F.C. De Kampioenen, Lili en Marleen, Stukken van Mensen, De Verhulstjes, The Sky is the Limit: de schema’s van onze zenders zitten deze zomer alweer vol herhalingen. Het zou ons amper verbazen als zelfs deze Ronde van Frankrijk een herhaling blijkt.

Uit de kijkcijfers blijkt dat u niet massaal op deze programmering zat te wachten. Zelfs de populairdere titels raken amper nog boven de 400.000 kijkers, al dient gezegd dat die cijfers omgekeerd evenredig zijn met de temperaturen.

Op het scherm mag voorspelbaarheid troef zijn, achter de schermen zien we grote veranderingen. Het opvallendste nieuws is de overname van RTL Nederland door de Vlaamse DPG Media-groep.

VTM en RTL-Véronique

We spoelen even terug naar 1989. Dankzij het jarenlange lobbywerk van uitgever Jan Merckx (TV-Ekspres en TV-blad) en groeiende politieke ontevredenheid over het BRT-monopolie, participeren zowat alle toenmalige krantenuitgevers — met uitzonderingen zoals de Standaardgroep — in de Vlaamse Media Maatschappij. Op 1 februari 1989 start VTM met uitzendingen.

Op dat moment was commerciële televisie in Nederland nog verboden, maar daar vond dj en ondernemer Lex Harding samen met een paar grootbanken en het Luxemburgse CLT (Compagnie Luxembourgoise de Télédiffusion) iets op. Via een U-bocht constructie kwamen de Nederlandse programma’s van RTL Véronique (een knipoog naar Hardings Veronica-verleden) zogenaamd uit Luxemburg en mochten ze in Nederland de kabel op. De zender veranderde even later in RTL4 en kende gouden jaren.

‘Holland kijken’

De start van VTM in Vlaanderen en RTL in Nederland betekende ook dat voor het eerst in dertig jaar de Vlamingen niet meer massaal naar ‘Holland’ keken voor de grote amusementsprogramma’s. Die zaten allemaal op RTL en die zender was niet te zien in Vlaanderen, net zoals VTM nooit te zien is geweest in Nederland.

We spreken minder dan ooit dezelfde taal

Het positieve was dat er in beide landen een hele tv-industrie ontstond met tal van productiehuizen. Het jammere was dat de populaire cultuur in Nederland en Vlaanderen nog weinig gemeenschappelijks had en we minder dan ooit dezelfde taal spreken. Het is dan ook licht ironisch dat nu een Vlaams bedrijf het Nederlandse medialandschap domineert.

De Persgroep

In de loop der jaren kreeg De Persgroep (nu: DPG Media), geleid door Christian Van Thillo, 100 procent van de aandelen van ‘Medialaan’ (VTM) in handen. DPG heeft dan al Het Laatste Nieuws, De Morgen, Joepie, Dag Allemaal in de Vlaamse portefeuille. In Nederland zijn dat Het Parool, het Algemeen Dagblad, de Volkskrant en Trouw. Inmiddels zijn daar ook nog een hele rist tijdschriften bijgekomen én de Franstalige zenders van RTL België.

De Nederlandse commissie Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft er anderhalf jaar over gedaan om de overname van RTL door DPG goed te keuren. Daarbij speelde grote bezorgdheid over ‘pluriformiteit in de nieuwsvoorziening’ in het belang van ‘de democratie’. Daarom zijn er voorwaarden verbonden aan de overname, met nieuwe redactiestatuten en een kluwen van waakzame commissies. Geen vuiltje aan de lucht, dus? Toch wel.

VTMnieuws.be = HLN.be

DPG staat erom bekend verregaande synergie door te drijven tussen de verschillende titels. Zo is de website van VTM Nieuws al geruime tijd veranderd in HLN.be. Zo lees je op de website van De Morgen ook grote interviews uit Humo. Toegegeven, dat doet die andere grote Vlaamse uitgeversgroep Mediahuis ook. Recent was er nog flink wat ophef over de verregaande samenwerking tussen Gazet Van Antwerpen en Het Nieuwsblad met maar één hoofdredacteur voor beide titels van Mediahuis.

Dat u de indruk krijgt dat alle media dezelfde mening vertolken, dan komt dat deels omdat ze voor een groot deel één bedrijf zijn

Er zijn goede redenen voor meer synergie, want kranten krijgen het almaar moeilijker in een krimpende markt die ook nog eens elke minuut overspoeld wordt door een tsunami aan online berichten. Alleen… als u wel eens de indruk hebt dat alle media dezelfde mening vertolken, dan komt dat ook omdat ze voor een groot deel hetzelfde bedrijf zijn, met dezelfde bedrijfscultuur en dezelfde bubbel.

Miljoenen van Ursula

Maar er is meer aan de hand. Véél meer. Begin dit jaar werd bekend dat DPG Media een lening van 392 miljoen krijgt van de Europese Investeringsbank voor ‘digitalisering en innovatie’. En nog maar drie jaar eerder kreeg DPG al eens zo’n lening van 100 miljoen. Daarbij weigert Brussel inzicht te geven in de voorwaarden die aan de steun verbonden zijn. Ter vergelijking: in 2024 draaide het concern een winst van 275 miljoen.

De vierde macht ligt aan het infuus van de eerste twee

Dit verhaal doet denken aan het EU-lobbyschandaal waarbij onder Eurocommissaris Frans Timmermans allerlei actiegroepen stiekem miljoenen euro’s toebedeeld kregen om druk uit te oefenen in het voordeel van Timmermans’ Europese klimaatplannen.

Wat onthouden we uit dit verhaal? De grootste mediaspeler in de Benelux, met al zijn kranten, tijdschriften, tv- en radiozenders, dankt zijn financiële stabiliteit aan een financiële instelling die namens de Europese Unie leningen verstrekt. De vierde macht ligt daarmee aan het infuus van de eerste twee. De ‘waakhond van de democratie’ zal wellicht niet zo snel blaffen naar het baasje…

Lex Harding

De Ha van Herhalingen, de greep van Van Thillo en de miljoenen van Europa