Amerikaans president Donald Trump lijkt anders te kijken naar diplomatie dan de gemiddelde staatsleider. Onderhandelingen over vrede worden gevoerd door een team ‘speciale gezanten’, vaak zonder veel diplomatieke, maar met veel economische ervaring. Tal van ambassadeursposten staan leeg, de ingevulde worden vaak bezet door persoonlijke zakenrelaties van Trump.

De website van de American Foreign Service Association houdt een overzicht bij van alle ambassadeursposten van de Verenigde Staten en hun huidige bekleders. Wat meteen opvalt: maar liefst 110 van de 195 posten zijn vandaag leeg, slechts voor een handvol loopt de procedure om iemand te installeren.

Op de lijst van lege posten staan een aantal opmerkelijke landen. Zuid-Korea, Vietnam en Duitsland, enkele van de grootste handelspartners van de VS, hebben momenteel geen plaatselijk aanspreekpunt. Egypte ontbreekt ook op de lijst: dit land is misschien niet meteen een van de belangrijkste handelspartners, maar ontvangt wel jaarlijks 1,3 miljard dollar aan militaire steun van de VS.

Speciale gezanten

Ook in verschillende landen waar de VS betrokken is bij een conflict en/of vredesproces zit geen ambassadeur: Rusland en Oekraïne, Syrië, Soedan, Venezuela, Congo of Rwanda zijn de belangrijkste op die lijst. Onderhandelingen over vrede worden gevoerd door anderen: zo heeft Trump speciale gezanten voor ‘Speciale Missies’, Groenland, Latijns-Amerika, het Midden-Oosten, Oekraïne en het Verenigd Koninkrijk.

Gekeken naar onderhandelingen in huidige conflicten zijn vaak Steve Witkoff en Jared Kushner betrokken. Die eerste is de speciale gezant voor het Midden-Oosten, maar schuift ook mee aan tafel als het over Oekraïne gaat. Kushner is dan weer de schoonzoon van Trump en net als Witkoff vastgoedinvesteerder.

De ‘nummers 2’ op de ambassades kunnen de situatie blijkbaar goed beredderen

Dat de VS veel open ambassadeursposten heeft, is niet zeer uitzonderlijk, zo duidt Johan Verbeke. Hij is oud-ambassadeur voor België in onder meer Londen en Washington DC, en vandaag als senior fellow verbonden aan de denktank Egmont Institute. ‘De “nummers 2” op de ambassades kunnen de situatie blijkbaar goed beredderen. Die positie is vaak degene waar meer hands-on werk gebeurt, waar een ambassadeur meer instaat voor het ceremoniële, de communicatie… Die nummers 2 zijn mensen die ook potentieel hebben om ambassadeur worden. Het is niet zo dat de nummer 1 alles weet en de nummer 2 een onnozelaar is.’

Politieke benoemingen

Nog opvallend is dat van de 60 ambassadeurs die Trump benoemde slechts vijf diplomatieke en 55 (of 92 procent) politieke benoemingen zijn. Ter vergelijking: tijdens zijn volledige eerste termijn ging ‘the Don’ over 192 benoemingen van ambassadeurs in landen en bij internationale organisaties: toen waren 119 carrièrediplomaten en slechts 73 (of 38 procent) politieke benoemingen. Biden benoemde in totaal 146 ambassadeurs, waarvan 30 (of 20 procent) politiek.

Ook dit is weinig uniek, zegt Verbeke: ‘Zuid-Amerikaanse landen werken ook heel vaak met politieke benoemingen. Tegelijk moet ook opgemerkt worden dat in de VS degenen die door de president worden voorgedragen als ambassadeur voor een Senaatscommissie moeten verschijnen. Die moeten dan met meerderheid de plaatsing goedkeuren. Hoewel de Republikeinen de meerderheid hebben in die commissie, zullen de problematische gevallen daar ook wel worden uitgefilterd.’

