Het Vaticaanse Hof van Beroep heeft de veroordeling van kardinaal Giovanni Angelo Becciu wegens fraude, uit 2023, grotendeels vernietigd. Wijlen paus Franciscus heeft ernstige fouten gemaakt rond het dossier, oordeelt het hof. ‘De vernietiging is een blaam voor paus Franciscus’, duidt professor emeritus kerkelijk recht Rik Torfs. ‘Die had trouwens al de reputatie dat hij het niet al te nauw nam met juridische procedures. Daarbij is hij er ook niet in geslaagd om de financiën van het Vaticaan op orde te krijgen.’

Het gerechtelijk onderzoek tegen Becciu ging over de aankoop van een Londens appartementsblok voor 350 miljoen euro. Het bleek een miskoop, want het Vaticaan moest het pand uiteindelijk met 134 miljoen euro verlies van de hand doen. Kardinaal Becciu, hoge ambtenaren en tussenpersonen zouden bij de aankoop geld hebben verduisterd.

‘Proces van de eeuw’

Becciu was één van de hoogste geestelijken in het Vaticaan. Media spraken van ‘het proces van de eeuw’ omdat een kardinaal nog nooit strafrechtelijk schuldig was verklaard. Hij werd met zeven andere personen veroordeeld wegens fraude en kreeg een gevangenisstraf van iets meer dan 5 jaar.

Het Vaticaan moest het pand met 134 miljoen euro verlies van de hand doen

Ze gingen allemaal in beroep met het argument dat er in de eerste aanleg procedurefouten waren gepleegd en dat bepaalde documenten uit het onderzoek achtergehouden waren voor de verdediging. Ook zouden de pauselijke decreten die geleid hadden tot de uitbreiding van de onderzoeksmogelijkheden niet zijn gepubliceerd. De aanklagers gebruikten bovendien documenten waarin belangrijke gegevens onleesbaar waren gemaakt voor de verdediging. Dat was volgens het Hof laakbaar.

Geen kerkrecht

Torfs benadrukt dat de zaak aanhangig gemaakt werd door een burgerlijke rechtbank van Vaticaanstad, niet door een kerkelijke rechtbank of Rota, deze buigt zich over religieuze juridische geschillen. ‘Die rechtbank sprak zich in eerste aanleg dus niet uit op basis van kerkelijk recht, maar volgens de burgerlijke rechtsregels van Vaticaanstad’, stelt de kerkjurist. ‘Net daarom kon de paus worden teruggefloten. In het kerkelijk recht is er immers geen verhaal of beroep mogelijk tegen de uitspraken van de paus.’

De zaak werd aanhangig gemaakt door een burgerlijke rechtbank van Vaticaanstad, niet door een kerkelijke rechtbank

Het Hof heeft nu bepaald dat het proces gedeeltelijk overgedaan moet worden in juni. Getuigen zullen opnieuw worden verhoord en het bewijsmateriaal zal opnieuw worden onderzocht. De aanklagers moeten van het gerechtshof ook de volledige versie van hun onderzoeksdocumenten openbaar maken.

Becciu ontkent

‘Het Hof zal nu de rechten van de verdediging moeten respecteren’, aldus Torfs, die kardinaal Becciu ooit heeft gesproken over de vermeende fraude en de belangenvermenging rond de vastgoedtransacties. ‘Becciu ontkent in alle toonaarden dat hij ook maar iets verkeerd heeft gedaan. Nu zal hij zich naar behoren kunnen verdedigen.’

Giovanni Angelo Becciu

Vernietiging van veroordeling kardinaal Becciu is blaam voor paus Franciscus