De Noorse regering wil fors snoeien in het bestaande uitkeringsstelsel voor erkende vluchtelingen. Zo hopen de Noren veel meer vluchtelingen aan het werk te krijgen én beter te integreren. Specifieke cijfers over de werkzaamheidsgraad van vluchtelingen in ons land ontbreken, maar nationale en Europese cijfers bevestigen dat niet-Europese migranten ook in België een pak minder actief zijn op de arbeidsmarkt dan het nationale gemiddelde.

De plannen van de Noorse regering zijn om meerdere redenen opvallend. Sinds 2021 is er in Noorwegen een links minderheidskabinet aan de macht, en die regering lijkt met dit voorstel op de kar te springen van het ‘flinkse’ migratiebeleid van de Deense buren. Bovendien heeft Noorwegen jaarlijks ook met een veel kleinere instroom van asielzoekers af te rekenen dan de meeste West-Europese landen. Vorig jaar ging het – de Oekraïense vluchtelingen niet meegerekend – om amper 3628 mensen. Ter vergelijking: ons land registreerde in 2025 ruim 34.400 asielzoekers. Ondanks die fors lagere instroom vindt de Noorse regering het nu blijkbaar toch tijd om in te grijpen.

Strenger migratiebeleid

De roep om een strenger migratiebeleid leeft in Noorwegen al langer. Zo voerde de regering er vorig jaar ook al een verplichte integratieverklaring in die nieuwkomers vanaf dag één moeten ondertekenen en waarin alle rechten en plichten opgelijst worden. De socialistische minister van Arbeid en Integratie Kjersti Stenseng verduidelijkte toen dat ze hiermee de verwachtingen van de samenleving duidelijk wil maken en misverstanden wil voorkomen.

Wie de verklaring ondertekent, engageert zich er onder meer toe om de Noorse taal te leren en zich in te spannen voor werk.

Wie de verklaring ondertekent, engageert zich er onder meer toe om de Noorse taal te leren en zich in te spannen voor werk. ‘Iedereen die hier aankomt, moet weten dat gendergelijkheid, respect voor kinderen en het verbod op geweld geen loze woorden zijn, maar de basis van onze samenleving,’ benadrukte Stenseng toen.

Voltijds integratieprogramma

Het nieuwe voorstel om nu ook fors te knippen in de uitkeringen voor vluchtelingen dat de minister vorige vrijdag op tafel legde, omschrijft ze zelf als ‘de grootste hervorming van het integratiebeleid in 20 jaar’. De nieuwe integratie-uitkering vervangt drie bestaande uitkeringen én valt globaal ook een stuk lager uit. In praktijk zal dit betekenen dat vluchtelingen en hun gezinnen in de leeftijdscategorie 18-67 jaar enkel de eerste vijf jaar na hun erkenning nog recht zullen hebben op die uitkering. In die periode verliezen ze tegelijk ook het recht op sociale bijstand en huursubsidie. Bovendien moeten vluchtelingen die aanspraak willen maken op de uitkering voortaan ook deelnemen aan een voltijds integratieprogramma.

Passiviteit

In Noorwegen is vandaag amper 50 procent van de erkende vluchtelingen aan het werk, en dat percentage moet nu dus ook voor de centrumlinkse regering flink de hoogte in. Niet in het minst vanuit de overtuiging dat een job ook de kansen op een geslaagde integratie fors kan verhogen.

‘De werkzaamheidsgraad onder vluchtelingen is momenteel veel te laag,’ klonk het vrijdag op de persconferentie. ‘Bovendien maken de uitkeringen die vluchtelingen hier nu ontvangen het ook niet lonend om te werken. De tijd van passiviteit is voorbij. We geven vandaag een duidelijke boodschap aan degenen die naar ons land komen dat ze moeten deelnemen aan het arbeidsleven. Maar we hebben ook een boodschap voor de Noorse werkgevers: zij moeten de deur openen voor vluchtelingen.’

Langdurig werkloos

Eurostat-cijfers (april 2025) bevestigen dat er ook in ons land nog flink wat progressiemarge is als het over de tewerkstelling van mensen met een migratie-achtergrond gaat. Terwijl de werkzaamheidsgraad voor heel België de voorbije jaren steeg tot 72,3 procent, gaan er achter die algemene positieve trend heel grote verschillen schuil. Regionaal – bijvoorbeeld tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië – maar ook op basis van afkomst.

Bijna een op de twee werklozen in ons land van buiten de EU is ook langdurig werkloos.

Statbel-cijfers uit 2023 geven aan dat de werkzaamheidsgraad bij mensen met een Noord-Afrikaanse of Sub-Saharaanse achtergrond in België veel lager ligt dan bij migranten met een EU-achtergrond. Respectievelijk 51,3 en 54,3 procent van hen is aan het werk. Bijna een op de twee werklozen in ons land van buiten de EU is ook langdurig werkloos.

Aanpassing uitkeringssysteem

Specifieke cijfers over de arbeidsparticipatie van erkende vluchtelingen – die na hun erkenning in ons land net dezelfde sociale rechten hebben als alle andere landgenoten – ontbreken. Wél zijn er cijfers over het aantal asielzoekers – die die rechten uiteraard nog niet hebben – die al aan de slag zijn. ‘In België mogen asielzoekers – ook als ze nog in hun erkenningsprocedure zitten – na vier maanden werken,’ klinkt het bij Fedasil-woordvoerder Filip Van der Elst. ‘Zo hebben er in 2024 net geen 24.000 mensen die nog in opvangcentra zaten ook gewerkt. Dat was 41 procent van het totale aantal asielzoekers toen.’

Opvallend daarbij is het relatief lage aantal vrouwen dat aan de slag was: amper 24 procent van het totaal. Arbeidseconoom Stijn Baert (UGent) ziet heil in een aanpassing van het huidige uitkeringssysteem. ‘Dat zou ook bij ons een gamechanger kunnen zijn,’ vermoedt hij. ‘Als je naar een sociale zekerheid gaat die meer quid pro quo is – en dus een maatschappij die een stuk meritocratischer wordt – dan zal je automatisch ook meer mensen aantrekken die er sociaaleconomisch echt voor willen en kunnen gaan.’

Kjersti Stenseng

Noorse regering knipt in uitkeringen voor vluchtelingen