Het Franstalige satirische weekblad PAN viert zijn eiken jubileum: het bestaat 80 jaar. Dat wordt gevierd met een gala-avond. Filosoof Michel Onfray nam er de rol van keynotespeaker op zich. ‘Eigenlijk wordt dit een heel jaar vol festiviteiten’, zegt eigenaar en bezieler John-Alexander Bogaerts.

Het weekblad PAN wordt soms de Franstalige tegenhanger van ’t Pallieterke genoemd. Een vergelijking die wel wat zegt over de plaats die het blad in het medialandschap inneemt, maar dat klopt niet helemaal. Het opstartmoment van beide publicaties valt nagenoeg samen, maar de achtergrond en het ideologische diafragma verschillen. Het is een andere vorm van samizdat. Eentje die dichter bij het establishment staat, de driekleur hoog in het vaandel draagt, maar toch ook graag tegen schenen stampt. En laat dat laatste de rode draad in het verhaal zijn.

Het regende rechtszaken, wat voor een permanent zwaard van Damocles zorgde

Er was dus PAN, destijds en vandaag. Maar tussen beide versies ligt een bewogen geschiedenis. Toen in de jaren ’80 Paul Vanden Boeynants en zakenman Stéphane Jourdain het blad overnamen, stapten pionier Henri Vellut en cartoonist Paul Jamin (Alidor) op.

Ze richtten Père Ubu op, waarvan het bestaan geen sinecure bleek te zijn. Eigenlijk was het project ten dode opgeschreven, maar dat was zonder de waard – lees: Rudy Bogaerts – gerekend. Via een leerling in de privéschool die hij runde kwam hij in contact met Père Ubu. Hij kocht het en zette het met de onvermoeibare werkijver die hem eigen was op de kaart. Elke week weer.

‘Mijn vader was een idealist die de strijd aanging met het systeem’, legt zoon John-Alexander uit. ‘Los van het vele werk dat hij in het blad stopte, betaalde hij een stevige prijs door de reacties op wat hij aankloeg. Het regende rechtszaken, wat voor een permanent zwaard van Damocles zorgde. Ik ben ervan overtuigd dat al deze moeilijkheden ook gevolgen hadden voor zijn gezondheid en zijn prille dood in de hand werkten.’

Uw vader overleed onverwachts in 2007. Lag het voor de hand dat u de fakkel zou overnemen?

‘Absoluut niet. Ik had toen zelf de handen vol met mijn eigen projecten. Mijn B19-businessclub of het Zoute People-magazine, om er twee te noemen. Vrijwel iedereen raadde me aan Père Ubu te verkopen, maar één iemand zei dat niet te doen: Christian Van Thillo. “Als je een journaal bezit, dan moet je dat voortzetten”, stelde hij haast filosofisch. Dat zette me aan het denken.’

‘Na het overlijden van mijn vader werd ik op het kabinet van Marc Uyttendaele uitgenodigd. Er liepen toen 22 processen waarin hij een hand had tegen Père Ubu (lacht). “We gaan u niet verantwoordelijk houden voor de daden van uw vader”, was zijn boodschap, ervan uitgaand dat het hele project zou stoppen. Toen ik hem duidelijk maakte dat ik het zou voortzetten, liep het gesprek vrij snel ten einde (lacht).’

‘Wat volgde waren niet de tien makkelijkste jaren uit mijn leven. De eerlijkheid gebiedt te erkennen dat er zich in de redactie een aantal bedenkelijke figuren bevonden, een gevolg van de goedgelovigheid van mijn vader. Ze zagen ook niet in wat de gevolgen van het bestaan van sociale media waren geworden. Gezien de historiek van het blad moest ik voorzichtig zijn.’

