Toen Maurits Vande Reyde Open Vld de rug toekeerde, vroegen velen zich af wat hij van plan was. Zich aansluiten bij de N-VA? Een carrièrepad waarop vele liberalen hem al voorafgingen. Of toch maar een eigen politieke partij? Het antwoord kwam er vorige week in de vorm van een beweging, ‘Project Durf’. Een project waaraan het onafhankelijk Vlaams parlementslid niet alleen bouwt. Een van die Durvers is Dimitri Dedecker.

‘Durf’ is een ‘politieke actiegroep’ voor mensen die strijden voor meer welvaart. Centraal in dat welvaartsstreven staat de verdringing van de staat uit het leven van de Vlaming. ‘De overheid groeit, onze welvaart krimpt’, aldus de netjes ontworpen website.

Een doel dat een opmerkelijk divers aantal bekende en minder bekende mensen aantrekt. Naast voortrekker Vande Reyde zijn ook ondernemers Nicolas Savereys en Jan Toye terug te vinden op de website als ‘sympathisanten van het eerste uur’, net als onderwijsexpert Wouter Duyck, oud-N-VA-Kamerlid Peter Dedecker en enkele politici met een verleden bij Lijst Dedecker, onder wie Dimitri Dedecker, advocaat, gemeenteraadslid in Nieuwpoort en, uiteraard, zoon van Jean-Marie.

Past uw ondertekening van de ‘Durf’-beginselverklaring bij het libertair streven waarvoor de familie Dedecker gekend staat?

Dimitri Dedecker: Maurits is de trekker, samen met een aantal mensen rondom hem, niet ik. Toen hij mij een tijdje geleden contacteerde voor Durf, kende ik hem eigenlijk niet, toch niet persoonlijk. Maar ik moet zeggen dat ik aangenaam verrast was, door zijn kennis, door zijn charisma. En ideologisch bleken wij ook op dezelfde lijn te zitten, en die lijn is gewoon liberaal.

Een liberale lijn die onvoldoende verdedigd wordt in de partijpolitiek?

Durf is geen project tégen eender welke partij; ik wil daarover duidelijk zijn. Ik spreek ook niet namens Durf, daarvoor moet u bij Maurits zijn. Maar het klopt wel dat het liberalisme vandaag niet uitgedragen wordt door Open Vld. Ook niet door de N-VA, trouwens. Op papier zijn dat nochtans de twee partijen die een kleinere overheid willen, met meer ademruimte voor het individu. De malaise waarin Open Vld zich vandaag bevindt, heeft natuurlijk te maken met het feit dat ze dat doel al twintig jaar lang niet realiseert. Ook de N-VA niet, zij worden langzaamaan de PS van Vlaanderen.

De principes van Durf zijn in essentie dezelfde als die van Lijst Dedecker.

De principes van Durf zijn in essentie dezelfde als die van Lijst Dedecker. Voor mij was het dan ook niet moeilijk om die te onderschrijven. Vandaag is het een beweging, geen politieke partij. Ik begrijp dat er ook geen ambities zijn in die richting, toch niet onmiddellijk. Bovendien is het starten van een politieke partij een aartsmoeilijke opdracht. Geld vind je misschien nog, maar die kiesdrempel van 5 procent is een echte killer. Daarvoor heb je heel populaire mensen nodig die zich als boegbeeld willen opwerpen.

Iemand zoals uw vader, Jean-Marie Dedecker?

Hij kan dat, ja. Hij kan mensen enthousiasmeren. Ik zie mijn vader nog altijd als de laatste en enigste persoon in Vlaanderen die op zijn eentje over die kiesdrempel kan springen. En als je zo iemand mist, dan wordt het een moeilijk verhaal. Maar we moeten ergens beginnen, en het begin van Durf is een mooi begin.

Durf keert zich niet ‘tegen’ Open Vld en de N-VA. Dat gezegd zijnde: als één of beide partijen een liberaal beleid wisten te voeren, was er wellicht geen ruimte voor een liberale beweging als Durf.

Da’s waar. Er ligt inderdaad een gat op liberaal-rechts, en dat ligt er omdat Open Vld en de N-VA het laten liggen.

Kijk, we spreken al 25 jaar over het gigantisch overheidsbeslag; een overheidsbeslag dat onder Open Vld- en N-VA-bewind enkel toeneemt. We spreken al zó lang over te hoge belastingen en fiscale koterijen, over regelneverij en over een nefaste subsidiecultuur. Open Vld wist dat niet te veranderen en ook de N-VA kan dat niet. Toch niet fundamenteel. We voeren al een kwarteeuw een ‘kerntakendebat’, maar dat debat is vooral een praatbarak. Er wordt niets mee gedaan wanneer men aan de macht komt. Schrijnend.

