Er valt wat af te lachen op de Vlaamse tv. Er zijn kwissen met veel grappen (De Slimste Mens), talkshows met grappen (De Ideale Wereld), politieseries met grappen (Chantal) en op Play4 loopt zelfs een komische serie met grappen (Nonkels). Maar daar doen ze bij VRT1 liever niet aan mee. Vanaf 15 oktober (en nu al op Streamz) loopt op Vlaanderens meest bekeken zender Kassa kassa: (alweer) een sitcom zonder veel echte grappen.

‘Duitsers hebben geen humor’, wordt vaak gezegd. Al heeft Zapman de indruk dat vooral de netmanagers van VRT1 niet veel met humor hebben. Even voor alle duidelijkheid: we hebben het dan niet over programma’s met humoristische elementen, maar over de pure komische serie van ongeveer 30 minuten, ook vaak sitcom genoemd — een afkorting van ‘situation comedy’. Een reeks met grappige situaties, dus.

Op een paar uitzonderingen na heeft dat ‘sitcom’-genre in Vlaanderen weinig succes gekend. Bij die uitzonderingen rekenen we bvb. Nonkels op Play4 en Geub, de vrij hilarische sitcom met Philippe Geubels die in 2019 liep op VRT1. Helaas: De Standaard noemde de reeks vulgair en Geub is om onduidelijke redenen bij één seizoen van amper acht afleveringen gebleven.

De Kampioenen

Het allergrootste succes in Vlaanderen binnen het sitcom-genre was natuurlijk FC De Kampioenen. Of je ze nu kon smaken of niet: het was duidelijk een reeks met komische situaties die onvoorstelbaar veel succes kende en nog altijd kent. De Kampioenen stopten ermee in 2011 (op wat speelfilms en een special na) en sindsdien blijft de VRT maar mislukte pogingen lanceren om een ‘opvolger’ te maken. Dat leverde terecht vergeten miskleunen op als Hallelujah (2005) en Kiekens (2019), of recenter nog Groeien en Bloeien (2024). Geen van allen waren een lang leven beschoren.

De VRT blijft maar mislukte pogingen lanceren om een ‘opvolger’ voor FC De Kampioenen te maken.

Waren ze niet goed genoeg? De humor te flauw? Het acteerwerk te grotesk? De scenario’s te slecht? Of heeft de Vlaming geen zin in pure ‘sitcom’-humor en lacht hij liever met hybride programma’s waar tussendoor grappen in zitten, zoals De Slimste Mens Ter Wereld, vooral in de eerste rondes meer kolder dan kwis.

Tom Lenaerts

Nu lanceert VRT dus een nieuwe poging. Kassa Kassa is al volledig te zien op Streamz en vanaf 15 oktober elke woensdag op VRT1. Drie scenaristen schreven de reeks en één van hen is ook de ‘showrunner’ (de eindverantwoordelijke): Tom Lenaerts.

Lenaerts heeft absoluut gevoel voor humor, maar ging de laatste jaren toch vooral de ernstige toer op als scenarist van reeksen waar we persoonlijk geen fan van waren, zoals De Parelvissers, Met Man en Macht en Twee Zomers, een omstreden verhaal over een groepsverkrachting. Maar kijk, nu heeft Tom Lenaerts met zijn productiehuis Panenka dus een ‘komische serie’ gemaakt.

Sterke acteurs

Kassa Kassa speelt zich af in een buurtsupermarkt die op het faillissement afstevent. In de cast zit goed volk: Herwig Ilegems (‘Duts’, ook de legendarische overbuurman uit Van Vlees en Bloed), Robbie Cleiren (Gina en Chantal, Rough Diamonds), An Miller (Het eiland, Callboys) en Els Dottermans (te veel om op te noemen, maar bvb. ook Loslopend Wild). Het zijn stuk voor stuk sterke acteurs die zeker ook comedy aankunnen. En toch…

Het is niet dat Kassa kassa slécht is. Er zitten in elke aflevering (we zagen er drie) mooie vondsten en situaties die zeker een glimlach oproepen. Maar echt grinniken of lachen? Daarvoor zijn de dialogen en de personages te ongeloofwaardig. Een sitcom schrijven is lang niet eenvoudig, maar het is ook geen raketwetenschap en het warm water moet niet nodeloos heruitgevonden worden.

Slechte dialogen

Om maar te zeggen: een goeie sitcom bedenken is vooral een kwestie van veel vakmanschap. Je moet nu eenmaal rekening houden met tal van wetmatigheden. Zo mag een komische serie bijvoorbeeld niet te lang duren, want humor heeft nu eenmaal een kortere spanningsboog dan drama. Je hebt ook de juiste personage-types nodig in een goeie mix. Je herkent ze wel: de beminnelijke loser, de sarcastische flapuit, degene die van een andere planeet lijkt te komen, de controlefreak, de dommerik…

Een goeie sitcom bedenken is vooral een kwestie van veel vakmanschap.

En daar gaat het bij Kassa Kassa al fout. Te veel te domme personages, te veel ook die ‘van een andere planeet’ komen, en niemand die écht sterke sarcastische opmerkingen maakt. Bovendien kloppen hun dialogen niet. Alleen ironiserende hogergeschoolden denken dat personeel in een buurtsupermarkt zo praat. Als caissière Kiyaara zegt dat het een bijzondere dag is, reageert rekkenvuller Wim als volgt: ‘Ah ja, woensdag. Zijdegij ook ne ‘Wodan’-fan? De Germaanse oppergod Wodan?’

Niet alleen is dat een verregaand bizarre reactie, er zit ook geen grap in. Nog een voorbeeld: laat Ivo (Herwig Ilegems) de weirdo op zijn eigen planeet zijn — de man is geboren voor zo’n rol — maar een uitspraak als: ‘Hulp, daar kunt ge nooit te veel van hebben. Da’s gelijk kriekenconfituur…’ is hooguit een opstapje naar een grap, die helaas nooit komt.

Net niet

Op die manier geeft Kassa kassa ons te vaak een ‘net niet’-gevoel. Heel jammer, want humor staat al zo onder druk door de woke waanzin van Generatie Z. In een interview met Het Laatste Nieuws zei Tom Lenaerts: ‘Deze serie is wellicht de meest komische reeks die Panenka ooit zal maken, want een echte sitcom met de ene mop na de andere is niks voor ons.’

Misschien moet een sitcom inderdaad niet ‘de ene mop na de andere afvuren’ maar in elke scène misschien toch iets van een pointe? We zouden het Lenaerts van harte aanbevelen.

Herwig Ilegems

Te weinig pret in de superette