2300 aanhangers en 300 tegenbetogers bliezen woensdagavond verzamelen in Châlons-en-Champagne voor de enige verkiezingsmeeting van het Rassemblement National tussen de twee rondes van de Franse gemeenteraadsverkiezingen in. Officieel kwamen partijkopstukken Marine Le Pen en Jordan Bardella er de regionale RN-kandidaten een hart onder de riem steken. Maar het échte doel ligt nog iets verder in de toekomst. ‘En 2027 on regagne la France’. Een reportage.

Tientallen agenten in gevechtsuitrusting en minstens evenveel privébewakers voor een politieke meeting? Het lijkt stilaan het nieuwe normaal als het radicaal-rechtse Rassemblement National – vandaag veruit de grootste partij van Frankrijk – ergens verzamelen blaast. De enkele duizenden nieuwsgierigen en sympathisanten die aanschuiven om gefouilleerd te worden, blijven er opvallend stoïcijns onder.

We zijn in Châlons-en-Champagne, een Frans stadje uit het boekje op een vijftigtal kilometer van Reims. Vanavond maken de absolute partijkopstukken Jordan Bardella en Marine Le Pen hier samen hun opwachting in evenementenhal Le Capitole. Zondag staat in heel Frankrijk de tweede ronde van de gemeenteraadsverkiezingen op het programma, en voor het RN staat er nog wel wat op het spel. Een twintigtal RN-burgemeesters werden in de eerste ronde al meteen herkozen, maar vooral in enkele grote steden wordt het bang afwachten en moet de partij ook rekenen op een alliantie met centrumrechts.

De zaal zit afgeladen vol, er wordt reikhalzend uitgekeken naar de komst van Le Pen en Bardella. © Filip Michiels

Nieuwsgierigheid

In de lange wachtrij raken we aan de praat met Patrick, een zestiger die zelf ook in Châlons woont. ‘Ik heb nog nooit op het RN gestemd’, klinkt het enigszins verrassend. ‘Maar vanavond ben ik naar hier afgezakt uit nieuwsgierigheid, en ik sluit niet uit dat ik ooit toch voor die partij stem. Ik kan me vinden in heel wat van hun ideeën, maar ben er nog niet van overtuigd dat ze echt voldoende inhoud hebben om dit land te leiden. Dat geldt trouwens ook voor hun nieuwe boegbeeld Jordan Bardella: hij is een intelligente kerel, maar ook nog heel jong. Zal hij op het internationale politieke toneel niet door het ijs zakken?’

Rassemblement National is geen marginale randbeweging meer, maar een strak geregisseerde partij

Patrick steekt het niet onder stoelen of banken: hij maakt zich veel zorgen over de toekomst van Frankrijk. ‘De onveiligheid en de criminaliteit vallen amper nog te behappen. Er moet echt iets gebeuren. Tegelijk maak ik me ook echt zorgen voor wat de maatschappelijke gevolgen zouden zijn van een eventuele overwinning van Bardella bij de presidentsverkiezingen volgend jaar. Dit land is zó gepolariseerd. Zelf in parlement weten verkozenen van zowel het radicaal-linkse La France Insoumise als van het radicaal-rechtse Rassemblement National zich niet meer te gedragen. Dit gezegd zijnde: het RN van vandaag valt voor mij niet meer te vergelijken met het Front National onder vader Le Pen.’

Joe Dassin

In 1977 bestormde de betreurde Joe Dassin de internationale hitlijsten met het prachtige Dans les yeux d’Emilie. Net geen vijftig jaar later wordt de zaal hier, in een zee van Franse vlaggen, op de tonen van datzelfde liedje klaargestoomd voor de intrede van Le Pen en Bardella. Wanneer zij, elk afzonderlijk, finaal hun opwachting maken is de sfeerzetting al een stukje agressiever: dreunende beats, een cordon van veiligheidsagenten en een zee van camera’s.

Het moge duidelijk zijn: dit Rassemblement National is anno 2026 geen marginale randbeweging meer, maar een strak geregisseerde partij die een heel divers publiek op de been weet te brengen en dat vervolgens ook perfect bespeelt. Net zoals het wellicht ook geen toeval is dat de partij uitgerekend hier verzamelen blaast: niet overdreven ver van Parijs en tegelijk ook in een welvarend en groen stukje Frankrijk dat nog voluit appelleert aan het land dat vele Fransen vandaag terugeisen. Maar dat misschien deels ook alleen in hun dromen écht heeft bestaan.

Palestijnse vlag

Verandering, cette volonté de tourner la page. Het is dé rode draad in de toespraken van zowel Marine Le Pen als Jordan Bardella, en dan is het ook zonneklaar dat deze gemeenteraadsverkiezingen eigenlijk niet meer dan een opwarmer zijn voor het ultieme doel: de verovering van het Elysée in 2027.

