De Duitse groenen zijn niet betrokken bij de vorming van een nieuwe regering onder de christendemocraat Friedrich Merz (CDU). Betekent dat ook het einde van de ‘groene hegemonie’ in de maatschappij? De conservatieve denker Andreas Rödder heeft daar een uitgesproken mening over.

Andreas Rödder kan als historicus bogen op een indrukwekkende academische loopbaan – hij is professor aan de universiteit van Mainz en aan de John Hopkins University in Washington D.C. – en zet tegelijk zijn politiek-maatschappelijke ideeën om in de praktijk. Hij richtte in 2021 mee het Netzwerk Wissenschaftsfreiheit op, dat het vrije debat verdedigt tegenover cancelcultuur en politieke correctheid.

Die ingesteldheid wordt hem in eigen rangen niet altijd in dank afgenomen. Zijn voorzitterschap van de Grundwertekommission van de CDU – een commissie die de christendemocratische basiswaarden behartigt – was van korte duur, namelijk twee jaren. Op een bepaald moment had hij gezegd dat de ‘hysterie rond de Brandmauer’ de AfD alleen maar nog meer toeloop zou verschaffen. Daarop eiste een gezaghebbende christendemocraat zijn ontslag. Rödder hield de eer aan zichzelf en trad in september 2023 af.

Kernwaarden

Professor Rödder blijft niet lang stil zitten. In november 2021 stichtte hij samen met Kristina Schröder (CDU), voormalig minister van Gezinszaken, de denktank R21. De ‘R’ staat voor ‘Republik’, een verwijzing naar de res publica. Het doel ervan is het ontwikkelen van nieuwe concepten van ‘burgerlijke politiek’. In Duitsland is ‘bürgerlich’ een codewoord voor centrumrechts, voor liberaal-conservatief denken. De burgerlijke maatschappij zoals we die de laatste twee eeuwen hebben gekend is er een waarin individuen met elkaar ‘wedijveren’. Ze heeft de starre standenmaatschappij van de premoderne tijd afgelost.

Pluralisme cijfert het verschil tussen individuen niet weg. Het is iets totaal anders dan diversiteit, waarbij mensen in een bepaalde groep worden ingedeeld zoals in de vroegere standenmaatschappij

De kernwaarden van die burgerlijke maatschappij bestaan volgens Rödder uit eigen verantwoordelijkheid, individuele vrijheid en pluralisme, rechtsstatelijkheid en markteconomie, en technologie-openheid. Hij legde sommige ervan nader uit in een interview met Der Tagesspiegel.

Pluralisme cijfert het verschil tussen individuen niet weg. Het is iets totaal anders dan diversiteit, waarbij mensen in een bepaalde groep worden ingedeeld zoals in de vroegere standenmaatschappij. De rechtsstatelijkheid verdedigt de burgerlijke ordening tegenover links dat het monopolie van de staat op het gebruik van geweld in twijfel trekt – denk aan ‘defunding the police’-kreten in progressief Amerika. Met datzelfde principe wordt ook de ‘humaniteit’ verdedigd tegenover degenen die burgerrechten aantasten.

Met die denktank – ‘Denkfabrik’ in zijn bewoordingen – streeft professor Rödder een ‘vernieuwing van de burgerlijk-liberale geest in Duitsland’ na. De laatste decennia zijn immers getekend door de ‘grüne Hegemonie’. De adepten ervan zetten de burgerlijk-liberale maatschappij weg als ‘structureel destructief, racistisch en discriminerend’, merkt Rödder op in een interview met Die Welt.

Applaus

Een meerderheid van de burgers stemt voor partijen die er anders over denken en toch kregen ze de afgelopen drie jaar met de ‘Ampel’ van Olaf Scholz (SPD) een rood-groen beleid voorgeschoteld. De vraag die we ons als lezer kunnen stellen, is of er nu effectief iets gaat veranderen. Als het van Rödder afhangt is het antwoord ‘ja’. De ‘Union’, het kartel van de twee christendemocratische partijen CDU en CSU, moet volgens hem posities innemen die in overeenstemming zijn met wat een ‘overwegend niet-links kiezerspubliek’ wil. Dat klinkt als verdoken kritiek op de koers die Angela Merkel de CDU heeft doen varen.

Nog volgens de politieke denker mogen de Duitse christendemocraten geen angst hebben voor ‘applaus van de verkeerde kant’. Hij doelt daarmee op de motie over strengere migratiemaatregelen die Merz als fractievoorzitter van de CDU op 29 januari in de Bondsdag goedgekeurd kreeg met de stemmen van de AfD. Merz wist op voorhand dat hem dit kwalijk zou genomen worden door de linkse partijen. Ze schreeuwden moord en brand, en het kwam tot massale protestdemonstraties van links tegen de CDU.

Een gepensioneerde die op de sociale media de toenmalige groene minister van Economie en Klimaat een ‘Schwachkopf’ noemde kreeg de politie op bezoek

De ‘bürgerlich-liberaler Geist’ doen herleven vraagt moed in de Duitse samenleving die gekenmerkt wordt door ‘moralisering als Duitse gespecialiseerde discipline’ en door radicalisering en uitsluiting van de andersdenkende. Zelfs vervolging: een gepensioneerde die op de sociale media de toenmalige groene minister van Economie en Klimaat een ‘Schwachkopf’ noemde kreeg de politie op bezoek.

Aanslagen en ‘Demos gegen rechts’

‘Heersen er bij ons in Duitsland dan niet “Weimarer Verhältnisse”?’ vraagt de journalist van Die Welt, toestanden zoals ten tijde van de Republiek van Weimar. Het verschil is dat het politieke geweld toen toch veel brutaler en moorddadiger was.

Honderden mensen, politici en aanhangers van de ene of de andere partij werden vermoord of kwamen om het leven bij zware botsingen tussen links en rechts. Intussen wordt de keten van islamistische aanslagen almaar langer. In Duitsland leidden de meest recente ervan tot ‘Demos gegen rechts’ (‘demonstraties tegen rechts’) en dat, verzucht Rödder, ‘moet u iemand in het buitenland maar eens proberen uit te leggen’.

Kristina Schröder

Conservatieve denker voorziet einde van ‘groene hegemonie’