Brigitte Bardot is nu een week dood, en elk medium op deze planeet heeft er al een in memoriam aan gewijd. Op rechts lyrische ontboezemingen omwille van haar cassante uitspraken rond migratie en islam, op links om dezelfde reden venijnige beschouwingen over een met de ouderdom verzuurde seksbom.

Het kwaadaardige stukje dat in De Standaard verscheen, en haar vooral als ‘racistische haatzaaister’ portretteert, toont hoe links niet weet om te gaan met deze libertaire feministe van vóór het MeToo-tijdperk. In de prille jaren 60 trok ze al de krijtlijnen voor de latere ’68-beweging, zonder de marxistische kretologie van de salonrevolutionairen die later hun ‘grote mars door de instellingen’ zouden beginnen.

Voor Bardot bleef de ‘mars’ persoonlijk en existentieel, als een gevecht tegen de normen en de mainstream. Uit een innerlijke noodzaak waarvan ook intellectuelen als Simone De Beauvoir de authenticiteit erkenden.

Bombe anatomique

Vooreerst diende ze zich los te maken van het stijfburgerlijke milieu waarin ze was opgegroeid, en dat mocht met enig schandaal gepaard gaan. Als getalenteerd balletdanseresje dat urenlang op pointes en grand écarts moest oefenen, had ze op 17-jarige leeftijd begrepen dat een mens niet gemaakt is voor dat soort zelfmartelingen.

Ze had een prachtig lichaam dat zich wilde tonen in al zijn glorie, als statement van het volle vrouw-zijn

In de zomer van 1953 nam ze dus op het strand van Cannes onder grote belangstelling een zonnebad in een kledingstuk dat als ‘bombe anatomique’ werd gepromoot, een speelse verwijzing naar de atoombomproeven op de Bikini-atol in Micronesië. Ze had een prachtig lichaam dat zich wilde tonen in al zijn glorie, als statement van het volle vrouw-zijn. Daar zagen mannen, die het nuttige met het aangename wisten te verenigen, wel commercieel brood in. Een ironie van de gebruikte/misbruikte rebel die haar zou blijven achtervolgen.

En zo kwam ze terecht in de – voor die tijd gewaagde – erotische prent ‘Et Dieu… créa la femme’ (1956) van haar toenmalige echtgenoot Roger Vadim. De hoofdrol was perfect geprojecteerd op de persoonlijkheid van Bardot zelf: Juliette, een jonge vrouw die zich niets aantrok van conventies, moraal of establishment.

Ode aan Satan

Zonder twijfel was het lichaam voor haar een wapen om de goegemeente te charmeren én uit te dagen. In 1966 bracht ze het hypersensuele chanson ‘Je t’aime… moi non plus’ uit, samen met Serge Gainsbourg. Haar jaloerse echtgenoot, de multimiljonair Gunter Sachs, blokkeerde de release, waarna het chanson heropgenomen werd met Jane Birkin. Er kwam snel een pauselijke ban, wat het pas echt tot een hit maakte. Ik was toen 12, maar ik kan u verzekeren: de hormonen stuiterden door mijn lijf.

Ik weet niet of diegenen die BB nu honoreren dat ook zouden gedaan hebben in de jaren 50 en 60

Het succes van dat nummer was vooral te danken aan de banvloeken en de censuur vanwege het katholiek-conservatieve establishment. Op de Expo 58 te Brussel prijkte haar foto in het paviljoen van Vaticaanstad levensgroot als een icoon van verdorvenheid. Het Catholic Legion of Decency, de verre voorlopers van christelijk-rechts in de VS, brandmerkte de song als een ode aan Satan, waarvoor men zijn oren moest dichtstoppen, op straffe van het eeuwige hellevuur.

Dat relativeert ietwat de huidige Bardot-hommages op rechts. Ik weet niet of diegenen die BB vandaag honoreren dat ook zouden gedaan hebben in de jaren 50 en 60, toen ze een schokgolf door de burgerlijk-puriteinse moraal joeg. De libertijnse geest die ze uitstraalde irriteerde mateloos de fatsoenrakkers die toen al leuterden over decadentie en het einde van de westerse beschaving.

Melancholie

En dan haar grote dierenliefde. Naarmate ze haar sensuele versie van het feminisme uitbouwde, begreep ze ook steeds meer dat ze nooit buiten het imago van de seksbom zou geraken. Er gleed een schaduw van melancholie over haar zelfbeeld. Die zou niet meer weggaan en zelfs een paar zelfmoordpogingen opleveren. Hetzelfde syndroom waar Marylin Monroe onder leed.

Maar in tegenstelling tot haar Amerikaans spiegelbeeld, wist ze die melancholie om te zetten in een nieuw engagement, waarbij het onverdoofd slachten in de islamitische subcultuur een belangrijke trigger vormde. De van nature al tamelijk misantrope BB richtte haar empathische register helemaal op het dierenwelzijn. Daarbij kwam ze op ramkoers met een allochtone cultuur die ze als anti-liberaal, barbaars en lichaamsvijandig doorzag.

Nooit heeft ze ook maar één uitspraak teruggetrokken, zelfs al leverde het veroordelingen op

En zo werd ze verketterd tot ‘islamofobe raciste’, een titel die ze met waardigheid en zelfs met trots droeg. Nooit heeft ze ook maar één uitspraak teruggetrokken, zelfs al leverde het veroordelingen op. Voor links was ze dan al lang een ontspoorde vamp, naarmate de soixante-huitards hun vrijheid-blijheidattitude inruilden voor een machtsdoctrine van de maakbare samenleving en de multicultuur. Waarvan we vandaag de gevolgen ondergaan.

In Frankrijk was de voorbije week een pittige strijd losgebarsten rond haar politieke erfenis, en de vraag of BB wel met nationaal eerbetoon mag worden begraven. De groenen en La France Insoumise gunden het haar niet, het overgrote deel van de Fransen wel. Het wordt woensdag dan toch een grootse uitvaartplechtigheid in Saint-Tropez, via tv-schermen op straat te volgen. Naar het schijnt heeft de familie president Emmanuel Macron laten weten dat hij niet welkom is. Marine Le Pen zal wel van de partij zijn, een statement op zich, overeenkomstig de wens van de overledene. Die, zo hopen wij toch in alle stilte, de kerk zal verlaten met een bikini over de kist gedrapeerd. Adieu, BB.

Luistertip: ‘Je t’aime moi non plus’ (Brigitte Bardot en Serge Gainsbourg, 1967)