We voeren al een kwarteeuw een ‘kerntakendebat’, maar dat debat is vooral een praatbarak.

Mensen die het echt menen vestigen hun hoop in steeds nieuwe mensen. Eerst was dat Guy Verhofstadt (Open Vld), maar dat viel zwaar tegen. Dan was er Yves Leterme (cd&v), niet vergeten. En nu is er natuurlijk Bart De Wever (N-VA). De Wever heeft het geluk dat hij als politicus met kop en schouders boven de rest uitsteekt, waardoor hij de schijn langer kan ophouden. Maar dat is allemaal een façade. Als Maurits dan zijn nek durft uitsteken, moeten we hem steunen. Dat vind ik toch.

U ziet een beleid dat ingaat tegen de Vlaamse meerderheid?

De Vlaamse grondstroom is donkerblauw liberaal. Of noem het liberaal-rechts, het is mij gelijk. Toch zie ik te veel mensen die zich niet liberaal durven noemen, waarschijnlijk omdat de term besmet is door het merk dat het eigenlijk moet uitdragen: Open Vld.

Maar liberalisme is geen ziekte, hé. Was dat wel zo, dan waren de liberale principes niet zo populair. Dat werken veel meer moet lonen, bijvoorbeeld. En dat de sociale zekerheid risico’s moet verzekeren, niet in de hand werken. Bij de geplande doorstart van Lijst Dedecker hadden we enkele slogans uitgewerkt, en één daarvan was: ‘Het zijn de zotten die níét doppen.’ Hoeveel mensen zijn het daarmee wel niet eens, denkt u? Ik denk de overgrote meerderheid.

Al voor de verkiezingen van 2024 stuurde de N-VA aan op een coalitie met Vooruit, zonder Open Vld. Vandaag is de N-VA-Vooruit-tandem een feit. Betreurt u de keuze van de N-VA?

Eerlijk? Ik denk dat het weinig had uitgemaakt welke partij in de regering was gestapt. Het is mij ook helemaal niet duidelijk dat deze Open Vld een economisch rechtse koers had gepromoot in de nieuwe regering. Nu was een coalitie met de N-VA op Vlaams niveau sowieso niet mogelijk wegens te weinig zetels. Federaal kon het mathematisch wel, maar dan zou het wel weer iets anders geweest zijn. Met de CD&V of met Les Engagés. Waarna de N-VA en/of Open Vld wel hadden toegegeven. Neen, de partijpolitiek en het liberalisme zijn vandaag niet de beste vrienden.

Ik denk dat het weinig had uitgemaakt welke partij in de regering was gestapt.

De oppositie is, denk ik, een zegen voor Open Vld. Als ze de klap te bovenkomen, dan is het vanuit de oppositie. Ik heb Frédéric De Gucht intussen ook leren kennen en al bezig gezien, en ik zie daar enige hoop. Durf is trouwens geen anti-Vld-project, maar als Open Vld er niet in slaagt zichzelf te reanimeren, dan zou het fijn zijn mocht een ander ‘merk’ klaar staan om het liberalisme uit te dragen.

Ook geen anti-N-VA-project?

Zeker niet, al is het voor de N-VA niet duidelijk of zij überhaupt een liberale partij willen zijn. Dat hangt wat af van de N-VA’er aan wie u het vraagt, lijkt mij. In de kern is het een nationalistische en conservatieve partij. Ze hebben liberale stemmers opgevangen van de Vld, maar ondertussen toch maar mooi de meerwaardetaks ingevoerd. We hebben verdorie niet meer vermogensbelasting nodig, we hebben meer vermogen nodig.

We hebben niet meer vermogensbelasting nodig, we hebben meer vermogen nodig.

Durf zegt wel duidelijk: liever een staatsvermindering dan een zoveelste staatshervorming. In die modder willen we ons niet vastrijden. Het is, tussen haakjes, wel opvallend met hoeveel de N-VA wegkomt als het gaat over dat confederalisme en die staatshervormingen. Al zo lang de grootste, en nog geen enkel steentje verlegd. Dat zegt toch veel over wie wij zijn als Vlamingen, hoor … Mijn nonkel zei ooit dat een Waal een gepatenteerde luiaard was. Wel, een Vlaming is dan een genetische lafaard. Elke Vlaming die het paleis betreedt, vergeet zijn strijd.

Ik ben liberaal, geen nationalist. Die Vlaamse vlag doet mij weinig. ‘Ze zullen hem niet temmen’ zal je mij niet horen zingen, want die Vlaamse leeuw is nog nooit uit zijn kooi geweest. En het verhaal dat wat we zelf doen we ook beter doen, daar sta ik toch ook maar sceptisch tegenover. Het Vlaanderen van de N-VA is een PS-staat aan het worden, inclusief regelneverij en cadeautjes voor de bevriende besturen.

