Moet de ‘Brandmauer’ rond de AfD, een partij waarvan een deel als ‘vast en zeker extreemrechts’ gecategoriseerd wordt, blijven bestaan? Het debat houdt de goegemeente in Duitsland in de ban.

AfD is met 25 procent in de opiniepeilingen in een nek-aan-nekrace verwikkeld met de christendemocraten. Die ‘Union’ is eigenlijk een kartel van twee christendemocratische partijen, de CDU en haar Beierse zusterpartij CSU, waardoor AfD de facto de grootste partij is op dit moment.

In enkele Oost-Duitse deelstaten behaalde de partij in september 2024 gemiddeld 30 procent bij de regionale verkiezingen. Het kostte de traditionele partijen duivels veel moeite om haar telkens van regeringsdeelname uit te sluiten. Of dat in september van volgend jaar, bij de verkiezingen in Sachsen-Anhalt, nog zal lukken, is zeer de vraag. De AfD haalt daar – ook weer ‘im Osten’ – volgens de opiniepeilingen zelfs 40 procent.

Tactiek

De uitsluiting van de AfD maakt dat linkse partijen op zowel federaal als deelstatelijk niveau verzekerd zijn van een plaats in de coalitie. Hoe verschrompeld de sociaaldemocratische SPD en de Grünen ook mogen zijn, één van hen zit altijd wel ergens mee in een of andere regering. Toch dringen ze aan op het verbieden van de AfD.

Macht en morele superioriteit blijven links zo gegarandeerd.

Daar zit een bewuste tactiek achter: een verbodsprocedure zou meerdere jaren aanslepen en intussen blijft de AfD verder met het stigma ‘extreemrechts’ opgescheept zitten. Macht en morele superioriteit blijven links zo gegarandeerd.

Discours van de angst

Maar de vraag is hoe lang die ‘Brandmauer’ nog standhoudt. Peter Tauber, gewezen secretaris-generaal van de CDU, zei het in de talkshow van Markus Lanz op ZDF, de openbare omroep: ‘Als deze brandmuur er enkel toe leidt dat de AfD van de ene overwinning in de opiniepeilingen naar de andere snelt, dan vraag ik me af: “Wat moet er gebeuren opdat daaruit geen verkiezingsoverwinningen volgen?”’

In de Bondsrepubliek waren volgens hem twee ‘Angstdiskurse’ rond, twee discours die ingegeven zijn door angst. Het ene is dat van de AfD die zegt dat Duitsland de dieperik ingaat; het andere is dat van de ‘angst voor de AfD’. De brandmuur die de ‘angst’ zou moeten tegengaan, leidt ertoe dat er geen ‘inhoudelijke confrontatie’ met de AfD bestaat.

Economische malaise

Het is net dat laatste waarvoor Marie-Christine Ostermann, ‘Präsidentin’ van het verbond ‘Die Familienunternehmer’ een lans breekt. Je moet niet alleen over, maar ook met de AfD spreken, meent de 47-jarige onderneemster uit het Westfaalse Hamm. Anders zie je ook niet de contradicties binnen die partij. Dat zou overigens de reden zijn waarom de voorzitster van het verbond, dat 6500 middenstandsondernemingen vertegenwoordigt, begin oktober van dit jaar het ‘Kontaktverbot’ met AfD-mandatarissen ophief.

Ze nodigde die avond in Berlijn Leif-Erik Holm, de economie-expert van de AfD-Bondsdagfractie, uit op de ‘Parlamentarischer Abend’ van het verbond. Gespreksonderwerp was de ‘economisch-politieke Wende van bondskanselier Friedrich Merz (CDU)’.

Je moet niet enkel over, maar ook met de AfD spreken, vindt onderneemster Ostermann.

De huidige economische malaise in Duitsland, met zijn de-industrialisering, groene maatregelen, ongecontroleerde migratie en misbruik van het leefloon op grote schaal, zit heel wat ondernemers dwars. Ostermann was dan ook geïnteresseerd om het ‘antwoord’ van de AfD op al die problemen te kennen, temeer omdat die partij zich zo ‘economisch-liberaal’ en ‘ondernemersvriendelijk’ opstelt.

Luisteren is dus de boodschap volgens de onderneemster, die in Duitsland door haar optredens in de media zowat ‘het gezicht van de middenstand’ is geworden. Luisteren betekent voor Ostermann wel niet dat ze de AfD graag in een regering zou zien zitten, maar je moet nu eenmaal proberen te begrijpen waarom zoveel mensen voor die partij stemmen. Alleen zo kan je de discussie met haar aangaan en haar, volgens een collega van Ostermann, ‘entzaubern’, van haar betovering ontdoen.

‘Incontournable’

Zoals te verwachten hagelde het kritiek vanuit politieke kringen, vooral bij SPD en Grüne. Spreken met de AfD zou een ‘normalisering’ van de AfD inluiden, en op middellange termijn de ‘Brandmauer’ zelfs doen afbrokkelen.

Zeker in het oosten kunnen ondernemers nauwelijks nog het gesprek met de AfD uit de weg gaan.

Maar er zijn ook ondernemers van andere organisaties die Ostermann bijtreden. Christoph Ahlhaus van het Bundesverband Mittelständische Wirtschaft (BVMW) bijvoorbeeld, die vaststelt dat de opiniepeilingen en verkiezingsuitslagen niet bepaald aantonen ‘dat de strategie van de brandmuur succesvol gefunctioneerd heeft’. Zeker in het oosten van Duitsland, waar AfD haast ‘incontournable’ is, kunnen middenstandsondernemers nauwelijks nog het gesprek uit de weg gaan met die partij waarvoor zoveel van hun klanten stemmen.

De Deutsche Bank, die haar conferentieruimte die avond in oktober aan ‘Die Familienunternehmer’ ter beschikking had gesteld, ziet het allemaal wel even anders. Ze beweert de gastenlijst niet gekend te hebben en ontzegt vanaf nu het verbond van mevrouw Ostermann het gebruik van haar atrium vlak bij de Brandenburger Tor. De Berlijnse Muur vlakbij is 36 jaar geleden gevallen, maar aan de ‘Brandmauer’ houdt de Deutsche Bank vast.

Ook in Frankrijk staat het cordon sanitaire almaar meer onder druk. Lees er vandaag meer over op Doorbraak in het artikel ‘Jordan Bardella (RN): “Ik ben niet extreemrechts'”‘.

Leif-Erik Holm

Duitse ondernemers willen af van ‘Brandmauer’ rond AfD