Radicaalrechts staat heel sterk in Oost-Duitsland, maar ook extreemlinks heeft er een vaste stek, namelijk in de grootstad Leipzig. Vorige week mondde een conflict binnen de linkerzijde er net niet uit in massaal geweld. Oorzaak was de onderscheiden kijk op Israël en Hamas.

De stad Leipzig heeft de cultuurtoerist heel veel te bieden aan architecturaal schoons en muzikaal genot; denken we maar aan Johann Sebastian Bach, Robert Schumann en Felix Mendelssohn-Bartholdy die er hun artistieke sporen nalieten.

Ietwat cynisch zou je kunnen zeggen dat deze stad in de Oost-Duitse deelstaat Saksen ook een bijzondere toeristische attractie bezit in de vorm van Connewitz. Deze wijk – zo’n drietal kilometer ten zuidwesten van het stadscentrum – geldt als ‘Rotes Revier’, een ‘rode wijk’. Na de Duitse eenmaking vestigden veel linksen en anarchisten zich er in huizen die ten tijde van de DDR leeg hadden gestaan en/of aan het verval waren prijsgegeven. Het waren vooral mensen die niets op hadden met de staatsmacht en naar hun eigen inzichten, los van overheidscontrole, wilden leven. Ze doopten de wijk ook om in ‘Viertel Vogelfrei’.

Extreemlinkse oase

Connewitz is de laatste decennia uitgegroeid tot een ‘paradijs’ van extreemlinks. Linkse woonprojecten, bars, restaurants en winkeltjes schoten er uit de grond. Conne Island, een alternatief jeugdcentrum, vormt zowat het hart van het linkse leven in de wijk. De naam is een toespeling op zowel de wijk als het Amerikaanse schiereiland ‘Coney Island’ (dat ook muzikaal vereeuwigd is door Van Morrison, Lou Reed en Taylor Swift).

Ooit vergaderden in het gebouw achtereenvolgens de Hiterjugend en de Freie Deutsche Jugend (FDJ), de staatsjeugdorganisatie van de DDR. Connewitz is een linkse oase in een deelstaat waar radicaalrechts heel hoog scoort, vroeger met de Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NPD) en vandaag de dag met de Alternative für Deutschland (AfD). De partij haalt er 35 procent in de opiniepeilingen.

‘Anti-Duits’ en pro-Israël

De meeste linkse bewoners van Connewitz noemen zichzelf ‘Antideutsche’ naar een stroming binnen extreemlinks die liefde voor Duitsland fundamenteel afwijst. Hun West-Duitse geestesgenoten hebben nog in 1990 onder het scanderen van de leuze ‘Nie wieder Deutschland’ tegen de eenmaking van de toenmalige Bondsrepubliek en DDR betoogd. Tegelijk kant deze stroming binnen extreemlinks zich tegen antisemitisme, antizionisme en zelfs antiamerikanisme.

De ‘Antideutschen’ verklaren zich uitdrukkelijk solidair met Israël

De ‘Antideutschen’ verklaren zich uitdrukkelijk solidair met Israël als het land waar de Joden na de holocaust een veilig onderkomen hebben opgebouwd. De eigen geschiedenis indachtig beschouwen ze het als een morele plicht de Joden te beschermen. Dat botst natuurlijk met een brede stroming binnen extreemlinks die het bestaansrecht van Israël aanvecht, antizionistisch is en zich zelfs aan antisemitisme bezondigt. Voor die extreemlinksen zijn de ‘Antideutschen’ omwille van hun pro-Israëlische houding in feite ondersteuners van het ‘imperialisme’.

Tweestrijd

De ideologische tweestrijd leidt tot over en weer gescheld, maar dreigde vorige zaterdag, 17 januari, massaal geweld uit te lokken. De aanleiding waren recente aanvallen door ‘Antideutsche’ op pro-Palestijnse activisten in Leipzig. De maat was vol voor de beweging ‘Lotta Antifacista’ die – onder het motto ‘Antifa means: Free Palestine’ – protestacties vanuit heel Duitsland aankondigde tegen ‘zionistische knokploegen’ in Leipzig.

De oproep werd in de stad zelf opgevolgd door Migrantifa Leipzig en Handala, een groep die genoemd is naar een cartoonfiguurtje van de Palestijnse tekenaar Naji al-Ali. In zijn tekeningen toont hij Handala, een Palestijns jongetje in versleten kleren en op blote voeten, dat stenen gooit en Israëlische vlaggen verbrandt. De groep ‘Handala’ verdedigde het bloedbad dat de terreurorganisatie Hamas op 7 oktober 2023 onder Joodse mensen aanrichtte. De Verfassungsschutz, de binnenlandse veiligheidsdienst, bestempelde haar daarom als ‘aantoonbaar extremistisch’ en ‘verfassungsfeindlich’, vijandig tegenover de grondwettelijke orde.

Een antifascistische beweging kondigde protestacties vanuit heel Duitsland aan tegen ‘zionistische knokploegen’

De pro-Palestijnse actiegroepen hadden het in het bijzonder gemunt op Conne Island en op het projectbureau LinXXnet van Juliane Nagel, die voor de linksradicale partij Die Linke zetelt in de gemeenteraad van Leipzig. Nagel had zich op haar website uitgesproken voor solidariteit met Israël en ‘7 oktober’ als een antisemitische terreuraanslag tegen de Israëlische bevolking veroordeeld.

Leedvermaak

Zo kwam het dat op zaterdag 17 januari 3.500 antifascisten in twee haast gelijkmatige blokken tegenover elkaar stonden in Connewitz. Een grote politiemacht had zich tussen hen beide in gepositioneerd en wist zo een regelrechte veldslag tussen elkaar bekampende linksextremisten te voorkomen. Het was nooit eerder gezien dat op het verkeersknooppunt ‘Connewitzer Kreuz’ tientallen Palestijnse vlaggen wapperden.

Deze keer waren het antifascisten zelf die elkaar de duivel aandeden

De kleine rechtsradicale partij ‘Freie Sachsen’ had als een vorm van leedvermaak over de interne strijd binnen de extreemlinkse scène ook een betoging aangekondigd onder het motto ‘Migrantifa vs. antideutsche Antifa: Freie Sachsen liefern das Popcorn’. Die betoging ging uiteindelijk niet door wegens te weinig deelnemers.

Tien jaar geleden was dat nog wel even anders. Op 11 januari 2016 trokken 250 neonazi’s uit heel Duitsland een spoor van vernieling door Connewitz. Op radicaalrechts werkt het bestaan van het alternatieve Connewitz als een rode lap op een stier. Deze keer waren het antifascisten zelf die elkaar de duivel aandeden. Deze keer was het de versmade staatsmacht die hen tegen zichzelf beschermde.

Juliane Nagel

Antifa tegen Antifa in Oost-Duitsland