De liberale vakbond ACLVB is een buitenbeentje, net daarvan maakt voorzitter Gert Truyens zijn unieke uitgangspositie. Toch zegt ook Truyens aan de vooravond van de grote nationale staking dat de regering-De Wever het sociaal overleg ten onrechte geen kans geeft. ‘Ik heb lang kunnen sussen. Maar tot op vandaag is er te weinig gerealiseerd voor onze achterban. Uiteindelijk moet je een signaal geven.’

‘Wij zijn de vakbond van de actieven. Zo proberen we onszelf echt in de markt te zetten. We zijn anders dan de anderen. Ik hoop dat, als wij uiteindelijk mee België willen hervormen, anderen binnen de Groep van 10 zich ook vragen zullen stellen, dat men ook daar uiteindelijk zal inzien dat er hervormingen nodig zijn in België. Ik heb tijdens mijn studies nog les gehad van econoom Herman Deleeck. Diens adagium was dat de sociale partners pas op hun sterkst zijn als ze akkoorden sluiten. Dat mogen we niet uit het oog verliezen.’

Moeite om ‘zijn’ liberale vakbond te onderscheiden van de rooien en de groenen heeft Gert Truyens (57) niet. En bij de Turnhoutenaar die al heel zijn leven voor het ACLVB werkt, zal u ook nooit horen dat Franstalig België niet hartsgrondig verschilt van Vlaanderen. ‘In Vlaanderen zitten we bijna aan een volledige werkgelegenheid. Daar zitten de grote uitdagingen niet, die zitten in Wallonië en Brussel, en dat neem ik hun arbeidsdiensten Forem en Actiris erg kwalijk, want die hebben jarenlang nagelaten om werkzoekenden te activeren. Daar liggen nog veel kansen voor verbetering’, aldus Truyens.

En toch staakt de blauwe vakbondsbaas volgende week drie dagen mee tegen de hervormingen van de regering-De Wever. Net als de anderen.

Zeg eens, waarom staakt u eigenlijk mee?

Gert Truyens: Ik heb altijd gezegd ‘als zelfs de liberale vakbond al staakt, dan is het menens’. Ik sta achter veel van de hervormingen die de regering-De Wever plant. Maar zulke maatregelen doorvoeren kan alleen maar als je rekening houdt met het sociaal overleg van werkgevers en werknemers. Met de “Groep van 10”, nog altijd de aangewezen plaats voor inzichten en expertise over de arbeidsmarkt. Bij Bart De Wevers aantreden werden wij nog netjes uitgenodigd om onze mening te geven. Sterker nog: tijdens die vergadering benadrukte de premier zelf dat hij het sociaal overleg alle kansen wou geven. De Wever beloofde toen een werkagenda waarbij de hervormingen regelmatig zouden worden afgetoetst binnen de Groep van 10. Vandaag stel ik jammer genoeg vast dat die belofte dode letter is gebleven. Alleen al omdat de premier zijn belofte breekt, is het logisch dat we op straat komen.

Alleen al omdat de premier zijn belofte breekt, is het logisch dat we op straat komen.

Nog vlak voor de grote betoging van 14 oktober in Brussel hebben we een ontmoeting gehad met de premier en met minister van Werk David Clarinval (MR). Ook dat overleg was constructief en besloot met de afspraak dat we tegen eind 2026 met constructieve voorstellen mochten komen over de hervorming van de arbeidsmarkt. Die verantwoordelijkheid hebben we genomen. We willen ze zelfs sneller nemen.

Ik besef dat je vandaag bijvoorbeeld bij BASF in Antwerpen, waar het slecht gaat, als vakbond gematigd moet zijn. Ook over de aanpassing van de loonnormwet uit 1996, waardoor onze lonen niet sneller kunnen stijgen, zijn we als enige vakbond voorstander van het gesprek. Maar wat gebeurde er één week na het overleg? De indexsprong werd pats-boem op tafel gelegd. Eenzijdig. Plots hoefden onze voorstellen niet meer.

