Ik voel een zekere schroom om dit stukje te beginnen met een uitleg over Homeros en de Odyssee. Ik ga er immers van uit dat de lezeressen en lezers van Doorbraak stuk voor stuk uitstekende leerlingen waren die altijd met volle aandacht de lessen volgden.

Voor die enkeling die naar buiten zat te staren en wegdroomde over de zomervakantie of over een eerste kus, toch dit: Homeros was een Griekse dichter uit de 8^ste eeuw voor Christus, al bestaat er discussie over zijn identiteit. Hij wordt beschouwd als de auteur van een aantal epische gedichten, waaronder de Ilias en de Odyssee. De Ilias beschrijft een korte periode uit de Trojaanse oorlog.

Pitt en Nolan

Het centrale thema is de wrok van de held Achilles die zit te mokken omdat hij een slavin heeft moeten afstaan aan de Griekse leider Agamemnon. De Odyssee handelt over de held Odysseus die na de Trojaanse oorlog naar huis wil terugkeren, maar tien jaar lang zal ronddolen en ondertussen allerlei avonturen beleeft.

Beide verhalen zijn al een paar keer verfilmd. U herinnert zich ongetwijfeld de film Troy uit 2004 met Brad Pitt in de hoofdrol. Dat was een bewerking van de Ilias. Het goede nieuws is dat u deze zomer een nieuwe verfilming van de odyssee zal kunnen bekijken. Filmregisseur Christopher Nolan – die u nog kent van Oppenheimer – beschikte over een budget van 250 miljoen dollar. De verwachtingen zijn dus hoog. We kunnen alleen maar blij zijn met een groots opgevatte verfilming van een van de fundamenten van de Europese beschaving.

Controversiële trailer

Eerder dit jaar werd er een trailer gelanceerd. Die kreeg de eerste dag al 121 miljoen views. De reacties waren verdeeld. Een beetje controverse is misschien ook de bedoeling van een trailer. Een deel van het debat ging over het feit dat de getoonde schepen en de gebruikte wapenuitrusting historisch niet correct zijn. Agamemnon lijkt meer op Batman dan op een Griekse held.

Een beetje controverse is misschien ook de bedoeling van een trailer.

In een plotse opstoot van belangstelling voor de Myceense beschaving ben ik begin dit jaar naar Griekenland gevlogen om daar zowat elke steen van de archeologische opgravingen en elke potscherf in de musea te gaan bekijken. Het is – vind ik toch – een fascinerende wereld die weinig gemeen heeft met de latere Griekse stadstaten. Wat de uitrusting betreft, moet u eens googelen op ‘Dendra panoply’ om te zien hoe de helden ten tijde van de Trojaanse oorlog eruitzagen.

Men kan natuurlijk opmerken dat een film waarin ook cyclopen, sirenen en wandelende skeletten te zien zijn, misschien wel wat vrijheid kan nemen met de uitrusting van de helden. Misschien wel. Maar als je zoveel moeite doet en over een budget van 250 miljoen beschikt, kan je toch even goed dicht bij de geschiedenis blijven?

De mooiste vrouw ter wereld

Het debat over helmen en borstplaten blijft wellicht binnen het kringetje van de geschiedenisnerds. De kans is groot dat de casting meer ergernis zal veroorzaken en misschien ook bij u. Dan heb ik het niet over de hoofdfiguur. Matt Damon neemt de rol van Odysseus op zich. De acteur moest een strikt dieet volgen en zijn baard laten groeien. Helena van Troje — de mooiste vrouw ter wereld, de vrouw voor wie duizend schepen uitvoeren – wordt gespeeld door de Keniaans-Mexicaanse actrice Lupita Nyong’o.

Nu is Lupita niet bepaald de lelijkste onder de dragonders: ze werd in 2014 door het Amerikaanse tijdschrift People uitgeroepen tot mooiste vrouw ter wereld. Maar een zwarte actrice casten als Helena – die door Homeros werd omschreven als blank met blond haar – terwijl Matt Damon moet afvallen en zijn baard moet laten groeien om historisch meer geloofwaardig te zijn?

Blanke Martin Luther King

Stel u het omgekeerde voor: er zou een oorverdovend gehuil klinken mocht een blanke acteur de rol van Shaka Zulu, Martin Luther King, Obama of de bokser Muhammad Ali spelen. Het lijkt echter bijna de norm te zijn geworden om zwarte acteurs rollen te geven in Europese verhalen. Denk aan Doctor Who, Troy: Fall of a City, Robin Hood, de Netflix-reeks over Catharina de Grote,… Dat wringt.

Dat is niet omdat het brede publiek ‘racistisch’ is of zich ‘tegen diversiteit’ kant maar omdat hier een asymmetrische logica speelt. Elk Europees of westers verhaal moet vandaag blijkbaar de woke-filter passeren.

De keuze voor Lupita Nyong’O is geen artistieke keuze maar een ideologisch signaal.

De keuze voor Lupita Nyong’o is geen artistieke keuze maar een ideologisch signaal. Het stopt dan ook niet bij Lupita. Ook de zwarte rapper Travis Scott en de trans acteur Elliot Page zullen een rol opnemen. Hollywood is zwanger van de woke-ideologie.

Om een Oscar te kunnen winnen in de categorie ‘Best Picture’ moet de film voldoende inclusie-vakjes kunnen aanvinken. Ik ben zeer benieuwd welke Odysseus wordt neergezet. Zal het verhaal, net als bij Homeros, over eer, trouw, heimwee en noodlot gaan? Het origineel biedt stof genoeg voor een film met diepgang. Ik hoop dat minstens de kern van het verhaal overeind blijft.

Homeros

De Odyssee van Hollywood