Vroeger was militarisme uit den boze, vandaag het pleiten voor vrede. Zelfs een beroemd anti-oorlogslied van Reinhard Mey uit 1986 werd op de Duitse radio afgevoerd uit de Hitparade van de 1000 populairste liedjes. De luisteraars dachten daar anders over.

Reinhard Mey componeerde in volle Koude Oorlog Nein, meine Söhne geb’ ich nicht. Hij zag zijn zonen liever niet ‘in Reih und Glied marschieren’, liever niet ‘strijden tot het bittere einde/op een godverlaten veld doodvriezen/terwijl jullie je op zachte kussens zetten’. De boodschap was duidelijk: jonge mannen creperen op het slagveld, terwijl ‘jullie’ — de machtigen die hen de dood insturen — je in behaaglijke salons neervlijen om er over geopolitiek te praten.

Mey zingt dat hij zijn zonen niet opgevoed heeft om ze dan te moeten afstaan als ‘kanonnenvlees’. Respect voor het leven, voor elk levend wezen, heeft hij hen bijgebracht. Hij slingert de machthebbers in het gezicht: ‘Sie werden es für euren Wahn nicht geben’, ze zullen hun leven niet geven ‘voor jullie waan’.

Antimilitaristische traditie

Mey schreef het in de tijd dat de supermachten – Amerika onder Ronald Reagan en de Sovjet-Unie onder Michael Gorbatsjov – naar ontspanning streefden en over de afbouw van hun atoomwapenarsenaal spraken. De zanger bleef niettemin op zijn hoede, de Vrede is immers fragiel. Hij zong dit lied dan ook als een waarschuwing voor oorlogsstokers in het algemeen.

In september 2020 maakten ‘Reinhard Mey und Freunde’ een muziekvideo waarin de zanger samen met bevriende kunstenaars het lied met meer rock-klanken vertolkte. De eigentijdse versie ontstond als benefietactie voor Friedensdorf International, een organisatie die zieke en gewonde kinderen uit oorlogsgebieden verzorgt.

De antimilitaristische traditie zit er diep in bij de Duitsers.

Het lied was altijd heel populair: de antimilitaristische traditie zit er diep in bij de Duitsers, met hun schuldgevoelens over de ellende die twee wereldoorlogen over hun land en hun buurstaten hebben uitgestort. Na bijna veertig jaar stond het anti-oorlogslied nog op plaats 13 van de hitparade van SWR-1 (Südwestdeutscher Rundfunk). Al was daar dit jaar abrupt verandering in gekomen: SWR had het lied afgevoerd.

Herinvoering dienstplicht

De traditionele media hebben daar geen aandacht aan besteed, maar op X schreeuwden mensen hun woede en verontwaardiging uit. En dat waren heus niet alleen ‘rechtse trollen’ zoals X-gebruikers vaak worden bestempeld. Ook Fabio De Masi, Europarlementslid van het linkse (of eerder links-conservatieve) Bündnis Sahra Wagenknecht (BSW), noemde de beslissing van de openbare omroep een ‘voorbode van de censuur op anti-oorlogsliederen’.

SWR zegt alleen liedjes te schrappen als er sprake is van manipulatiepogingen door bijvoorbeeld fanclubs om een bepaalde titel op een hogere plaats te krijgen. En dat zou het geval geweest zijn met Nein, meine Söhne geb’ ich nicht. Het was wel vreemd dat dat gebeurde op een moment dat er in Duitsland weer gediscussieerd wordt over de eventuele herinvoering van de dienstplicht, en de christendemocratische bondskanselier Friedrich Merz (CDU) fulmineert tegen Rusland.

Het pacifisme lijkt dood en begraven in de Bondsrepubliek Duitsland.

In een tijd waarin in de media weer martiale beelden over de Bundeswehr, het Duitse leger, de aanwerving van jonge mensen schragen, komt de tekst van Mey over als vloeken in de kerk. Het pacifisme lijkt dood en begraven in de Bondsrepubliek Duitsland als zelfs linkse partijen als de sociaaldemocratische SPD en de Groenen de bewapening massaal willen opdrijven. Ter verdediging van de ‘waarden’ van Europa zoals dat heet, en opdat Oekraïne de oorlog met Rusland zo lang mogelijk zou kunnen volhouden.

Patrick Sensburg, CDU-politicus en reserveofficier, pleit voor de algemene dienstplicht, want, zegt hij, we moeten er rekening mee houden ‘dat er per dag 1000 soldaten aan het front zullen sneuvelen of zo zwaar verwond geraken dat ze niet meer kunnen vechten’. Over een bloedige oorlog wordt dus gesproken alsof het iets onvermijdelijks, zelfs iets noodzakelijks is. De Duitsers moeten, in het politieke jargon, weer ‘kriegstüchtig’ gemaakt worden, klaargestoomd voor de oorlog.

Bij het graf van een jonge soldaat

In zo een klimaat is een lied als dat van Reinhard Mey niet gewenst. Het lied Es is an der Zeit van zijn vriend-muzikant Hannes Wader zit overigens op dezelfde golflengte. Wader mijmert daarin bij het graf van een niet eens 19-jarige jongen die in de Eerste Wereldoorlog is gesneuveld:

‘Hast du, toter Soldat mal ein Mädchen geliebt?
Sicher nicht, denn nur dort, wo es Frieden gibt
Können Zärtlichkeit und Vertrauen gedeihn.
Warst Soldat, um zu sterben nicht um jung zu sein.’

‘Heb jij, dode soldaat, ooit een meisje bemind?
Zeker niet, want alleen daar waar vrede heerst
Kunnen tederheid en vertrouwen gedijen.
Soldaat was je, om te sterven, niet om jong te zijn.’

De SWR had het lied van Reinhard Mey dus niet op de nomineerlijst gezet, maar de luisteraars konden nog altijd manueel in een ‘open veld’ de titel van een gewenst lied ingeven. Dat hebben ze massaal gedaan met Meine Söhne geb’ ich nicht. Het anti-oorlogslied stond op zaterdag 25 oktober ineens op plaats 12. Een bewijs dat de mensen zich niets laten voorschrijven van hogerhand, een teken dat ze de oorlogszucht van de regering niet kunnen pruimen.

Hannes Wader

Cancelcultuur treft anti-oorlogslied van Reinhard Mey