Stilaan worden de dagen wat korter en dat is altijd het moment waarop de zenders hun grootste kijkcijferkanonnen bovenhalen. Zo gingen vorige maandag het elfde seizoen van Het Huis (VRT 1) en het drieëntwintigste (!) seizoen van De Slimste Mens ter Wereld (Play) van start.

Geloof het of niet, maar Zapman had tot deze week nog nooit een aflevering van Het Huis gezien. Speciaal voor deze rubriek hebben we de eerste aflevering uitgezeten met Joris Van Rossem, beter bekend als de zanger Metejoor.

In eigen huis

Soms meer dan een miljoen kijkers zitten sinds 2015 klaar voor elke aflevering van het programma waarin Eric Goens, voormalig hoofdredacteur van de VTM-nieuwsdienst, telkens een Bekende Vlaming zogenaamd ‘ontvoert’ naar zijn mooi gelegen huis in Bertem. Bijkomend voordeel van in eigen huis filmen, is dat die riante woning op een heuvelrug in de bossen fiscaal aftrekbaar wordt. Een fiscale truc die ook Gert Verhulst met zijn jacht en binnenkort Tom Waes met zijn nieuwe zeilboot kennen.

In dat huis wordt de BV met foto’s en allerhande trucs aangezet om diep in zijn ziel te laten kijken. Soms is dat potentieel boeiend, maar zelf zitten we niet te wachten op de ontboezemingen van bijvoorbeeld charmezanger Christoff of radiotrien Siska Schoeters. In 2020 kwam zelfs de irritante Marc Van Ranst naar Het Huis, alsof die al niet elke dag en elk uur op elke zender te zien was.

Kinderdepressie

Wat leerde ons de recente aflevering met Joris Van Rossem alias Metejoor? Wel een paar interessante verhalen, moeten we toegeven. De man kreeg vorig jaar te kampen met de ziekte van deze tijd: een serieuze burn-out die geworteld bleek in een kinderdepressie toen hij amper 8 jaar was. Dat is best opmerkelijk. Een pluim ook voor de stevige research die aan dit programma voorafgaat, waardoor de gast soms verrast wordt door dingen die hij zelf al bijna vergeten was.

Het Huis is misschien wel knap gemaakt, maar geen spek voor onze bek.

Ons probleem is dat Het Huis wel érg veel moeite doet om de lichtheid van het BV bestaan te verkopen als diep menselijke tragiek. Met bijkomend als grootste ergernis dat het ook allemaal tergend traag verloopt. Na een kwartier hadden we zin om de tv af te zetten. Het Huis is misschien wel knap gemaakt, maar geen spek voor onze bek.

En de kijkcijfers? Die wijzen vooral op een veranderd kijkgedrag, want maandagavond trok Het Huis nog maar 480.000 kijkers. Daar komen uiteraard nog flink wat uitgestelde kijkers bij, maar zoals vroeger het miljoen halen? Neen dus.

Lachen, gieren, brullen

Naar De Slimste Mens Ter Wereld heeft Zapman altijd graag gekeken, vanaf seizoen 1. Ok, in al die jaren hoorden we almaar vaker mensen die afhaakten bij wat minder en minder een kennis-quiz werd en meer en meer een circus met gekke filmpjes, voorbereide oneliners en ronduit onnozele ‘doe-vraagjes’.

We verbazen ons er elk seizoen weer over hoe De Slimste Mens zichzelf weet heruit te vinden.

Daar komt nog bij dat Erik Van Looy & co de laatste jaren nadrukkelijk mikken op verjonging, waardoor het kennisniveau soms bedroevend laag komt te liggen. Twintigjarige ‘influencers’ die Ronald Reagan in de jaren 60 situeren en nog nooit hoorden van 11 juli 1302 zijn niet bevorderlijk voor de feestvreugde.

En toch. Toch verbazen wij ons er elk seizoen weer over hoe De Slimste Mens zichzelf weet heruit te vinden, om te beginnen al met spectaculaire aankondigingstrailers, maar ook met minder bekende, verrassende kandidaten. En ja, het is allemaal veel lachen, gieren, brullen, maar kijk naar de Nederlandse versie en ontdek hoe saai die wel niet is. Wat ons betreft: petje af voor de makers.

Hollandse flapuit

Zou het hen ook in seizoen 23 weer lukken om spraakmakend te worden? Afgaand op de eerste aflevering: absoluut. Alleen al tijdens de eerste ronde viel er meer dan ooit te lachen. Operazangeres Francis Van Broekhuizen was de ontregelende, gekke Hollandse flapuit van dienst. ‘Ik vind je een beetje Marc-Marie Huijbregts in een vrouwenlichaam’, reageerde Philippe Geubels. ‘Heb jij een favoriete opera, Philippe?’ vroeg Erik. ‘Oprah Winfrey’, was het antwoord. En zo volgden de lachsalvo’s mekaar in hoog tempo op.

Maar ook hier bleken ’s anderendaags de kijkcijfers lang niet meer die van oudsher. 686.000 mensen keken ‘live’. Meer nog dan bij Het Huis verwachten we wel dat daar nog een pak uitgestelde kijkers bij zullen komen.

Veranderende kijkers en adverteerders

Televisie bevindt zich dus op een kantelpunt met minder lineair of ‘live’ kijken, meer en meer ‘streaming’ en uitgesteld of juist vooraf kijken. Precies om die reden kondigde Erik op het einde van De Slimste aan dat de ‘4’ uit de naam van de zender verdwijnt. Die heet nu, na 30 jaar respectievelijk VT4, Vier en Play 4′ gewoon ‘Play’.

De kijkers schakelen misschien wel massaal over naar streaming, maar de adverteerders nog lang niet.

Ook de website en streamingapp van Play heten voortaan ‘Play’ en juist dat was de bedoeling: geen onderscheid meer tussen de lineaire tv-zender en de streamingdienst, vanwege de veranderende kijkgewoonten. De andere zenders van de groep (Play, 5, 6 etc.) worden ‘Play Fictie, ‘Play Actie’, ‘Play Reality’ en ‘Play Crime.’

We snappen de strategie, maar of die zal volstaan om het tij te keren voor de Play Mediagroep, is maar de vraag. In september was Komen Eten het enige Play-programma dat — met uitgesteld kijken — boven de 300.000 kijkers wist uit te komen. In de voorafgaande vakantiemaanden werden de kijkcijfers zo goed als onbestaande. Bijkomend probleem: de kijkers schakelen misschien wel massaal over naar streaming, maar de adverteerders nog lang niet… Wordt vervolgd.

Joris Van Rossem

Als kijkcijferkanonnen doel beginnen te missen