Stem op ons om te beletten dat de Palestijnse vlag binnenkort ook op uw gemeentehuis wappert

Uiteraard worden de al herkozen burgemeesters of de kandidaten die volgende zondag een goede kans maken om nog enkele extra gemeenten voor het RN te winnen eerst in de bloemetjes gezet. En ja, de partij hoopt op meer allianties met klassiek-rechts in de strijd tegen het linkse front dat de voorbije dagen al hier en daar vorm kreeg. ‘Stem op ons om te beletten dat de Palestijnse vlag binnenkort ook op uw gemeentehuis wappert,’ klinkt het dan. Want hoewel het RN anno 2026 al zowat 30 procent van het Franse electoraat achter zich verenigt, botst de partij zeker in de grote steden ook nog altijd op een glazen plafond door een gebrek aan bondgenoten in het centrum. Omgekeerd lijkt centrumlinks minder scrupules te hebben om met het radicale La France insoumise in zee te gaan, en tegelijk een aantal ‘republikeinse waarden’ over de haag te gooien.

Populisme

Maar de speech van beide kopstukken maakt duidelijk waar het écht om draait. Afrekenen met tien jaar macronisme, en beletten dat er ook de komende jaren jaarlijks 400.000 legale en illegale migranten Frankrijk blijven binnentrekken, zoals Marine Le Pen beweert.

Le Pen blijft een meer bevlogen spreker dan Bardella. © Filip Michiels

Fundamenteler maakte zij – duidelijk een meer bevlogen spreekster dan Bardella – ook brandhout van politieke tegenstanders die haar partij populisme verwijten. ‘Als populistisch zijn betekent dat je je als politicus verbonden voelt met de Fransen en met onze tradities, dan ben ik heel graag populistisch.’ Een analyse die haar, niet geheel verrassend, prompt een stormachtig applaus oplevert.

Maar Le Pen is natuurlijk een soldaat van vele oorlogen, en ze beseft ook dat het – zelfs met 30 procent van de stemmen – een zware klus zal worden in 2027. ‘We zullen de macht stem per stem, stad per stad moeten veroveren. De klassieke partijen, ooit de grote pleitbezorgers van de democratie, zien diezelfde democratie nu als een bedreiging van hun voorrechten.’

Veiligheid

Jordan Bardella – de looks van de ideale schoonzoon en nog altijd maar 30 – mag als laatste het podium betreden. Veiligheidsagenten worden nóg wat nerveuzer en het publiek gaat nu pas echt uit de bol, maar zijn speech is toch een stukje minder begeesterend. ‘Verkiezing na verkiezing eisen de Fransen hun land opnieuw een stukje meer op,’ houdt hij zijn toehoorders voor. Het levert hem een massaal meegebruld ‘Jordan président’ op.

‘Die onzin over fascisme, dat mag stoppen’ vindt een toeschouwer

Natuurlijk blikt ook Bardella vooruit naar de presidentsverkiezingen van volgend jaar. Als de Franse rechters begin juli de eerdere veroordeling van Le Pen omwille van het misbruik van EU-fondsen ook in beroep bevestigen, zal Bardella zelf een gooi naar het Elysée doen. ‘We leggen hier vandaag de fundering voor een veel grotere overwinning, die Frankrijk opnieuw groot moet maken,’ klinkt het hoopvol. Daarbij staat, ook voor hem, de veiligheid centraal. ‘In gemeenten waar we de macht veroveren, zullen we het politiekorps meteen versterken en komen er meer veiligheidscamera’s op straat. Eerst zagen we onze grote steden wegkwijnen onder het geweld, de drugshandel en de straffeloosheid, vandaag zien we dat ook de gemeenten op het platteland stilaan aan de beurt zijn. Dit moet stoppen.’

Fascisme

Na afloop van de meeting raken we nog aan de praat met Michèle, een kranige gepensioneerde huisarts van 78 die maar enthousiast met een Frans vlaggetje blijft zwaaien. Ze blijkt afkomstig uit Troyes, toch al vlug een uurtje rijden. Ook voor haar is het de allereerste politieke meeting ooit. ‘Ik ben al enkele jaren lid van het RN, maar voor mij staat onze toekomst nu echt op het spel. Onze steden en gemeenten liggen er almaar smeriger bij, de ziekenhuizen draaien vierkant en ik voel me nu zelfs in mijn eigen stad onveilig. Ik ben zelf ook al aangevallen op straat. Het RN is nog nooit aan de macht geweest, waarom zouden we hen eindelijk ook eens niet de kans geven om het tij te keren?’

Ze verzet zich ook tegen de perceptie dat het Rassemblement National een extreemrechtse partij zou zijn. ‘Ze zijn rechts en willen meer orde en veiligheid op straat, dat klopt. Maar zie, in de steden waar ze al burgemeesters leverden zijn die intussen ook allemaal herkozen. Zo slecht zullen die het dan toch niet gedaan hebben? Die onzin over fascisme, dat mag stoppen.’

Joe Dassin

‘Toekomst van Frankrijk staat nu echt op het spel’