‘Friedrich von Hindenburg’ kon je lezen op het spandoek dat linkse betogers op 30 januari aan de gevel van een regionaal bureau van de CDU, de Duitse christendemocratische partij, hingen. De historische hint moest Friedrich Merz, CDU-voorzitter en kandidaat-kanselier, in een slecht daglicht plaatsen, meer bepaald in dat van Paul von Hindenburg. Deze conservatieve rijkspresident had 92 jaar eerder Adolf Hitler tot rijkskanselier benoemd.

De Duitse linkerzijde verwijt Merz taboebreuk. In de week van 27 januari had de christendemocraat zowel een motie als een wet voor de strengere aanpak van immigratie voorgelegd aan de Bondsdag. Dat die eventueel enkel met de steun van de radicaal-rechtse AfD-fractie konden worden gestemd, had Merz er op de koop toe bij genomen.

Signaal voor verandering

Merz wilde een signaal naar de bevolking geven dat er iets moet veranderen, nadat een Afghaanse asielzoeker in Aschaffenburg een kleuter en een voorbijganger vermoordde. De niet-bindende motie werd woensdag met een nipte meerderheid aangenomen. Onmiddellijk brak de hel los.

Voor links maakte dat de woede er niet minder om, want Merz had het gewaagd om de deur te openen voor AfD

De parlementsleden van de linkse partijen (de sociaaldemocratische SPD, Bündnis90/Die Grünen en de radicaal-linkse Die Linke) schreeuwden moord en brand. In verschillende steden trokken duizenden linkse betogers de straat op en besmeurden en bestormden zelfs de lokale kantoren van CDU.

De wet over de ‘begrenzing van de toestroom’ van migranten haalde het die vrijdag niet, vooral omdat binnen CDU en de liberale FDP meer dan twintig parlementsleden het voorstel niet steunden of er zelfs tegen stemden. Voor links maakte dat de woede er niet minder om, want Merz had het gewaagd om de deur te openen voor AfD.

Adellijke toevoeging

De slogan ‘Friedrich von Hindenburg’ laat twee conservatieven met elkaar versmelten: de historische figuur en de huidige politicus. En onderhuids twee jaartallen: 1933 en 2025. Op zich is het nog een vrij onschuldig woordspel in vergelijking met de doodsbedreigingen die vele CDU-mandatarissen de afgelopen dagen mochten ontvangen.

Als het van Die Linke afhangt, zullen zulke historische figuren bij toekomstige generaties door gebrek aan kennis zelfs geen belletje meer doen rinkelen. Die partij, erfgenaam van de vroegere marxistisch-leninistische partij van de DDR, wil het klein geschreven ‘von’ of ‘zu’, de adellijke toevoeging aan de familienaam of het zogenaamde adelspredicaat, afschaffen.

‘Kulturkampf’

Dat initiatief gaat uit van Ines Schwerdtner, covoorzitter van Die Linke. Ze treedt in het kiesdistrict Berlin-Lichtenberg bij de komende Bondsdagverkiezingen aan tegen Beatrix von Storch, de huidige vicevoorzitter van de AfD-fractie in het federale parlement. De kandidaat met de meeste stemmen haalt voor zijn of haar partij de zetel van het kiesdistrict binnen.

Gelet op de politieke temperatuur ziet het ernaar uit dat Ines Schwerdtner de duimen zal leggen tegen Beatrix von Storch. Dat steekt, vooral omdat de AfD-kandidate het illustere ‘von’ in haar naam draagt, net zoals naar schatting 80.000 andere Duitsers.

Schwerdtner ontketent nu een ‘Kulturkampf’ tegen iets wat volgens haar niet meer past in een ‘moderne democratie, die de gelijkheid van alle mensen hoog in het vaandel draagt’. Heel concreet wil ze dat ‘von’ en ‘zu’ uit de identiteitskaarten en officiële documenten worden geschrapt.

Diversiteit

In feite is het een strijd tegen windmolens, want aan de adellijke predicaten ‘von’ en ‘zu’ zijn geen privileges meer verbonden. Sinds het aftreden van de keizer op 9 november 1918 was het uit met de monarchie. De Grondwet van de Weimarrepubliek, die op 11 augustus 1919 werd aangenomen, schafte de adellijke titels al af.

Hij toont vooral aan dat de gelijkheid waarvan uiterst linksen dromen eigenlijk ‘Gleichmacherei’ betekent

Deze ‘Kulturkampf’ zal het leven van de mensen niet verbeteren en zal evenmin Die Linke uit haar electorale afgrond trekken. Hij toont vooral aan dat de gelijkheid waarvan radicaal-linksen dromen eigenlijk ‘Gleichmacherei’ betekent en vervlakking met zich meebrengt in een maatschappij die voor het overige diversiteit in alle toonaarden bezingt.

Het is waar dat er in Duitsland nog altijd een zekere ‘glamour’ hangt rond namen met ‘von’. Waarom zou evenwel een ietwat ‘ouderwets’ patina niet mogen? Het herinnert aan de tijd dat Duitsland er helemaal anders uitzag, en toch schaadt het niet de waarden en instellingen van de ‘moderne democratie’. Schwerdtner bergt beter haar culturele guillotine op, om zich bezig te houden met de echte zorgen van de burgers.

Ines Schwerdtner

Radicaal-linkse partij vecht tegen adellijk relict uit verleden in Duitsland