Ik wil best constructief zijn. Maar u moet goed beseffen dat met wat vandaag voorligt alleen de middenklasse betaalt. Vele mensen moeten verdorie 50 procent van hun loon afstaan aan belastingen. Maar hogere kaderleden en CEO’s in bedrijven werken wel gewoon voort met een managementvennootschap om zo het hoogste belastingtarief te vermijden. Dat zijn de mensen die ons komen vertellen dat we de tering naar de nering moeten zetten. Als de lasten eerlijk verdeeld worden, dan zijn de problemen oplosbaar. Ik heb aan vele acties en stakingen dit jaar niet meegedaan om het sociaal overleg alle kansen te geven. Maar als de regering geen gesprek meer wil, dan moeten we het protest uiteindelijk wel een gezicht geven. Daarom voeren we volgende week mee actie.

Voor de duidelijkheid: u bent dus geen tegenstander van de beperking van de werkloosheid in de tijd?

Nee, ik ben daar geen tegenstander van. In Vlaanderen én in Franstalig België is er trouwens een democratisch draagvlak om die hervorming door te voeren. Wie vandaag in de huidige arbeidsmarkt na twee jaar geen werk vindt, wel, daar is een probleem mee. 90 procent van de werklozen wil werken en vindt ook op tijd werk. Maar voor tien procent heb je maatwerk nodig, die mensen gaan niet zomaar uit zichzelf werken als je hen verplicht. Die hebben overgangsmaatregelen en steun van een vakbond nodig.

Ik ben die kritiek dat de vakbond mensen werkloos houdt omdat wij de uitkeringen uitdelen, hartsgrondig beu.

Ik ben die kritiek dat de vakbond mensen werkloos houdt omdat wij de uitkeringen uitdelen, hartsgrondig beu. Bij ons werkt het zo niet. U kan het nagaan: wij boeken verlies op die uitkeringen. Wij willen gewoon dat iedereen werkt. Maar er zit een groot verschil tussen een wet afkondigen in één pennentrek en de realiteit van sommige mensen erkennen. Sommige mensen hebben meer tijd en begeleiding nodig. Daar moet de regering naar luisteren.

Maar sluit het ene het andere uit? Misschien wil de regering-De Wever snel beslissen en wil ze nadien samenzitten. Zou het dan niet slimmer zijn om als liberale vakbond niet mee te staken en jullie constructief te blijven opstellen?

Ook ik heb een broertje dood aan die vele stakingen op het spoor of op de luchthaven en ik roep eigenlijk ook niet op om te staken. Maar u moet goed beseffen dat mijn achterban vandaag wél wil staken. Dat borrelt op, en ik kan dat als voorzitter niet negeren. Uiteindelijk moet je een signaal geven.

In juli zei u nog dat twee derde van uw leden niet wilde staken. Is dat op korte tijd dan zo veranderd?

(afgemeten) In juli kon ik aan mijn mensen nog overtuigend zeggen dat staken niet constructief was. Ik had toen ook het woord van de regering dat er met het sociaal overleg rekening zou gehouden worden. Vandaag kijk ik naar mijn agenda en staat er nergens overleg ingepland. Ik heb mijn leden lang kunnen sussen. Maar tot op vandaag is er te weinig gerealiseerd voor onze achterban.

Valt een indexsprong niet te verdedigen, gezien de slechte economische toestand?

Er kunnen zeker afspraken gemaakt worden daar waar het echt slecht gaat. Het principe van de index is heilig, maar voor ons kan er gerust gepraat worden over welke producten en tarieven moeten wegen op de index en welke niet. Een flink deel van de indexstijging wordt veroorzaakt door de hoge energieprijzen in België. Dat zijn niet alleen de energieprijzen an sich, maar ook de distributietarieven die de index de hoogte in stuwen, waardoor alles nóg duurder wordt. Voor ons kan daarover gepraat worden.

Bart De Wever verandert tijdens het spel de spelregels. Dat gaat niet.

Ook in de loonnormwet wil ik best ingrijpen. Maar dan moet er ook rekening gehouden worden met de vele loonsubsidies die Belgische werkgevers krijgen om de lonen onder controle te houden. Want ook door die overheidssubsidies wordt arbeid in België niet concurrentieel in vergelijking met onze buurlanden.

