Waarom zou je een typische ‘murder mystery’ de titel geven This is Not a Murder Mystery? Omdat het hoofdpersonage niemand minder is dan René Magritte natuurlijk. En ja, er gaan wel een paar mensen euh… de pijp uit.

Op papier heeft This is Not a Murder Mystery alles om een pretentieuze flop te worden. Om te beginnen gaat het om een internationale coproductie van acht publieke omroepen, waaronder de VRT. Hoe hard zoiets kan mislukken bewees Murder Mystery-regisseur Hans Herbots al eens in 2012 met de terecht vergeten Europese coproductie The Spiral, die zich ook al afspeelde in de wereld van de Schone Kunsten en weinig kijkers kon boeien.

Gewaagd uitgangspunt

Daarnaast staat co-producent Tom Lenaerts, die eerder tekende voor De Parelvissers, Met Man en Macht, Twee zomers en Kassa, Kassa, ook niet per se garant voor topfictie. Hetzelfde kunnen we zeggen van co-scenarist Paul Baeten (Twee zomers, Over water en Kassa, kassa, en ook broer van de overschatte Elisabeth Lucie Baeten, al kan hij daar natuurlijk niet aan doen.)

Maar dan de premisse van This is Not a Murder Mystery: René Magritte, Salvador Dalì met zijn Gala, Man Ray met Lee Miller en Max Ernst komen samen op een Brits landgoed voor de expositie die hun carrière naar eeuwige roem zal katapulteren. Maar meteen na een heftig feestje op de eerste avond gaat het gruwelijk mis.

De cinematografie is een lust voor het oog.

Het is een gewaagd uitgangspunt voor een whodunnit, en het beperkt ook enigszins de mogelijke plot. Want kan je zomaar van een Magritte of Dalì een moordenaar maken, terwijl we weten dat zoiets historisch nergens op slaat? Anderzijds: sinds Quentin Tarantino in Inglorious Basterds Adolf Hitler liet omkomen in een aanslag door Joodse rebellen, kan eigenlijk àlles in fictie. Als het maar goed verteld wordt. Toch?

Visueel spektakel

Waarmee Zapman maar wil zeggen dat hij niet geheel onbevooroordeeld is beginnen kijken naar de nieuwe zondagavondreeks bij VRT. Hoewel hij zich bij aanvang al monkelend in de handen wreef, klaar om er een vernietigende recensie te schrijven, verdween dat gevoel naarmate de afleveringen vorderden. Het visuele spektakel, de cinematografie, de vele vernuftige visuele verwijzingen naar bekende werken van (vooral) Magritte en Dalì — Die wolkenlucht! Die bolhoed! Die pijp! Die kreeftentelefoon! — het is een lust voor het oog.

Fantastisch werk ook van de locatiescouts. Het fictieve ‘West Dean’-landgoed ziet er magnifiek uit met zijn vele kamers, bijgebouwen, vijvers en bossen. De knappe soundtrack brengt je nog meer in de sfeer.

Karikaturaal

Je vergeeft het de reeks dan ook bijna dat de personages karikaturaal en eendimensionaal blijven. De Spaans-Catalaanse Iñaki Mur speelt Dalì op sommige momenten bijna met de motoriek van Charlie Chaplin. Stephen Tompkinson maakt van hoofdinspecteur Thistletwaite net geen parodie op het Scotland Yard-archetype. En Geert Van Rampelberg als E.L.T. Mesens is lachwekkend als de lompe manager van Magritte. Zelf wordt Magritte trouwens charmant vertolkt door acteur en rijzende ster Pierre Gervais. Maar de ontknoping, in aanwezigheid van goed volk als Pablo Picasso, Sigmund Freud, Nancy Cunard en Peggy Guggenheim, vergaloppeert zich in… surrealisme. Of was dat net het punt?

De ontknoping vergaloppeert zich in… surrealisme. Of was dat net het punt?

Na elke aflevering volgt nog een kort extraatje, This is not fiction, waarin de makers uitleggen welke elementen in de voorbije aflevering gebaseerd waren op werkelijkheid en waar opvallende beelden naar refereren. Het past helemaal in de huidige televisietrend om ‘podcast’-achtige ‘content’ te maken waarin gepraat wordt over wat we gaan zien of net gezien hebben. Zo heb je na De Verraders ook nog eens De Ronde tafel van De Verraders en zelfs shows als Temptation Island kregen al een eigen talkshow over de show. Gelukkig is de inhoud van This is not fiction wél interessant.

Al bij al is onze conclusie: ‘Ceci n’est pas une mauvaise série’. Om het eens met La Trahison des images te zeggen. Of dit ook een breed publiek echt zal kunnen bekoren, is een lastige vraag.

This is Not a Murder Mystery, elke zondag bij VRT TV1. Alle afleveringen zijn ook al te zien bij VRTMAX.

Lee Miller

Hercule Magritte of René Poirot?