Mijn vader krijgt zijn beloofde verbindingsweg naar Middelkerke niet om 100.000 toeristen niet meer langs de dorpskern te laten passen, maar in Antwerpen krijgen ze wel een ‘fiets -en wandelbrug’ van 200 miljoen euro waar totaal geen nood aan is. Antwerpen graait maar in die Vlaamse subsidiepot en geen parlementaire kat die daarover iets durft te zeggen.

De N-VA is kwetsbaar op haar ‘liberale vleugel’, maar Open Vld capteert die onvrede niet. Mag ik het zo samenvatten?

De helft van de N-VA-kiezers is voer voor een echte liberale partij. Voeg daaraan de 6 procent van Open Vld toe – ik vermoed vooral cabinetards en mensen die financieel afhankelijk zijn van de partij, maar oké – en je hebt een stevig potentieel. We moeten die mensen verenigen. Buiten de partijpolitiek kunnen we dat doen met Durf. Ik vind dat al een goede start.

Mensen als Vincent Van Quickenborne of Gwendolyn Rutten zullen vanzelf niet weggaan, maar zij staan een heropstanding van Open Vld in de weg.

(Denkt na) Mensen als Vincent Van Quickenborne of Gwendolyn Rutten zullen vanzelf niet weggaan, maar zij staan een heropstanding van Open Vld in de weg. Wat daar momenteel verder nog overschiet, zijn een paar waterdragers. Dat zeg ik niet met leedvermaak, maar het is wel zo. Dat gezegd zijnde: Open Vld heeft een structuur, bekendheid, geld … Dat zijn zaken die ook waardevol zijn, en die je niet zomaar opbouwt. Het merk van Open Vld is besmet, maar het is wel een merk. En het enige dat erger is dan een slecht merk, is geen merk. Onbekend zijn. Open Vld staat historisch laag, maar de Open Vld-voorzitter komt wel in de kranten, wel in de tv-studio’s. Dat bouw je als new kid on the block niet zomaar van de grond op.

Mijn vader is ook zo’n merk. We hadden met Lijst Dedecker een fantastisch programma, maar we gaan eerlijk zijn: driekwart van de mensen die voor Lijst Dedecker koos, koos voor Jean-Marie Dedecker, niet voor de partij of voor het programma.

Wat zijn uw eerste ervaringen in de gemeenteraad van Nieuwpoort? In oktober haalde u met ‘Gezond Verstand’, niet toevallig de slogan van het oude Lijst Dedecker, 20 procent van de stemmen. Is het eenvoudiger om met een nieuwe partij lokaal ‘in te breken’?

(Grijnst) Ik amuseer mij daar te pletter. Ook omdat wij in de oppositie zitten, van waaruit het net iets gemakkelijker is om de gemeentezaken te leren kennen. Ik denk dan soms aan Jonathan Holslag die in Tienen uit het niets burgemeester werd. Dat moet niet gemakkelijk zijn. Cd&v heeft hier één zeteltje op overschot voor de absolute meerderheid. Maar dat werken we volgende keer wel weg (glimlacht).

Mijn vader is jaloers omdat wij in de oppositie zitten en wat kunnen rebelleren. Da’s plezant, hé. En we voelen onze aanhang ook groeien. Op lokaal niveau valt het mij op hoeveel mensen toch geëngageerd kunnen worden, hoeveel mensen toch geïnteresseerd blijken in politiek. Ik had dat eigenlijk niet verwacht. Lokaal is het gemakkelijker om ‘in te breken’ omdat je procentueel veel meer kiezers kan aanspreken.

Je bent ook niet zo afhankelijk van de media of van een gespekte oorlogskas. Ik maak zelf notulen van elke gemeenteraad, met een knipoog. En die stuur ik dan rond via sociale media. In absolute cijfers bereikt dat niet veel mensen, maar relatief natuurlijk wel. Eén gewonnen stem betekent veel in een gemeente met 11.000 inwoners.

Over een vijftal jaar hebben we dus misschien twee burgemeesters Dedecker?

Ik zou het graag doen. Maar ik denk dat mijn vader wel aan zijn laatste termijn als burgemeester bezig is, dus samen zal het waarschijnlijk niet zijn. Da’s trouwens niet erg: ik denk dat twee burgemeesters Dedecker aan de kust er eentje te veel zou zijn voor Brussel (lacht).

Jan Toye

Dimitri Dedecker: ‘Liever een staatsvermindering dan een zoveelste staatshervorming’