Dan missen we nog een link tussen PAN en Père Ubu…

‘Klopt, ik kocht PAN in 2010. Na enige tijd besloot ik beide publicaties te fuseren onder de naam Père Ubu / PAN, wat een vergissing was, zo zie ik nu in. Je moet voor eenduidigheid gaan. Er is maar één PAN. Omstandigheden deden Père Ubu ontstaan, maar het is verstandiger om onder één noemer naar buiten te treden.’

Jullie zijn een Franstalig blad. Historisch had PAN een duidelijke inkijk in de Waalse politiek, terwijl Père Ubu een sterkere Brusselse stempel droeg. Ervaart u zelf die tegenstelling?

‘Het is vooral uit mijn ervaringen met de zakenwereld dat ik begrepen heb hoe België er precies uitziet, uiteindelijk een land dat nog geen 200 jaar bestaat. Antwerpen is een erg belangrijk epicentrum. Daarnaast heb je wat ik gemakshalve “de Vlaanderens” zou noemen. Er is Brussel, dat sociaal-economisch een regio met Vlaams- en Waals-Brabant is. Focussen we meer op Wallonië, dan zie je het gewicht van Luik en de rest. Plak daar onze staatsstructuur op en je merkt welk complex gegeven dat oplevert. Laten we alstublieft stoppen met te proberen dit land als een soort Zwitserse confederatie voor te stellen (lacht).’

Wanneer ik jullie nummers lees valt vooral het hekelen van al wat fout loopt op. Geen groot ideologisch verhaal.

‘Dat is onvermijdelijk aangezien we hét alternatief voor de media in Franstalig België zijn. Het enige eigenlijk, toch ter rechterzijde. De reden waarom ik tegen het falende systeem fulmineer overstijgt ruimschoots mijn eigen positie en belang. Ik ben zo iemand die op het einde van de rit 65 procent van wat ik verdien aan de staat geeft. En het zal u misschien verbazen: ik doe dat met veel plezier!’

‘Waarom? Om ethische redenen. We hebben een fantastische gezondheidszorg, toegankelijk voor iedereen, wat erg belangrijk is. Ik zie het als een moreel recht voor elke inwoner van dit land. Waar ik een probleem mee heb is de decadentie die zich in dit systeem genesteld heeft. Een half miljoen langdurig zieken in dit land? Laten we serieus blijven. Het is een gevoel dat vele ondernemers delen…’

Zijn jullie uiterst rechts, een vaak gehoord cliché?

‘Een mens wordt er wat moe van. Ik denk dat wat je terecht als “uiterst rechts” kan bestempelen in Neurenberg veroordeeld is geweest. Vandaag is het vooral een makkelijk begrip om zij die terechte wantoestanden aanklagen niet alleen monddood te maken, maar zelfs maatschappelijk te marginaliseren.’

‘Men beseft niet in welke deplorabele toestand de Franstalige media zich in dit land bevinden. Het zwaartepunt ligt erg links, meer dan in Vlaanderen. Iedereen die niet meegaat in dat verhaal wordt als “uiterst rechts” bestempeld. Het is een gekende en jammer genoeg ook beproefde techniek.’

Zakt de moed u nooit in de schoenen?

‘Had ’t Pallieterke niet de baseline “voor mensen met een slecht karakter, maar met een goed hart”? Ik vermoed dat ik zo iemand ben. PAN laten voor wat het is zou me een rustiger leven opleveren. Alleen ben ik niet iemand die aan de zijlijn kan blijven staan, laat staan zwijgen. Ons blad is geen doel op zich. Ik wil vooral discussie, ongeacht het forum.’

‘In België sluiten gemiddeld twee krantenwinkels per dag, zoiets heeft een maatschappelijke tol. Ons blad blijft de ruggengraat, maar almaar meer investeren we in alternatieve producten. Dat moet de slagkracht geven voor een makkelijkere en wie weet zelfs gratis verspreiding van ons magazine. Dat is mijn ambitie voor de komende jaren.’

Henri Vellut

Franstalig satirisch blad PAN bestaat 80 jaar