Nogmaals: ik besef dat de maatschappij verandert en dat we met recepten uit de twintigste eeuw geen moderne arbeidsmarkt meer kunnen organiseren. Maar nu verandert Bart De Wever tijdens het spel de spelregels. Dat gaat niet. Zeker niet als ons eerst gevraagd wordt zelf met voorstellen te komen, waartoe we meer dan bereid zijn, zoals u merkt.

Hoe verklaart u zelf de veranderende houding van Bart De Wever?

Ik heb daar werkelijk geen idee van. Pas op, ik zou niet graag in die man zijn schoenen staan.

(denkt na) Ik denk dat De Wever de exponent is van een evolutie die al ruim een decennium meespeelt, en die is dat de politiek zich alleen bevoegd acht voor arbeidsmarkthervormingen. Het sociaal overleg mag dan achteraf nog een beetje palaveren over de details. Die visie begrijp ik, al ben ik het er niet mee eens. Sociale partners kunnen wel degelijk mee hun rol spelen in de hervormingen.

Kritiekloos voor onszelf ben ik ook niet. De vakbonden zijn er de voorbije tien jaar niet in geslaagd om binnen de Groep van 10 overeenstemming te vinden. En dat ligt zeker niet aan onze inspanningen als liberale vakbond. Maar goed, ik begrijp dat de Wetstraat dan de schouders ophaalt en denkt: ‘Dan beslissen we maar zonder vakbonden’. Toch laat De Wever een kans liggen. Want binnen de Groep van 10 zijn de geesten wél aan het veranderen. Maar die tanker keert traag. Luister naar ons en er zijn dingen mogelijk.

De regering grijpt in in de pensioenen. Hoe staat u daartegenover?

Het bonus-malussysteem is pervers. Ja, mensen moeten een volledige carrière werken om aanspraak te kunnen maken op een volledig pensioen, dat vind ik ook. Maar vandaag zegt men tegen een hele generatie oudere werkende vrouwen dat ze minder pensioen zullen hebben omdat ze nu eenmaal kinderen op de wereld hebben gezet en ook voor die kinderen hebben gezorgd terwijl ze een job hadden. Dan heb ik het moeilijk met het feit dat deze regering daar met één pennentrek komaf mee maakt, op enkele jaren van die mensen hun pensioen.

Het bonus-malussysteem is pervers.

Ik ga wel akkoord met het feit dat wie nu begint te werken, voltijds zal moeten werken om aanspraak te maken op een volledig pensioen. Maar ook daar: jonge leerkrachten hebben vandaag al zicht op 500 euro minder pensioen dan collega’s die nu met pensioen gaan. Mij goed, maar komen er ook maatregelen om het onderwijs aantrekkelijker te maken? Want leerkrachten hebben al minder legale voordelen dan wie in de privésector werkt. Er wordt beknibbeld zonder dat die mensen iets gegund wordt.

Maar een goed moment om in te grijpen in het pensioenstelsel, bestaat dat wel? In een herverdelingsstelsel als het Belgische zal je altijd aan verworven rechten moeten raken als je iets aan het systeem wil veranderen.

Ik heb er geen problemen mee wanneer men ingrijpt in het pensioenstelsel van wie vandaag begint te werken bij de overheid. Want uiteindelijk hebben die jonge mensen dan wel de keuze of ze daar al dan niet mee beginnen. Maar voor wie nu al werkt, vind ik dat moeilijk.

Ik lees dat de spoorbonden niet alleen staken tegen het feit dat ze tot hun 67e zullen moeten werken, maar ook tegen het feit dat de NMBS mensen zal kunnen ontslaan als ze in financiële moeilijkheden verkeert. Dan denk ik: blijkbaar begrijpen de vakbonden het nog niet helemaal.

