Verschillende publieke figuren met Arabische roots spraken zich uit over de baldadigheden die allochtone stadsjongeren voor het zoveelste jaar op rij pleegden tijdens de overgang van oud naar nieuw. Alle aanklagers zijn nauw verbonden met de mainstream media waar al decennia een onuitgesproken verbod heerst op het benoemen van de etnische achtergrond van niet-autochtone criminelen.

Het bijzondere van de aanklachten was dat ze dit voor de eerste keer sinds het bereik van mijn geheugen, wél deden. Zelfs ietwat té specifiek, door op de daders het etiket ‘Marokkaans’ te plakken, terwijl ook andere Arabische en Zwart-Afrikaanse nationaliteiten betrokken waren bij de rellen. Herinner u de ophef toen Bart De Wever concreet de Berberse gemeenschap als onbereikbaar bestempelde.

Naast de innige band met de traditionele media, is het vooral de afkomst van de aanklagers die het Vlaamse medialandschap op haar grondvesten deed daveren. Joël De Ceulaer noemde het op X ‘het einde van een tijdperk’. Volgens hem kreeg de ‘witte woke elite stevig op zijn donder’.
Ik ga ervan uit dat hij daarmee ook de Vlaamse journalistiek, inclusief zichzelf, bedoelt?

Uitgespuwd of gerespecteerd

Wat Khalid Benhaddou, Fouad Gandoul, Riad Bahri, Nora Gharib en Loubna Khalkhali in hun verontwaardiging delen, is de onmacht en schaamte die zij voelen door de weerslag van dit toenemend geweld op de eigen etnische gemeenschap. ‘Ik ben het beu!’, klonk het en dat vergt moed. Niet vanwege de eventuele reacties binnen de Arabische gemeenschap, die de mainstream media toch niet volgt, maar voor de mogelijke storm van verwijten uit progressieve hoek.

Niet wát verweten wordt maar wie verwijt, betekent blijkbaar het verschil tussen uitgespuwd of gerespecteerd worden.

Het lijkt er integendeel op dat heel wat anderen uit het elitaire wereldje ook plots positie innemen. Opmerkelijk, want diezelfde roepers hebben de voorbije jaren heel wat mensen gedemoniseerd toen ze exact hetzelfde zegden. Niet wát verweten wordt maar wíe verwijt, maakt blijkbaar het verschil tussen uitgespuwd of gerespecteerd worden.

Het onverdedigbare

Tegelijk moeten we realistisch blijven. Khalid Benhaddou nuanceerde zélf al door slechts ‘een aanzienlijk deel’ van de relschoppers een migratieachtergrond toe te dichten. Terwijl de eerste Vlaming op de vele beelden nog niet verschenen is. De aftrap van de relativeringsronde werd vanzelfsprekend in De Afspraak gegeven, waar Mohamed Ouaamari het onverdedigbare kwam verdedigen met de enthousiaste hulp van Björn Soenens.

Ouaamari vindt het een uit de hand gelopen zoektocht naar spanning en avontuur van 12- tot 13-jarigen die opeengepakt leven in een verpauperde wijk. Door hun gemiddelde leeftijd te verlagen en de sociale situatie te benadrukken, negeert hij de culturele verantwoordelijkheid. Hij verwees hiervoor naar Canada waar de Marokkaanse gemeenschap zich niet schuldig zou maken aan zulk gedrag. Dichterbij vond hij blijkbaar geen voorbeelden. Soenens raaskalde ondertussen op de achtergrond over een gebrek aan kansen en Trump als slecht voorbeeldfiguur.

Gandoul

Fouad Gandoul, opiniemaker en socioloog, is een van de pioniers die hun stem verhieven. Ook hij nuanceerde zijn verwijt door te wijzen op andere oorzaken voor dat gedrag. Terecht, want alleen een culturele achtergrond kan onmogelijk de oorzaak zijn van criminaliteit. Maar Gandoul wijst het culturele aspect volledig van de hand met argumenten die kant noch wal raken.

