Fernand Huts spendeert ‘honderden miljoenen’ aan de herbestemming van de Antwerpse Boerentoren als museum- en winkelproject. Tijdens de asbestsanering in 2023 viel plots een eerste factuur in de bus wegens leegstand. De totale boete kan oplopen tot 40 miljoen euro.

Katoen Natie van zakenman Fernand Huts kreeg in 2023 een factuur in de bus van de Vlaamse Belastingdienst omdat de Boerentoren in Antwerpen leegstaat. ‘De factuur van de leegstand van de Boerentoren kan oplopen tot 40 miljoen euro, te betalen aan het Vlaamse Gewest en de stad Antwerpen’, berekent Kurt Dupon (Katoen Natie), die verantwoordelijk is voor de herbestemming van het voormalige KBC-gebouw tot een multifunctionele cultuurtoren.

De eigenaar van de Boerentoren diende bij Vlabel bezwaar in tegen deze heffing. ‘We kunnen verder weinig doen’, reageert de projectdirecteur. ‘We hebben er totaal geen zicht op hoe hoog die leegstandsfactuur nadien nóg verder kan oplopen, omdat we moeilijk de termijn van heropening van het gebouw kunnen inschatten. Hoe langer de bouw duurt, hoe meer geld die heffing opbrengt voor de Vlaamse overheid en het stadsbestuur. Niemand is dus gehaast met de bouw. Alleen wij.’

Hoe langer de bouw duurt, hoe meer geld die heffing opbrengt voor de Vlaamse overheid en het stadsbestuur

De kostprijs van de herbestemming van de Boerentoren zelf loopt volgens Dupon op tot ‘meerdere honderden miljoenen euro’. ‘De exacte bouwkost kennen we nog niet’, stelt hij. ‘Alles hangt af van de uiteindelijke kwaliteit van afwerking, waarover we nog moeten beslissen. We rekenen op een bedrag van negen cijfers. Het hele project moet trouwens nog vergund worden.’

Vastgoedspeculant Huts?

Met een leegstandsheffing wil het Vlaamse Gewest speculanten ontmoedigen of vermijden dat de eigenaar een gebouw op de erfgoedlijst (zoals de Boerentoren) laat verkrotten om het daarna af te kunnen breken.

‘Dat is bij ons zeker niet het geval, integendeel’, benadrukt Dupon. ‘ Wij willen de Boerentoren immers net herbestemmen tot een nieuw gebouw met musea, winkels, restaurants en evenementruimtes, dat toegankelijk moet zijn voor de inwoners en bezoekers van de stad. Het is overduidelijk dat Huts dit gebouw niét wil laten verkrotten. Toch wordt hij bestraft, alsof hij de eerste de beste vastgoedspeculant is.’

Leegstand door sanering

Fernand Huts tekende op 11 juli 2021 de verkoop van de Boerentoren door KBC aan de vastgoedvennootschap van zijn logistieke groep Katoen Natie en zijn afvalverwerkingsbedrijf Indaver (samen goed voor ruim 4 miljard euro omzet).

In 2023 was het gebouw niet in gebruik door een asbestsanering

Eind 2023 volgde de eerste leegstandfactuur. Het gebouw was op dat moment niet in gebruik omdat er een asbestsanering werd uitgevoerd. Naast de basisheffing van 1,5 miljoen euro door de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel), mag de stad Antwerpen een extra heffing van 200 procent opeisen. Opgeteld bedroeg de factuur dus 4,5 miljoen euro. In 2024 volgde een nieuwe heffing van 4,7 miljoen en een derde van 4,8 miljoen in 2025. Telkens werd dus een bezwaar ingediend.

De bouwheer hoopt de herbestemming in 2030 te voltooien. Deze timing houdt geen rekening met eventuele bezwaarschriften tegen de vergunning, die voor een enorm project als dit bijna in de sterren staan geschreven. Ook het Vlaamse Agentschap Onroerend Erfgoed moet de aanvraag goedkeuren.

Geschenk aan Antwerpen

‘De minste juridische tegenstand of administratieve moeilijkheid zal de verbouwing uitstellen tot ná 2030,’, voorspelt Dupon. ‘Katoen Natie en Indaver zullen wel niet kapseizen door die extra heffingen, maar dit voelt wel bijzonder onrechtvaardig aan. We schenken de Boerentoren aan de Antwerpse bevolking, voor wie het gebouw grotendeels gratis toegankelijk zal zijn. En toch betalen we ondertussen een heffing aan het Vlaamse Gewest en de stad.’

Het kabinet van de Antwerpse schepen van Financiën Koen Kennis (N-VA) wijst erop dat de Boerentoren al voor de verkoop werd opgenomen in de Vlaamse inventaris van leegstaande en verwaarloosde bedrijfsruimten, die Vlabel een heffing kan opleggen. ‘De Stad Antwerpen int standaard 200 opcentiemen op deze heffing, maar voor de rest gaat het om een volledig gewestelijke heffing en alle bevoegdheden zijn aan Vlabel gedelegeerd’, klinkt het. ‘Uitsluitend Vlabel staat in voor de inning en de behandeling van bezwaarschriften.’

Er zijn meer advocaten dan ingenieurs en architecten bezig met de Boerentoren

Advocaat Joost Bosquet (Arcas) ziet nog een uitweg: ‘Katoen Natie kan Vlabel vragen om de heffing op te schorten als de verbouwing opstart. Eens de werken voltooid zijn, vraagt de bouwheer best zo snel mogelijk de schrapping uit het leegstandregister.’

Dupon: ‘Uiteraard vechten onze advocaten de leegstandsheffing op de Boerentoren aan, maar we hebben er weinig zicht op een mogelijke kwijtschelding. We zullen uiteraard trachten om de al betaalde heffing te recupereren. Ondertussen zijn er wel meer advocaten dan ingenieurs en architecten bezig met de Boerentoren. Zoiets is alleen mogelijk in Vlaanderen.’

Kurt Dupon

Boete voor Boerentoren: tot 40 miljoen voor ‘leegstand’