Isabel Albers is trots. Op LinkedIn deelde de hoofdredacteur van De Tijd de nieuwste cijfers van het Centrum voor Informatie over de Media (CIM). Daaruit bleek dat De Tijd er als enige Vlaamse krant (+10,9 procent) het voorbije jaar sterk op vooruitging. Het Laatste Nieuws (+3,9 procent) en De Morgen (+0,9 procent) tekenen een meer bescheiden toename in hun aantal abonnees op; de rest moest zelfs betalende lezers inleveren. Maar het zijn niet zozeer de Vlaamse cijfers an sich die in het oog springen: het verschil met de ’toestand’ aan Franstalige kant is ronduit spectaculair.

De Nederlandstalige kranten van België, vooral gelezen in Vlaanderen, telden net geen 870.000 abonnees. Ervan uitgaande dat er van de ongeveer 12 miljoen inwoners van dit land 7,2 miljoen Nederlands spreken (60 procent), ligt het aandeel abonnementen op zo’n 12 procent. Voor Franstalig België is dat opvallend minder: 262.000 abonnementen op een bevolking van circa 4,8 miljoen (40 procent), of een betaalaandeel van amper 5,5 procent. Die cijfers lijken dus uit te schijnen dat Franstaligen in verhouding minder dan half zo vaak voor een krantenabonnement op een Belgisch-Franstalige krant betalen dan Nederlandstaligen op een Nederlandstalige.

Vertrouwen

Een interessante vaststelling, bevestigen mediaprofessoren Ike Picone (VUB) en Leen d’Haenens (KUL). De (mogelijke) verklaringen zijn velerlei.

‘Er lijkt geen specifiek onderzoek te bestaan over deze materie, maar er zijn wel enkele indicaties uit andere studies’, zegt Picone. ‘Zo valt de kloof in mediaconsumptie samen met de kloof in vertrouwen. En wie de cijfers voor België nakijkt, ziet dat het vertrouwen in het nieuws veel kleiner is in Franstalig België. Dat is een eerste factor die allicht meespeelt.’

De consumptie van nieuws hangt vaak samen met de socio-economische context van de consumenten

Ook de lagere levensstandaard in Wallonië en Brussel – toch vooral Franstalig – speelt mogelijk een rol. ‘Breder onderzoek naar de relatie tussen media en politiek bevestigt ook dat de consumptie van nieuws vaak samenhangt met de socio-economische context van de consumenten. En we zien ook hier een kloof tussen de twee landsdelen. De prijselasticiteit kan een rol spelen, waarbij abonnementen en kranten minder snel genomen of sneller opgezegd worden omdat andere uitgaven prioriteit krijgen.’

Franstaligen en Frankrijk

‘Een andere factor heeft wellicht te maken met een sterkere traditie van kranten lezen in Vlaanderen, mede door de verzuiling die lange tijd een duidelijke verankering van de pers in het dagelijkse leven heeft verzekerd’, vult professor d’Haenens aan. ‘Die traditie werkt vandaag nog enigszins door. In Franstalig België lijkt de krant minder ingebed als dagelijkse praktijk, wat ook samenhangt met een beperktere krantenmarkt.’

Verder speelt de – politiek enigszins gevoelige – gerichtheid van Wallonië op Frankrijk een rol. ‘De Franstalige markt bevindt zich in een bredere Franstalige informatiesfeer waarin ook Franse media een rol spelen, wat de positie van nationale titels kan beïnvloeden. De Nederlandstalige markt is kleiner, maar sterker intern geïntegreerd’, aldus d’Haenens.

De Franstalige culturele wereld leunt veel sterker aan bij Frankrijk dan de Vlaamse bij Nederland

Haar Brusselse collega bevestigt: ‘De Franstalige culturele wereld leunt veel sterker aan bij Frankrijk dan de Vlaamse bij Nederland. Dat vertaalt zich onder andere in de belangrijke plaats die Franse zenders zoals TF1 innemen in het nieuwsrepertoire van Franstalige Belgen. Het zorgt ook dat er meer (gratis) aanbod is naast de kranten. Ook online is de keuze veel groter aan (gratis) Franstalige nieuws(achtige) podcasts of “nieuwsinfluencers”.’

Niet onbelangrijk

De verschillen tussen Vlamingen en Walen, tussen Nederlandstalige en Franstalige Belgen, zijn niet onbelangrijk, waarschuwt d’Haenens: ‘Ze kunnen leiden tot uiteenlopende informatieomgevingen, met een impact op kennisniveau, agendasetting en publieke opinie. Kranten bieden doorgaans meer context en analyse dan andere media, en dus kunnen verschillen in gebruik ook doorwerken in de kwaliteit van het publiek debat.’

Het zal Isabel Albers wellicht worst wezen. Niet alleen kan De Tijd een forse groei optekenen, ook de Franstalige zusterkrant L’Echo stijgt met bijna 9 procent. De klappen vallen vooral bij Mediahuis, dat zijn titels één voor één ziet teruglopen: De Standaard (-1,1 procent), Belang van Limburg (-3,4 procent), Het Nieuwsblad (-4,6 procent) en Gazet van Antwerpen (-5,2 procent).

Leen d’Haenens

Walen lezen veel minder (Belgische) kranten dan Vlamingen