Gandoul wijst het culturele aspect volledig van de hand met argumenten die kant noch wal raken.

Zo stelt hij dat de ondervertegenwoordiging van Marokkaanse meisjes in criminaliteitsstatistieken aantoont dat het niet aan de culturele achtergrond ligt. Dat is, zeker voor een socioloog, erg kort door de bocht. Marokkaanse meisjes zijn namelijk in zowat elke sociale statistiek ondervertegenwoordigd. Dat duidt eerder op een ánder problematisch cultureel symptoom, veroorzaakt door paternalisme, religie en seksisme.

Marokko

Een tweede argument dat Gandoul hanteert is het gedrag van de in Marokko wonende jeugd. Hij meent te weten dat er in Marokko zélf geen vergelijkbare incidenten zijn, wat een culturele oorzaak volgens hem uitsluit. Zo’n appelen-en-peren-vergelijking slaat natuurlijk nergens op. Evengoed kan worden vergeleken met identieke problemen bij Arabische gemeenschappen in heel West-Europa, wat wél een culturele correlatie aantoont.

Marokko is trouwens de slechtst mogelijke vergelijking: elke staat organiseert zich immers om de maatschappelijke orde te bewaren. Het autocratisch, dictatoriaal en religieus karakter van de Marokkaanse maatschappij vermijdt chaos binnen de samenleving. Het is theoretisch dus net zo goed mogelijk dat Marokko dit ondemocratisch en autoritair regime nodig heeft om de culturele gewelddadigheid van de mannelijke bevolking te onderdrukken.

Patsercultuur

Nog zo’n onterechte nuance is de zogenaamde ‘kleine groep rotte appels’. Het is inderdaad een beperkte groep allochtone jongemannen die overgaat tot relschoppen. Maar het is heus geen kleine minderheid van de allochtone jongeren tussen pakweg 12 en 20 jaar oud die zich onbeleefd, onvriendelijk en respectloos gedraagt. Op z’n minst gezegd vertoont een meerderheid van hen stoer en (verbaal) agressief gedrag.

Dit gedrag is wel degelijk cultureel gebonden. Een maatschappij of gemeenschap waar het sociale leven gedomineerd wordt door mannen creëert een groepsdynamiek waar machogedrag normaal is. In Marokko is de maatschappij daarop voorzien, maar wanneer dit machogedrag de vrije loop krijgt ontstaat een patsercultuur die zich door haar getalsterkte onaantastbaar waant. Tel daar andere factoren zoals armoede en islam bij en je krijgt vuurwerk. Gelukkig nieuwjaar!

Welkom

Patsergedrag is geen gevolg van armoede of discriminatie. Er zijn meer autochtone jongeren die opgroeien in structurele armoede en daardoor ook met discriminatie geconfronteerd worden. Toch vormen zij geen bendes die de buurt terroriseren. Ja, ook zij duiken meer op in de criminaliteit door huiselijk geweld, diefstal of drugbezit. Dat is een vorm van overleven. Gangstergedrag daarentegen is een levensstijl.

Na zovele generaties mengen allochtone jongeren zich nog steeds amper in het Vlaamse sociale leven.

Hoewel Gandoul en co waarschijnlijk het slachtoffer zijn geweest van etnische discriminatie, ben ik ervan overtuigd dat zij zich desondanks welkom voelen in onze samenleving. Zij kregen kansen om zich aan te sluiten bij onze gemeenschap en grepen die. Zij zijn geïntegreerd en worden algemeen aanvaard en gerespecteerd, maar blijven jammer genoeg uitzonderingen. Na zovele generaties mengen allochtone jongeren zich nog altijd amper in het Vlaamse sociale leven. Alleen in de stoere boks- en voetbalclubs kom je ze massaal tegen. De jongens toch. De meisjes moeten braafjes thuisblijven.

Loubna Khalkhali

Fouad Gandouls manke analyse van de nieuwjaarsrellen