De vaandeldragers van de Democratische partij hebben het dezer dagen niet gemakkelijk. Donald Trump raast, nog steeds, als een orkaan door de Amerikaanse politiek. De president is overal, altijd en op hetzelfde moment en gunt zijn tegenstanders maar weinig zuurstof. Democraten slagen er ook daarom niet in een eenduidig, uitvoerbaar plan van aanpak te formuleren. Dat maakt de partijbasis boos. Op Trump (uiteraard), maar ook op de eigen leiders.

‘Democraten minst populair in 35 jaar’ titelde The Wall Street Journal. Geen opinie, wel een analyse. Uit een peiling die de zakenkrant liet uitvoeren blijkt immers dat amper 33 procent van de Amerikanen een positieve indruk heeft over de Democratische Partij, 63 procent een negatieve. De Republikeinse partij doet het niet fantastisch, maar wel significant beter: 43 procent positief, 54 procent negatief. Donald Trump, leider van de Republikeinen, doet het in eigen naam trouwens nóg net iets beter (45 +, 52 -).

Impotent roepen

Democraten hopen dat kiezers de president volgend jaar van een ‘check-and-balance’ voorzien door de Democratische controle over het Huis van Afgevaardigden te herstellen. Dat gebeurde ook in Trumps eerste termijn, toen Nancy Pelosi de voorzittershamer na twee jaar MAGA opnieuw in handen kreeg.

Pelosi is intussen van de voorgrond verdwenen, maar haar opvolger, Hakeem Jeffries uit New York, schat zijn kansen goed in. Vandaag beschikt de Republikeinse Partij over een flinterdunne meerderheid: op 219 van de 435 Huiszetels zit een Republikein, op 212 een Democraat (vier zijn vacant).

Vandaag beschikt de Republikeinse Partij over een flinterdunne meerderheid.

Winnen de Democraten, dan komt halverwege Trumps tweede termijn een einde aan diens parlementaire agenda. Daarmee stoppen Democraten niet alles, misschien zelfs niet het meeste. Wel worden de belangrijkste, meest fundamentele en vooral meest permanente beleidswijzigingen een halt toegeroepen. Voor een partij die al een halfjaar impotent aan de zijlijn roept een welgekomen afwisseling.

Ze kunnen het niet

De opiniepeiling van The Wall Street Journal laat evenwel zien dat Democraten een noodzakelijke eerste stap voor de machtsovername nog niet wisten te zetten: kiezers overtuigen dat ze beter werk leveren dan de partij van Donald Trump.

Over het algemeen keuren kiezers het beleid van de president wat betreft de economie, inflatie, tarieven en buitenlands beleid af. En toch, zo blijkt, hebben kiezers in elk van deze gevallen meer vertrouwen in Republikeinen dan in Democraten om diezelfde kwesties in het Congres aan te pakken. Trump kan het misschien niet, maar Democraten kunnen het zéker niet. Daarop lijkt de houding van de Amerikaanse kiezer, in een notendop, neer te komen:

Materie	Netto steun voor Trump (positief versus negatief)	Netto steun Republikeinen (versus Democraten)
Economie	-9%	+12
Inflatie	-11	+10
Tarieven	-17	+7
Buitenland	-4	+8

Bij de relatieve populariteit van Republikeinen in het Congres valt wel één kanttekening te plaatsen: een substantieel deel van de respondenten geeft aan beide of net géén van beide partijen te vertrouwen. Zo denkt 8 procent dat Democraten en Republikeinen even geschikt zijn om inflatie (verder) te bedwingen, en maar liefst 23 procent denkt dat géén van beide dat kunnen. Van de overgebleven kiezers (± twee derde) verkiezen de meeste de Republikeinse Partij met een ruime marge, maar een absolute meerderheid haalt ze niet.

Niet radicaal genoeg

De Democratische Partij is niet populair, in de eerste plaats onder rechtse(re) en conservatieve(re) kiezers. Dat maar liefst twee derde de partij verwerpt, kan evenwel enkel als een substantieel deel van de ontevreden kiezers zélf Democraten zijn. Er zijn nu eenmaal niet genoeg Republikeinen om de oppositiepartij dermate ‘onderwater’ te duwen. Dat geeft Democraten in Washington stof tot nadenken.

Linkse Democraten vinden dat hun partij niet hard genoeg vecht.

Vooral over de Democraten die vinden dat hun partij niet hard genoeg vecht en, in beleidstermen, niet radicaal genoeg is. Zij plaatsen het partijleiderschap in een moeilijke positie, between a rock and a hard place: plezieren ze hun linkse basis en verliezen ze centrumkiezers, of overtuigen ze onafhankelijken en stuiten ze progressieve scherpslijpers tegen de borst? Die strijd wordt voorlopig intern gevoerd, maar zal tijdens de kandidatenselectie voor 2026 (de ‘primaries’) aan de stembus worden beslist. De voorselectie – campagnelancering, fondsenwerving, personeel en marketing – start al na de zomermaanden.

Even uitzoomen

Wie even uitzoomt, stelt zich nog een andere vraag: hoe lang kan een politiek systeem overleven als twee hoekstenen van dat systeem schijnbaar definitief het vertrouwen van de bevolking verloren? Beide partijen zijn onpopulair, maar ook andere instituties doen het slecht, soms barslecht. Slechts 9 procent van de Amerikanen hebben ‘veel’ of ‘redelijk veel’ vertrouwen in hun parlement. Voor het Hooggerechtshof is dat 30 procent, het Witte Huis 26, Justitie 19, vakbonden 28 en kranten 18. De enige instelling die eenvoudig boven de 50 procent uitkomt? Het Amerikaanse leger (61%), al is ook dat vertrouwen op de terugweg.

Niets verenigt, niets verbindt. Een veeg teken.

Democraten en Republikeinen zitten uiteindelijk dus met hetzelfde probleem. Een probleem dat zich vertaalt in aparte leefwerelden, met eigen sub-instituten en alternatieve autoriteiten die meer vertrouwen genieten dan de nationale en traditionele instellingen. Niets verenigt, niets verbindt. Een veeg teken.

Hakeem Jeffries

Iedereen boos, niemand te vertrouwen