Tal van ambassadeurs staan bekend als donateurs aan de campagne van Trump of de Republikeinse partij

Gekeken naar de profielen van de ambassadeurs, valt op dat het gros ervan zakenlui zijn. Ook opgemerkt: tal van ambassadeurs staan bekend als donateurs aan de campagne van Trump of de Republikeinse partij. En dan zijn er nog de persoonlijke banden: zo zijn Lou Rinaldi (Uruguay) en Edward Walsh (Ierland) golf buddies van Trump en is Thomas Rose (Polen) een goede vriend van Trumps vorige vicepresident, Mike Pence.

Amateur-DJ

Dan is er nog Sergio Gor (India), een van de machtigste mannen binnen Trumps entourage. Hij speelde niet enkel een belangrijke rol binnen de uitbouw van Trumps MAGA-campagne en administratie van Trump (als personeelschef van het Witte Huis), maar was hij ook een graag geziene gast in Trumps resort, wat hem de bijnaam ‘Burgemeester van Mar-a-Lago’ opleverde.

Met Kimberly Guilfoyle (Griekenland) onderhoudt Trump ook een nauwe band. De voormalige juriste en Fox News-presentatrice was tussen 2021 en 2024 verloofd met Donald Trump Jr en werkte daarna aan de herverkiezingscampagne van de huidige president. Toen Guilfoyle haar 50e verjaardag vierde in Mar-a-Lago was Sergio Gor de amateur-DJ van dienst. En pittig detail: de Amerikaanse was tussen 2001 en 2006 getrouwd met Gavin Newsom, de Democratische gouverneur van Californië en Trumps voornaamste uitdager.

Trump ziet internationale diplomatie vooral als een middel om handelsbelangen te dienen

In Turkije plaatste Trump Tom Barrack, een goede vriend en zakenpartner die al in de jaren 80 deals sloot met Trump. Hij kocht 20 procent van de aandelen van de winkelketen Alexander’s. Twee jaar later verkocht Barrack het Plaza Hotel in New York aan de latere president voor 410 miljoen dollar. Toen Trumps schoonzoon Jared Kushner in financiële moeilijkheden verkeerde, was het Barrack die na contact met zijn vriend investeerde in de noodlijdende bedrijven van diens schoonzoon om faillissement te verleiden. Barrack zou later een nauwe adviseur en fundraiser worden van Trump tijdens diens verkiezingscampagne uit 2016.

Om af te sluiten: Charles Kushner, vader van Jared en zo schoonvader van Trumps dochter Ivanka, mocht in mei 2025 zijn valies naar Parijs inpakken. Hij werd in 2005 veroordeeld voor belastingontduiking, illegale bijdragen aan politieke campagnes en intimidatie van getuigen, waar hij ook een celstraf voor kreeg. In 2020 verleende Trump hem echter gratie. Sinds 2016 is hij een grote donateur aan Trump.

Opdracht: nieuwe contracten binnenhalen

Dat Trump mensen uit eigen kringen aanstelt tot ambassadeur, vaak zonder diplomatieke ervaring, hoeft echter niet noodzakelijk een probleem te zijn. Zoals Verbeke aanhaalt: de ‘nummers 2’ zijn zeker zo belangrijk, zo niet belangrijker. ‘Het zijn daarnaast ook vaak zakenlui die niet onsuccesvol zijn. Alleen kennen ze soms de geplogenheden van de job niet. Het is bijvoorbeeld de gewoonte om anderen te benaderen via discrete kanalen zoals mail, met een beleefde begroeting; dat gebeurt zeker niet publiek, op X en dergelijke. Daar zijn de Conventie van Wenen en het Charter van de VN zeer duidelijk in’, geeft hij nog mee.

Tegelijk is wel duidelijk dat zakenman Trump de internationale diplomatie vooral ziet als een middel om handelsbelangen te dienen. Zo zouden ambassadeurs specifiek de opdracht krijgen om nieuwe contracten voor de VS binnen te halen. Bill White, ambassadeur in België, zou 50 miljard dollar aan investeringen moeten binnenhalen, zo weet De Morgen. Daarvoor zijn gevestigde zakenmannen dan natuurlijk de perfecte ambassadeurs.

Kimberly Guilfoyle

Amerikaanse diplomaten: ambassadeurs of handelsvertegenwoordigers?