De radicaal-linkse Italiaanse activiste Ilaria Salis, die vorig jaar vrijkwam uit een Hongaarse cel nadat ze uit het niets verkozen werd in het Europees Parlement, kan voorlopig haar parlementaire onschendbaarheid behouden. Dat is opvallend, maar het is vooral ook een opgestoken middelvinger naar de Hongaarse premier Viktor Orbán. Hij kondigde vorige week nog aan Antifa op de terreurlijst te willen zetten.

De beelden gingen begin 2024 de wereld rond, en wekten zeker in Italië grote beroering. Ilaria Salis, een intussen 42-jarige leerkracht uit Monza, werd geboeid een rechtszaal in Boedapest binnengeleid. Salis was in 2023 opgepakt in de nasleep van een radicaal-rechtse betoging in de Hongaarse hoofdstad. Ze stapte mee in een gewelddadige tegenbetoging en werd achteraf beschuldigd van geweld tegen betogers en van het lidmaatschap van een verboden extremistische organisatie. Zelf bleef ze dat eerste consequent ontkennen, maar desondanks bracht ze ruim een jaar in voorarrest door in een Hongaarse cel.

Na de start van haar rechtszaak werd Salis vrijgelaten, maar kreeg ze in Hongarije wel huisarrest opgelegd. Toen de activiste in juni vorig jaar verkozen raakte op de Italiaanse groen-linkse lijst voor de Europese verkiezingen, werd ze meteen ook onschendbaar. Op 17 juni vorig jaar mocht ze naar Italië terugkeren, maar de aanklacht in Hongarije werd niet opgeheven.

Symbooldossier

Voor Hongarije was de fel gemediatiseerde zaak intussen uitgegroeid tot een soort van symbooldossier, en in oktober 2024 verzocht de Hongaarse regering het Europees Parlement om de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van het kersverse Europarlementslid. De commissie juridische zaken van het Parlement besliste gisteren – met een zeer nipte meerderheid van 13 tegen 12 – om dat verzoek te verwerpen. Begin oktober moet ook de plenaire vergadering van het EP zich nog uitspreken over het verzoek, en dat wordt ditmaal geen formaliteit.

Indien de EVP-fractie wél volledig op dezelfde lijn had gezeten, dan had Salis haar parlementaire onschendbaarheid verloren.

Opvallend genoeg stemden de leden van de christendemocratische fractie gisteren verdeeld in de commissie. Indien de EVP-fractie wél volledig op dezelfde lijn had gezeten, dan had Salis haar parlementaire onschendbaarheid verloren. De EVP-rapporteur binnen de bevoegde parlementscommissie toonde zich na de stemming ontgoocheld. ‘Sommige fracties in dit Parlement bedrijven liever politiek dan de regels te handhaven. Het misdrijf waarvan Salis beschuldigd wordt, dateert immers van vóór haar mandaat als parlementslid. Als Hongarije in beroep gaat bij het Europees Hof van Justitie is de kans groot dat het die zaak wint.’

Antifascistische cultuur

Wie dacht dat Salis, na haar verblijf in een weinig riante Hongaarse cel, zich minder radicaal of uitgesproken zou tonen, dwaalt. In een interview met The Guardian liet ze vorig jaar nog optekenen dat ‘antifascisme een collectieve verantwoordelijkheid moet zijn’. Ze maakte zich daarin ook sterk dat ze wil inzetten op ‘een nieuwe populaire antifascistische cultuur’ en dat ‘we intussen geleerd zouden moeten hebben nationalisme en nazisme geen enkele ruimte te geven’.

Dat de zaak internationaal zoveel belangstelling krijgt, is om meerdere redenen niet zo verbazingwekkend. Enerzijds valt het op dat niet enkel de radicaal-rechtse fractie in het Europees Parlement, waar ook de partij van Viktor Orbán prominent deel van uitmaakt, de opheffing van de onschendbaarheid steunt. Ook de centrumrechtse ECR én een deel van de christendemocratische EVP hadden daar dus wel oren naar. Zeker voor de EVP is dat geen evidentie: vier jaar geleden vertrok diezelfde Orbán nog met slaande deuren uit de christendemocratische fractie.

Verbod op Antifa

Daarnaast is er natuurlijk de politieke context in Italië én Hongarije: in beide landen is een uitgesproken rechtse regering aan de macht, voor wie de strijd tegen woke en links een cruciaal strijdpunt is. Matteo Salvini, vicepremier in de regering-Meloni en kopstuk van de Lega Nord, stak de afschuw voor zijn landgenote nooit onder stoelen of banken. Salis zelf verweet de rechtse Italiaanse regering overigens dat ze te weinig inspanningen deed om haar vrij te krijgen.

En voor de Hongaarse premier Orbán was het linkse geweld tegen rechtse betogers waarbij Salis betrokken zou zijn geweest natuurlijk enkel maar koren op de molen. Last but not least is er de groeiende bezorgdheid, in tal van Europese landen, over het gewelddadige karakter van de zogenaamde Antifa-beweging. Orbán en Trump willen Antifa verbieden, en ook in eigen land bond MR-voorzitter Bouchez vorige vrijdag de kat de bel aan na het geweld van radicaal-linkse actvisten tijdens een herdenking voor Jean Gol. De kans dat dit symbooldossier ook volgende maand op de plenaire zitting van het Europees Parlement nog een stevig staartje krijgt, is dus heel reëel.

Ilaria Salis

Antifa-activiste blijft voorlopig parlementair onschendbaar