanon. Voor zijn financiering teert Hezbollah vooral op Iraanse steun, al vormt de handel in allerhande illegale producten een goed alternatief. De protesten tegen het regime in Teheran en de situatie in Libanon zouden ervoor kunnen zorgen dat Hezbollah nu nog harder inzet op Latijns-Amerika voor inkomsten.

Geoffrey S. Berman

Wat heeft Hezbollah te zoeken in Venezuela?