In Frankrijk bieden 24 KFC-restaurants vanaf morgen nog uitsluitend halal voeding aan. Een aantal andere grote fastfoodketens zetten de stap eerder al. Regent het in Frankrijk, dan druppelt het meestal in ons land. Dat bleek enkele maanden geleden ook in een kinderdagverblijf in Dendermonde.

Naast KFC besloten ook Pizza Hut, dat tot dezelfde groep behoort, en de Amerikaanse hamburgerketen Five Guys om in een aantal van hun Franse restaurants alleen nog halal voeding en geen alcohol meer aan te bieden. Het Belgisch-Franse Quick schakelde zelfs in ál zijn Franse restaurants over op halal.

In ons land loopt het voorlopig niet zo’n vaart, maar er zijn wel al andere spelers op de markt die alleen nog halal producten aanbieden. Zo onder meer Belchicken, een van oorsprong Belgische keten die in Europa intussen al over een vijftigtal restaurants beschikt. De betrokken ketens zeggen te willen inspelen op de ‘groeiende diversiteit’ in de samenleving en ‘een inclusief aanbod’ te beogen.

Allesbehalve inclusief

Die redenering is natuurlijk maar een deel van het verhaal. De islamisering, die zich in een aantal Franse steden nog sneller doorzet dan bij ons, zet bedrijven ertoe aan om zich via halal marketing naar een welomschreven doelgroep te onderscheiden van sommige concurrenten. Er speelt dus ook een onbetwistbare commerciële logica.

Een volledig halal aanbod legt een religieuze norm op aan álle bezoekers.

Dat het om een vorm van inclusief beleid zou gaan is ook hoogst betwistbaar, vindt de Franse antropologe en islam-specialiste Florence Bergeaud-Blackler. Zij wijdde onlangs een boek aan de snelle opmars van de bredere halal-economie in West-Europa. Daarin legt ze de vinger op de wonde: een honderd procent halal-aanbod in een bepaald restaurant legt net een religieuze norm op aan álle bezoekers. Die hebben eenvoudigweg geen andere keuze en dus gaat het allesbehalve om een ‘inclusieve’ maatregel, aldus Bergeaud-Blackler.

Radicale islam

‘Biedt een restaurant, naast de traditionele kaart, ook nog vegetarische of light-alternatieven aan, dan kunnen klanten daar nog altijd zélf beslissen over hun keuze,’ geeft Bergeaud-Blackler aan. ‘Dat is uiteraard wel een inclusief beleid: iedereen is welkom, en er is voor elk wat wils. Niemand wordt gedwongen een bepaalde lijn of norm te volgen. En al zeker geen norm die ook nog wordt voorgesteld als de enige juiste en zuivere en tegelijk ook tal van andere opties – bijvoorbeeld alcoholische dranken of varkensvlees – uitsluit.’

In Le Djihad par le marché legt de Franse wetenschapster uit hoe de halal-industrie onze samenleving almaar meer kneedt naar de eisen en normen van de radicale islam. Ze stipt aan dat het intussen allang niet meer over voeding alleen gaat. Zo is er een bloeiende halal-cosmeticasector, worden halal-hotels in Turkije de hemel in geprezen, zijn er halal-gecertifieerde schoonmaakproducten en neemt het aantal halal-supermarkten en winkels pijlsnel toe. Ook in ons land.

Sociale dwang

Zes jaar geleden gaf een enquête in Frankrijk al aan dat 67 procent van de Franse moslims altijd en 15 procent meestal voor halal vlees kiezen. Uit een uitgebreide IFOP-peiling van 2023 bleek dat de islam voor maar liefst 85 procent van de Franse moslims ook hun voedingskeuzes bepaalt. Tussen 2010 en 2020 nam het aandeel van halal chocolade en -desserts met ruim 60 procent toe. Vooral bij jongere moslims won de halal variant fors aan populariteit.

‘Het is een glijmiddel geworden voor de verspreiding van de radicale islam.’

‘Halal is al lang geen culinaire traditie meer, en het is al evenmin een keuze uit gezondheidsoverwegingen, zoals pakweg de vegetarische keuken,’ concludeerde Bergeaud-Blackler in een uitgebreid interview in Le Figaro. ‘Het is uitgegroeid tot een soort van controle-instrument waarbij moslims, niet zelden onder sociale dwang, een dwingende regelgeving volgen die een verregaande impact heeft op hun hele leven. De halal way of life gaat over voeding, cosmetica of medicatie, maar impliceert net zo goed kuise kledij die de sharia respecteert of de keuze voor strikt islamitische banken. Het is een glijmiddel geworden voor de verspreiding van de radicale islam.’

Kinderdagverblijf

In eigen land hebben grote ketens zoals KFC of Quick voorlopig geen halal restaurants, maar uiteraard zijn er wel tal van kleinere spelers die een – al dan niet exclusief – halal aanbod hebben. Belchicken is daarvan wellicht de bekendste, maar ook pizzaketen Domino’s biedt halal varianten aan. Tegelijk behoudt de consument daar de keuzevrijheid.

In Dendermonde ging het stadsbestuur (cd&v, Open Vld, Vooruit) eind vorig jaar al een stapje verder. In het stedelijke kinderdagverblijf De Kleine Kroon worden sinds kort nog uitsluitend halal-maaltijden geserveerd. Dat gebeurde op vraag van de ouders van 12 van de 110 kinderen die er worden opgevangen.

Geen keuzemogelijkheid

Dat nieuws zorgde in november voor een kleine politieke storm in de stad aan de Dender, maar navraag bij oppositieraadslid Tomas Roggeman (N-VA) leert dat er sindsdien niets veranderd is. ‘Kinderen die geen halal voorgeschoteld willen krijgen, kunnen alleen nog voor een vegetarische variant kiezen,’ bevestigt Roggeman.

‘Kinderen die geen halal voorgeschoteld willen krijgen, kunnen enkel nog voor een vegetarische variant kiezen.’

‘De lokale meerderheid weigert rekening te houden met mijn kritiek. Sterker nog: de bevoegde liberale schepen Laurens Hofman schermde toen met voedingsrichtlijnen van Kind en Gezin. Die zouden varkensvlees op het menu ontraden, maar dit blijkt niet te kloppen. Het zou volgens het stadsbestuur ook niet gaan om een religieus geïnspireerde keuze, maar om een ‘administratieve maatregel’ van het cateringbedrijf waar Dendermonde mee in zee ging. Maar de facto wordt de ouders géén keuzemogelijkheid gelaten en gaat men in Dendermonde dus in op de vraag van een kleine minderheid. Onder het motto: kip is kip.’

Laurens Hofman

Kentucky Fried Chicken gaat in Frankrijk deels halal