De OESO publiceerde begin deze maand richtlijnen over een eerder goedgekeurde wereldwijde minimumbelasting. Grote bedrijven moeten in elk land waar ze actief zijn minstens 15 procent vennootschapsbelasting betalen. ‘De OESO sluit ondernemingen met zetel in de VS uit van die regeling’, zegt professor fiscaliteit Michel Maus (VUB). ‘Dat is juridisch, politiek én economisch onaanvaardbaar.’

Een Europese richtlijn eist al sinds 2022 de omzetting van een gelijkaardig OESO-voorstel, ook in Belgisch recht. ‘Belgische en Europese bedrijven zullen dan in heel de wereld wel een minimumbelasting betalen’, voorspelt professor internationale fiscaliteit Isabel Verlinden (Fiscale Hogeschool). ‘De EU is met deze voorbarige goedkeuring weer heiliger dan de paus.’

Belastingparadijs België

Hoe is het zover kunnen komen? De kern van de discussie is ‘transfer pricing’. Dit is Verlindens specialiteit: de fiscale behandeling van winst van bedrijfsonderdelen in een multinational. Dikwijls wordt de winst, gerealiseerd in één land, verplaatst naar een land met een lager belastingregime. Dat kan een uitgesproken belastingparadijs zijn, zoals Bermuda, Jersey of de Kaaimaneilanden. Maar ook ons land heft soms een relatief lage vennootschapsbelasting voor bedrijven, zoals geneesmiddelenproducenten met een onderzoeksactiviteit.

De basis van de OESO-regels werd gelegd in 2014 na de LuxLeaks, de gelekte informatie waaruit bleek dat multinationals via internationale constructies miljarden belastinggeld (legaal) ontweken. De commotie hierover creëerde een draagvlak om bedrijven wereldwijd te onderwerpen aan een minimumbelasting.

Verschuiving van winsten

De organisatie van rijke landen OESO schoot in gang om het bestaande ‘BEPS’-programma (Base Erosion and Profit Shifting) versneld te activeren. Dat behandelt de verschuiving van winsten die de fiscale grondslag van landen beperkt. De OESO bereikte in 2021 een akkoord over twee nieuwe belastingen, dat toen ook de steun kreeg van de Amerikaanse president Joe Biden.

‘Pijler 1’ was een belasting voor honderd bedrijven in de wereld met een omzet van 20 miljard dollar, die amper of geen belasting betaalden in landen waar ze geen fysieke activiteit (‘vaste vestiging’) hadden.

Deze belasting werd een ‘digitaks’ genoemd. Vooral dienstverleners in streaming (Netflix), e-commerce, (Amazon) en sociale media (Facebook), maar ook zoekmachines of cloud-structuren (Google) en andere Amerikaanse bedrijven kwamen in het vizier. Verlinden: ‘De uniforme, wereldwijde digitaks verdween daarom onder gewezen president Joe Biden snel in de diepvries.’

Geschrapt belastingvoordeel

Pijler 2 van het akkoord van 2021 voert een minimumbelasting in. Multinationals moeten per land waar ze winst maken een verslag maken over de belasting die ze er betalen. De fiscale uitgaven die lager zijn dan 15 procent, moeten ze dan toch met de lokale fiscus bijpassen. Veel lokale belastingvoordelen voor buitenlandse investeerders verliezen zo hun charme.

Maar ook Pijler 2 werd door de Amerikanen van tafel geveegd. Voor hun bedrijven tenminste. Dat gebeurde op de G7-top van rijke landen in juni 2025. Trump argumenteerde dat er in de VS al een minimumbelasting is.

In zijn eerste ambtstermijn voerde hij immers een ‘GILTI-taks’ in van 10,5 procent op de winst die Amerikaanse bedrijven in heel de wereld maken. ‘De VS is zowat het enige land ter wereld dat een belasting heft op alle winst van zijn bedrijven in het buitenland’, stelt Verlinden.

