De Federal Reserve (Fed), de centrale bank van de Verenigde Staten, verlaagt de beleidsrente op een moment dat de Amerikaanse economie nood heeft aan monetaire rust. Die rust kan zeker worden verstoord als Donald Trump binnenkort een opvolger benoemt van Jerome Powell, de huidige Fed-voorzitter. Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom van Stichting Merito, legt het belang uit van die beslissing.

De Federal Reserve heeft vorige week de beleidsrente verlaagd van 3,75 naar 3,50 procent. Er werd intern flink gediscussieerd over deze maatregel. Wat is er aan de hand?

Ivan Van de Cloot: Er is verdeeldheid binnen het Federal Open Market Committee (FOMC), dat de monetaire beslissingen van de Federal Reserve goedkeurt. Twee leden waren tegen de verlaging van de beleidsrente. En daar was een goede reden voor. De inflatie is in september immers meer dan verwacht gestegen – naar 2,8 procent.

Als inflatie dreigt, heeft een economie behoefte aan rust. Dat de Fed nu toch de rente laat zakken, heeft veel te maken met de Amerikaanse arbeidsmarkt. Die mist volgens bepaalde statistieken dynamiek. De Federal Reserve maakt zich dus meer zorgen over een eventuele werkloosheid dan over de reële inflatie.

Nu gedraagt de Fed zich als het verlengstuk van Wall Street.

Dat heeft veel te maken met de wijze waarop de Fed zich al enkele decennia positioneert. Die heeft de opdracht te waken over de inflatie én de werkgelegenheid. De reële economie was lang ondergeschikt aan de financiële markten. Nu gedraagt de Fed zich als het verlengstuk van Wall Street. Bij elke krimp in de economie staat de centrale bank klaar om geld te creëren.

Dat blijkt ook uit de aankondiging van de Fed om 40 miljard dollar reserve management purchases (RMP’s) aan te leggen in Amerikaanse staatsobligaties. De Fed laat dus de drukpersen draaien door miljarden dollars te drukken.

Vreemd genoeg verklaarde de Fed vorige week dat de aanleg van die reserve geen vorm is van een monetaire verslapping (quantitative easing) om de rente te verlagen. Normaal gezien zou elke econoom zich nu zorgen moeten maken. Want wat ziet Fed-voorzitter Jerome Powell dan wel, dat geen enkele econoom ziet?

Donald Trump bestempelde Jerome Powell vorige maand nochtans als meneer ‘too late’ en wil hem weg?

Powell heeft een wat dubbelzinnige houding. Hij is zijn carrière gestart als een budgettaire havik. Hij werd in 2018 benoemd door Trump maar lag vrij snel met hem in de clinch.

De Fed-voorzitter kreeg wel lof toen hij de Amerikaanse economie door de pandemie loodste met een expansief monetair beleid. Dat bleef hij echter te lang volhouden. In de loop der jaren is Powell geëvolueerd tot een keynesiaanse duif. Dat maakt van de gewezen havik de perfecte mossel. Powell werd in 2021 misschien wel daarom herbenoemd door president Joe Biden.

Onder Trump II liep het echter weer mis. De president wil een lakse Fed, waarmee hij de rente kan sturen om een excessief begrotingsbeleid en fiscale incentives mogelijk te maken. Trump ligt dus weer op ramkoers met Powell, die volgens hem veel te voorzichtig was.

In mei 2026 loopt de termijn van de huidige Fed-voorzitter af. Heeft Trump dan niet helemaal zijn handen vrij om een opvolger te benoemen die hem loyaal zal steunen?

In zijn eerste legislatuur heeft Trump zijn stempel willen drukken op de toekomst van Amerika door de benoeming van zijn kandidaten in het Hooggerechtshof. Knarsetandend moest hij toezien dat de magistraten op hun onafhankelijkheid bleven staan.

Trump zag iets gelijkaardigs gebeuren bij de Fed. In deze legislatuur zal hij proberen een blijvende stempel te drukken op de Amerikaanse economie. De opvolger van Powell zal inderdaad door Trump gekozen worden, als die bereid is om de rente snel te verlagen. Die beslissing kan jarenlang gevolgen hebben.

Te lage rente kan het inflatiegevaar onbeheersbaar maken.

De grote favoriet voor het voorzitterschap is Kevin Hassett, de economische topadviseur van het Witte Huis. Als onderzoeker en ervaren, voorzichtige beleidseconoom genoot hij alom respect. Sinds enige tijd doet hij echter alles om in de gunst van Trump te komen.

De president is geobsedeerd door lage rentevoeten, die hij ook als gewezen vastgoedmagnaat wist te waarderen. Maar een te lage rente is gevaarlijk. Trump zou moeten beseffen dat zijn electorale achterban woedend wordt door de hoge prijzen die hiervan een gevolg kunnen zijn. Te lage rente kan het inflatiegevaar onbeheersbaar maken.

In de verte lonkt volgens sommige waarnemers een controversiële Fed-kandidaat, die hondstrouw de Trump-richtlijnen zal opvolgen: Stephan Miran. Die maalt niet om een hoge inflatie?

Zeg dat wel. Trump heeft zijn adviseur Stephan Miran al aangeduid in het Fed-comité. Hij was het enige lid dat de Amerikaanse beleidsrente vorige week zelfs steviger wilde doen dalen.

Miran staat bekend om zijn experimentele kijk op monetair beleid. Hij streeft naar een internationaal akkoord over een gecontroleerde devaluatie van de dollar. Zo wil hij de Amerikaanse export ondersteunen. Dit staat haaks op het klassieke Fed-beleid.

Een doelbewuste verzwakking van de dollar raakt niet alleen de Amerikaanse economie, maar heel de wereld. De benoeming van Hassett is daarom te verkiezen boven die van Miran. Hassett is misschien vandaag een presidentiële mouwveger, maar kan zich nog ontpoppen tot een onafhankelijke Fed-voorzitter.

Waarom maken we ons eigenlijk druk over de volgende voorzitter van de Federal Reserve?

Die voorzitter is niet zomaar eender welke ambtenaar. Het is de belangrijkste economische functie op de planeet. De Amerikaanse beleidsrente beroert de prijzen van producten die overal worden verhandeld, de overheidsbegroting in alle staten en elke relevante beursindex.

Zodra markten twijfelen aan de voorspelbaarheid, onafhankelijkheid en deskundigheid van de Fed, verdwijnt het anker dat wereldwijd rentevoeten, wisselkoersen en kapitaalstromen stabiliseert. Een foute rente kan vastgoed-, aandelen- en marktbubbels creëren of de groei ervan verstikken, recessies verdiepen of de inflatie laten ontsporen.

Twijfel over de betrouwbaarheid van de Fed kan uitgerekend op dit moment van de geschiedenis gevaarlijk worden. We beleven een periode van geopolitieke spanningen, energie- en grondstoffenschokken, fragiele staatsfinanciën, hoge schulden en een hardnekkige inflatie. Een kleine extra vertrouwensschok kan het systeem doen kantelen. Als de Amerikaanse beleidsrente op de verkeerde manier wordt vastgelegd, kan de wereldeconomie ontsporen.

Kevin Hassett

‘Benoeming van nieuwe Fed-voorzitter kan de wereldeconomie doen ontsporen’