Ophef in Duitsland in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in deelstaat Noordrijn-Westfalen. Op enkele weken tijd overleden er zeven politici van de Alternative für Deutschland (AfD). Geen van de overlijdens werd door de autoriteiten als verdacht bestempeld, maar de timing plaatst een al geladen verkiezingscampagne wel onder hoogspanning.

Op 31 augustus plaatste de co-voorzitter van de AfD Alice Weidel op X volgend bericht: ‘Vier AfD-kandidaten gestorven.’ Ze voegde erbij een bijdrage die suggereerde dat de overlijdens ‘statistisch bijna onmogelijk zijn’. Online gonsde het al snel van de geruchten: van vergiftiging of vaccinatieschade tot een samenwerking van de staatsveiligheid met Antifa, het antifascisme. Elon Musk goot nog wat olie op het vuur en reageerde op de boodschap met twee uitroeptekens.

Wantrouwen

Het bericht van Weidel past in een bredere realiteit: de AfD wantrouwt en wordt gewantrouwd. Sinds 2021 staat de partij onder scherp toezicht van het Bundesamt für Verfassungsschutz, de Duitse inlichtingendienst. In dat jaar kreeg zij de stempel ‘extreemrechts verdacht geval’, een classificatie die intussen opgeschaald werd naar ‘bewezen extreemrechts’. Daardoor krijgt de inlichtingendienst wettelijke ruimte om, onder bepaalde voorwaarden, ‘inlichtingenmiddelen’ in te zetten tegen de AfD. Denk aan het volgen van personen of het gebruik van verborgen camera’s.

Ook partijpolitiek wordt de AfD geïsoleerd.

Ook partijpolitiek wordt de AfD geïsoleerd. In Keulen, de grootste stad van Noordrijn-Westfalen, gooiden de zeven andere partijen het bijvoorbeeld op een akkoord. Zij spraken af migratie niet te instrumentaliseren tijdens de campagne en migranten niet verantwoordelijk te houden voor negatieve tendensen in de samenleving zoals werkloosheid of criminaliteit. De AfD werd niet voor het initiatief uitgenodigd.

Statistisch onmogelijk?

Sinds Weidel haar bericht op X plaatste, liep het dodental onder AfD-kandidaten op tot zeven: vijf effectieve kandidaten en twee opvolgers. In zes van de zeven gevallen ging het om mannen van 59 jaar of ouder met al bestaande aandoeningen. De enige veertiger op het lijstje overleed door zelfdoding. Bij de 59-jarige Wolfgang Seitz kwam er een officieel onderzoek naar de doodsoorzaak: de politie bestempelde het overlijden als niet verdacht.

Een dodental tussen 15 en 34 zou binnen de grenzen van het normale liggen.

‘Statistisch onmogelijk’ zijn de sterfgevallen volgens Die Zeit ook niet. Zij rekenden het uit. In NRW staan zo’n 20.000 mensen op lijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen. Een dodental tussen 15 en 34 zou binnen de grenzen van het normale liggen. Bij de andere partijen zijn tot dusver acht sterfgevallen bekend. Het relatief hoge aantal AfD’ers zou te maken hebben met de hogere gemiddelde leeftijd van de kandidaten.

Ook Kay Gottschalk, AfD-parlementslid, was voorzichtig kritisch voor ‘samenzweringstheorieën’. In een podcast van POLITICO kondigde hij wel een intern onderzoek aan in samenwerking met de families van de overledenen.

Gevolgen

De overlijdens brengen de partij in een moeilijk praktisch parket. Er moeten nieuwe kandidaten voorgedragen worden, stembiljetten moeten herdrukt en stembiljetten die al per brief verzonden werden, zijn ongeldig.

De Kommunalwahlen, de gemeenteraadsverkiezingen, vinden op 14 september plaats. De AfD staat er sterk voor. Bij de Bondsdagverkiezingen in 2025 stemde een op de vijf Duitsers voor de AfD. Volgens peilingen zouden ze ook in Noordrijn-Westfalen fikse winst boeken.

Denk je aan zelfmoord en heb je nood aan een gesprek, dan kan je terecht bij de Zelfmoordlijn op het nummer 1813 of via www.zelfmoord1813.be.

Kay Gottschalk

Zeven lokale AfD-kandidaten op korte tijd overleden in Duitsland