Daar hebt u absoluut gelijk in. Iemand die goed werk levert heeft trouwens doorgaans ook niets te vrezen. (aarzelt) Ik wil daar vandaag geen grote uitspraken over doen, maar als ik nu al hoor dat sommigen volgende maand nog meer willen staken zonder eerst het antwoord van de regering af te wachten … Dat is niet oké.

Als ik u zo bezig hoor, vind ik het vreemd dat uw vakbond van naam wil veranderen, zoals u afgelopen zomer aankondigde. Is er niet veel te zeggen voor een vakbond die zich duidelijk liberaal en verantwoordelijk in de markt zet, net om het verschil te maken met de andere vakbonden?

Ik moet véél te vaak in bedrijven uitleggen dat ‘liberalisering’ niet is waar wij voor staan. Mensen associëren ons al te vaak met donkerblauw beleid terwijl wij net sociaalliberaal zijn. Niet iedereen wordt met dezelfde talenten geboren, dus is er nood aan sociale bescherming en aan goede afspraken tussen werkgevers en werknemers. Een naamsverandering dringt zich dan ook op.

Ik profileer ons liever als vrije vakbond in plaats van als liberale vakbond.

Weet u: mensen zijn de verzuiling kotsbeu. Niet alleen is de burger vandaag politiek dakloos, ook syndicaal is hij dat. Mijn vakbond is al van in het begin politiek onafhankelijk. Ik profileer ons liever als vrije vakbond in plaats van als liberale vakbond. Ik heb oog voor de manier waarop mensen vandaag solidair zijn: verenigd rond het thema werk, want dat is belangrijk, maar zonder de eeuwige ideologische saus. Want ja, vandaag de dag is er in de samenleving nood aan flexijobs en aan zondagswerk. De vakbonden mogen die gesprekken niet uit de weg gaan.

In Het Laatste Nieuws toonde u zich eerder deze week ambitieus: u wil de concurrentie aangaan met de VDAB en zelf mensen actiever aan werk helpen. Het is verfrissend om dat van een vakbond te horen…

Concurrentie is dat niet, wel complementariteit. De VDAB levert goed werk, maar de VDAB is de voorbije decennia ook al tig keer hervormd, in zoverre dat sommige bemiddelaars er een punthoofd van krijgen. Daardoor is er bij de VDAB soms de begrijpelijke neiging om voor het laaghangende fruit te gaan en zich vooral te focussen op mensen die gemakkelijk een job vinden. Wie niet mee kan, die valt daarbij uit de boot.

Vergelijk het met school: als je goed was in een vak, maar je had geen klik met de leerkracht, dan was de kans groot dat het vak je uiteindelijk niet echt interesseerde. Bij werk zoeken gaat dat vaak ook zo: als je geen klik hebt met je bemiddelaar, dan ga je minder moeite doen. Daarom wil ik niets aan het toeval overlaten. Ik train mijn vakbondssecretarissen om altijd een degelijk overzicht te hebben van alle vacatures bij de bedrijven waar wij leden hebben. Zo kunnen ze maatwerk leveren voor werkloze leden.

Tegen ons zijn werkzoekenden vaak opener en eerlijker dan tegen bemiddelaars van de VDAB.

Wij hebben als liberale vakbond een niet te onderschatten voordeel: wij staan nog echt dicht bij de werkmens, ook bij wie werk zoeken moeilijk gaat. Soms werkt het gewoon beter als je een langdurig werkzoekende zelf in contact brengt met de juiste persoon in een bedrijf. Want wie langer werkloos is, verliest voor een deel zijn of haar sociale vaardigheden. Na één jaar werkloosheid roepen we ook al onze werklozen zelf systematisch op voor een gesprek. Tegen ons zijn werkzoekenden vaak opener en eerlijker dan tegen bemiddelaars van de VDAB. Vergeet ook niet dat wij nog een fysiek loket hebben: bij ons kan je nog langs zonder afspraak. U gelooft het misschien niet, maar voor vele mensen is het belangrijk om tegen een mens te kunnen praten over hun problemen. Zeker over zoiets belangrijks als werk.

Gert Truyens

De pennenvriendjes houden een nationaal betoog

‘Met wat nu voorligt, betaalt alleen de middenklasse’