De Russische economie bloedt. Olie-inkomsten kelderen door westerse sancties, goudreserves worden verkocht en het begrotingstekort is niet onder controle. Zolang de oorlog in Oekraïne voortduurt, is er geen uitweg. Voor het eerst beginnen ook trouwe bondgenoten van Poetin zich af te vragen hoelang dit nog vol te houden is.

Midden april moest Vladimir Poetin toegeven dat het bbp in de eerste twee maanden van het jaar met 1,8 procent was gekrompen. De schuld schoof hij af op het aantal werkdagen. Maar de cijfers liegen niet: het begrotingstekort was na amper twee maanden al voor 90 procent ‘gerealiseerd’. Olie- en gasinkomsten – de ruggengraat van de Russische staatskas – stortten met 47 procent in ten opzichte van een jaar eerder.

Dat is geen toeval: de westerse sancties treffen de Russische energiesector hard. Rusland probeert olie te blijven exporteren via een ‘schaduwvloot’ – verouderde tankers buiten het bereik van westerse regels – maar die constructie verhoogt de kosten en verlaagt de opbrengsten. Intussen duwt de oorlog de uitgaven naar recordhoogten: defensie en veiligheid slokken in 2026 maar liefst 38 procent van de federale begroting op, het hoogste aandeel sinds het Sovjettijdperk.

Na twee jaar van kunstmatige groei, aangedreven door massale defensie-uitgaven, is het vat af. In 2023 en 2024 groeide het bbp nog met meer dan 4 procent. In 2025 was dat nog amper 1 procent. Tanks en munitie creëren geen welvaart, ze verbranden die. Om het gat te dichten greep Moskou naar drastische middelen: de btw ging van 20 naar 22 procent, de rente bleef steken op 16 procent en het cumulatieve begrotingstekort over de volledige oorlogsperiode 2022-2025 liep op tot meer dan 156 miljard euro.

Goud voor kanonnen

Het meest symbolische signaal is de goudverkoop. In de eerste drie maanden van 2026 verkocht Rusland ruim 22 ton goud uit zijn staatsreserves, de grootste afbouw sinds 2002. Het Nationaal Welvaartsfonds, ooit een buffer van omgerekend meer dan 110 miljard euro, is gehalveerd. Zelfs minister van Economische Ontwikkeling Maxim Reshetnikov erkende midden april openlijk dat de economische reserves ‘grotendeels uitgeput’ zijn, voor Kremlin-begrippen een zeldzame portie eerlijkheid.

De inflatie treft huishoudens hard.

Die pijn sijpelt door tot op de keukentafel. De inflatie treft huishoudens hard, lonen stagneren en consumenten snijden in hun uitgaven. Aan het einde van 2025 vroeg de BBC aan gewone Russen wat zij hoopten voor het nieuwe jaar. Een opvallend aantal antwoordde met één woord: vrede. Sommigen voegden eraan toe dat ze hun leven nog amper tien dagen vooruitplannen.

Wanneer de trouwen afhaken

Economische miserie heeft altijd politieke gevolgen. In Rusland worden die nu zichtbaar. Meerdere peilingen registreerden de voorbije weken een daling van Poetins populariteit tot het laagste niveau sinds de invasie van 2022. Sociologe Elena Koneva omschrijft het als een ‘perfecte storm’: ‘Die sneeuwbal genaamd ‘steun voor Poetin’ begint te smelten. Het kan niet worden tegengehouden door meer repressie, er zijn te veel bezwaren.’

Het meest veelzeggend is wie er nu van zich laat horen. Ilja Remeslo, jarenlang een van Poetins trouwste online verdedigers, beschuldigde de president vorige maand van oorlogsmisdaden en corruptie; hij riep Poetin zelfs op af te treden. Dagen later belandde hij in een psychiatrische instelling. De boodschap van het Kremlin was duidelijk, maar de schade was wel al aangericht.

Ook binnen de oligarchie groeit de spanning.

Ook binnen de oligarchie groeit de spanning. Eind maart riep Poetin de machtigste zakenlieden bijeen voor ‘vrijwillige’ bijdragen aan de oorlogskas. Velen betaalden, maar de voorzitter van de industrie-federatie liet nadien weten dat zulke bijdragen ‘eigenlijk niet echt tellen’. Nauwelijks een maand later lekte uit dat het Kremlin toch een verplichte windfall-belasting van 20 procent voorbereidt op de bedrijfswinsten van 2025, het dubbele van het tarief uit 2023, dat destijds als éénmalig werd voorgesteld.

Zolang de oorlog in Oekraïne voortduurt, blijft de economische aderlating doorgaan. Rusland zal daarmee niet morgen instorten. De vraag is niet langer óf de economie en het politieke bestel onder druk staan. De vraag is hoelang Poetin nog kan doen alsof dat niet waar is.

Ilja Remeslo

Poetins lege schatkist