Concurrentienadeel

Trump verlengde deze belasting met de One Big Beautiful Bill Act van juli 2025. Mocht die blijven bestaan boven op de OESO-regeling, dan lijden Amerikaanse bedrijven een concurrentienadeel. De VS zette andere landen onder druk om de GILTI-taks te beschouwen als een evenwaardige tegenhanger van de minimumbelasting van de OESO.

Verlinden: ‘De OESO-tekst van verleden maand telt 88 bladzijden, waarin 718 keer het woord “eenvoudiger” of “vereenvoudiging” staat. Dan weet je hoe ingewikkeld het voorstel voor de minimumbelasting wel is. Het document bevat ook een lijst met uitzonderingen voor de taks. Daarin stond één land: de VS.’

De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent noemde de OESO-beslissing al ‘een historische overwinning van de soevereiniteit van de VS’.

Duur, complex, tijdrovend

Verlinden is ook vennoot van het internationale belastingkantoor Noema Global, dat werkt vanuit in Amsterdam en Abu Dhabi. ‘Om zich te plooien naar die OESO-regels, moeten onze cliënten opboksen tegen een dure, complexe en tijdrovende administratieve muur. Dat valt nu weg voor Amerikaanse multinationals.’

Ze merkt op dat ook China en India zich voorlopig niet plooien naar de OESO-regels. ‘De kans is reëel dat vooral grote Europese bedrijven de OESO-minimumtaks zullen betalen. Van een concurrentienadeel gesproken.’

Maus, die ook vennoot is bij advocatenkantoor Bloom: ‘De luttele multinationals die Vlaanderen telt, worden wél onderworpen aan een minimumbelasting van 15 procent, terwijl heel wat sterke internationale concurrenten de fiscale teugels mogen lossen. Deze pertinente discriminatie kan niet standhouden voor het Grondwettelijk Hof. Als de politici die EU-richtlijn omzetten in Belgisch recht, zullen fiscalisten er de volgende jaren de handen mee vol hebben.’

Toch een digitaks?

‘Nu Pijler 1 van de baan is voor de VS, lieten invloedrijke Europese parlementariërs mij al verstaan dat ze een digitaks van 2 of 3% op de omzet willen invoeren’, signaleert Verlinden. ‘Met de inkomsten hopen ze ook de stijgende klimaattransitie- en defensie-uitgaven van de lidstaten te financieren.’

Verlinden zegt dat ze elke dag verontruste telefoons krijgt van internationale bedrijven met vragen over de invoering van zo’n Europese digitaks. ‘Zij vinden het volstrekt legitiem om in de lidstaten een fiscale bijdrage te leveren’, getuigt ze. ‘Maar als die nieuwe belasting boven op de bestaande vennootschapsbelasting in de hoofdzetel komt, vinden ze dat niet meer legitiem’.

Bevriezing VS-technologie?

Ook ons land kan zo’n digitaks invoeren. Maus waarschuwt: ‘Stel je voor dat België een digitaks wil heffen op Microsoft. Trek uw plan, zegt deze multinational dan en hij trekt zich terug uit België. Dan laat het alle vroegere IT-expertise in ons land aan zijn lot over, inclusief alle industriële en overheidsdata die Microsoft in België beheert. Zo’n risico maakt ons strategisch erg kwetsbaar.’

Canada kreeg onder Trump II al de volle laag van handelstarieven, toen het een digitaks had aangekondigd. De invoering van een Belgische digitaks zal gegarandeerd ook bij ons tot spanningen leiden met de VS. Maus: ‘Maar als heel de EU met een gebalde vuist zo’n digitaks invoert, heb je een heel ander verhaal. Dan zullen de Microsofts en Googles van deze wereld uit vrees voor hun Europese miljardenomzet wel moeten luisteren. En een correcte belasting willen betalen voor de winst die ze hier maken.’

Isabel Verlinden

‘OESO verplicht minimumbelasting voor Europese multinationals, niet voor Amerikaanse of Chinese’