Onder de socialistische premier Mette Frederiksen ontpopte Denemarken zich de voorbije jaren tot een schoolvoorbeeld van pragmatisch beleid. En laat de Europese Unie daar vandaag ook meer dan ooit nood aan hebben. Het Scandinavische land nam deze week de fakkel over van Polen als roterend EU-voorzitter. Het Deense voorzitterschap komt er op een alweer cruciaal moment voor de Unie en de verwachtingen zijn hooggespannen.

Het Deense voorzitterschap werd gisteren in stijl afgetrapt met een receptie op het somptueuze koninklijke jacht Dannebrog, in aanwezigheid van het Deense koningspaar en de zowat voltallige Europese Commissie. Daarna ging het richting Aarhus, waar onder meer premier Frederiksen, commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Europees Raadsvoorzitter António Costa een toespraak hielden.

Groene innovatie

Frederiksen trakteerde haar Europese gasten ook op een bezoek aan de Laura Maersk, het eerste containerschip ter wereld dat op groene methanol vaart. Niet toevallig, want Denemarken zette zichzelf de voorbije jaren behoorlijk succesvol in de markt als een land dat erin slaagde om groene innovatie hand in hand te doen gaan met economische groei.

De EU kan heel wat leren van de Deense aanpak van de energietransitie

De Deense offshore-windparken zijn intussen een begrip in heel Europa, terwijl farmareus Novo Nordisk met onder meer Ozempic bewees dat innovatieve bedrijven in Europa wel degelijk nog toekomst hebben.

Zeker nu de Europese Commissie eerder deze week de ambitieuze Europese klimaatdoelstellingen nog eens bevestigde, valt er voor de EU in Kopenhagen dus wel wat te leren van de Deense aanpak op vlak van energietransitie en innovatie.

860 asielzoekers

Als er één actueel politiek thema is waarmee Denemarken de voorbije jaren school maakte in Europa, dan is dat natuurlijk migratie. Ter rechter- én linkerzijde wordt het Deense migratiemodel met stijgende bewondering bekeken. Ironisch genoeg kwam dat model, nota bene onder een linkse premier, er niet dankzij maar vooral ondanks de EU. De Denen dwongen jaren geleden al een zogenaamde opt-out af voor het Europese asiel- en migratiebeleid, waardoor ze in die domeinen niet langer gebonden zijn aan de Europese regels.

Dat legde hen geen windeieren: hun bijzonder selectieve toelatings- en integratiebeleid – in combinatie met een zeer consequente opvolging, opsluiting en uitwijzing van illegale migranten – zorgde ervoor dat het land het aantal asielzoekers spectaculair zag terugvallen. Van zowat 21.000 in 2015 tot – u leest het goed – 860 in 2024. Doorbraak trok eind 2022 naar Denemarken voor een reportage over het Deense migratiemodel. Die leest u hier in het magazine van december 2022.

Vandaag prijzen zowat alle Europese leiders het Deense migratiebeleid de hemel in

Vandaag prijzen zowat alle Europese leiders het Deense migratiebeleid de hemel in. De Europese Commissie – die sommige Deense maatregelen enkele jaren geleden nog ‘onderzocht’ – onderschrijft nu de zoektocht naar ‘innovatieve oplossingen’ op vlak van migratie. En ook de timing zit volledig mee: volgende zomer moet het Europese asiel- en migratiepact officieel in werking treden.

Dat Denemarken uitgerekend nu in de Europese cockpit zit, stemt onder meer onze eigen minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) dan ook bijzonder tevreden. Maar het dient gezegd: de Deense aanpak kost ook handenvol geld. Migratieminister Kaare Dybvad onthulde onlangs dat ongeveer 900 Syrische gezinnen intussen hebben ingestemd met een terugkeer naar hun vaderland. Ze krijgen daarvoor een aanmoedigingspremie van 70.000 tot 80.000 euro uitbetaald.

Deense daadkracht

Ook op vlak van defensie, een andere bijzonder actuele uitdaging voor de EU, zette Denemarken de voorbije jaren de toon. Al sinds de Russische invasie in Oekraïne tonen de Denen zich een hondstrouwe financiële én militaire partner van president Volodymyr Zelensky. Begin dit jaar keurde de Deense regering ook de oprichting van een nationaal defensiefonds goed, waardoor er tegen eind 2026 al 7 miljard dollar extra zal worden geïnvesteerd in defensie.

Europa bevindt zich op een beslissend moment in de tijd

Uitgerekend op een moment dat de besprekingen over de volgende Europese meerjarenbegroting echt van start gaan, kan de Deense daadkracht ook op dat vlak dus een stevig duwtje in de rug geven. ‘Europa bevindt zich op een beslissend moment in de tijd,’ stelde premier Mette Frederiksen bij de officiêle voorstelling van het Deense EU-voorzitterschap. Dat is een waarheid als een koe. En als er één EU-lidstaat in staat is om de hooggespannen verwachtingen waar te maken, dan is dat wellicht Denemarken.

Kaare Dybvad

Wat de EU kan leren van het Deense model