Terwijl de onderlinge spanningen binnen de regering-De Wever toenemen, verzet rechts Franstalig België zich almaar meer tegen de te ‘linkse’ regering-De Wever. Het verzet doet denken aan hoe Donald Trump de eerste keer werd verkozen in 2016: dankzij een actief leger van twitteraars die geen compromissen sluiten. Ook de MR van Georges-Louis Bouchez is kop van jut.

‘Als de koolstoftaks er komt, dan krijgen we opnieuw gele hesjes’, zo las u vorige week een uitspraak van Georges-Louis Bouchez op Doorbraak. Bouchez deed die uitspraak niet zomaar. Er zit een hele politieke gedachtegang achter, evenals een beperkt maar zeer actief leger twitteraars die de MR-voorzitter continu bij de les houden.

Om goed te begrijpen waarover het gaat, zeker als u wat ouder bent, moeten we eerst terug naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. U herinnert zich vast dat Donald Trump toen uit het niets als overwinnaar uit de bus kwam. Dat klopt. Maar hoe Trump verkozen werd? Niet uit het niets.

Antwoord: door shitposters, hoofdzakelijk jonge mensen die met online, humoristische fotocollages – memes – de inzet van de verkiezingen bepaalden. Die inzet was volgens hen radicaal anders dan wat de klassieke media ervan maakten: niet gelijkheid, subsidies krijgen, rechten voor minderheden afdwingen en minder werken was voor hen belangrijk, maar wel werkzekerheid, met rust gelaten worden door de overheid en zo weinig mogelijk belastingen betalen.

Door die boodschap steevast te herhalen op sociale media, kaapten de shitposters in 2016 de aandacht. Om te begrijpen hoe die op het eerste gezicht absurde strategie kon werken, moeten we eerst beter begrijpen wat een meme precies is.

Groene kikker

Het woord meme is afgeleid van het Engelse woord gene, een gen. Het idee is kinderlijk eenvoudig: een tekening zegt meer dan tien politieke speeches en pamfletten. Een online cartoon, een meme, kan dan ook nog eens naar hartelust gekopieerd, aangepast en naar steeds nieuwe mensen doorgestuurd worden. Het idee herhaalt zichzelf bijna automatisch. Alsof het een eigen leven leidt. Net als een biologisch gen.

De klassieke media labelden die online cartoons steevast als ‘extreemrechts’.

De klassieke media labelden die online cartoons steevast als ‘extreemrechts’. Wat de gemiddelde shitposter als een compliment zag, ja, er zelfs mee ging koketteren via het memefiguurtje ‘Pepe’. Wie ‘Pepe’ is zou ons te ver leiden in dit artikel. Maar googelt u hem eens en u vindt een slecht getekende cartooneske kikker die vooral cynisch glimlacht. Pepe is een metafoor voor de cynische twintiger of dertiger zonder politieke stem die desondanks vrij wil zijn en zich niet door het establishment laat zeggen wat hij moet denken of doen.

Leidt zoiets tot een verkiezingsoverwinning? Ja, en al zeker wanneer het klassieke politieke en journalistieke establishment die evolutie verschrikkelijk vinden en krampachtig het fenomeen gaan onderdrukken of kaderen. U kent uw geschiedenis: de geuzen noemden zichzelf ten tijde van de Spaanse overheersing in de 16de eeuw ook zo omdat het een scheldnaam was. En in de jaren 70 werd de punkgroep de Sex Pistols pas bekend nadat de klassieke radiozenders hen niet wilden draaien omdat ze te provocatief waren. Waarop de groep nog meer de sociale grenzen ging opzoeken en bijgevolg nog meer beroemdheid verwierf. Niets nieuws onder de zon.

Een job, geen leven

Wat dat te maken heeft met ons land, laat staan met Franstalig België? Wel, eenzelfde evolutie voltrekt zich nu bezuiden de taalgrens. Via Frankrijk, want de Walen nemen nooit iets rechtstreeks over uit Amerika.

Sinds enkele jaren maakt op Franse sociale media de figuur ‘Nicolas’ zijn opwachting. Nicolas is een hersenspinsel van een anonieme twitteraar, gebaseerd op een meme. Het idee is zoals elke meme vrij eenvoudig: Nicolas is een brave dertiger die gestudeerd heeft en heel wat van het leven verwacht. Tot hij moet gaan werken. Zijn kaderjob is routineus. Dat tot daaraan toe. Maar Nicolas heeft vooral de pech dat hij in een tijd leeft waarin hij via zijn ontzettend zwaar belaste loon én moet betalen voor de generatie van zijn ouders – die vroeg met pensioen kunnen en vaak op reis zijn – én moet betalen voor flink wat jonge mensen die in steeds grotere mate onzinnige studies aan de universiteit volgen.

Plus – en meteen is dat ook de reden waarom de klassieke Franse media Nicolas steevast ‘extreemrechts’ noemen – Nicolas moet ook betalen voor Karim uit de banlieue, die een vervangingsinkomen krijgt en dat steevast doorsluist naar zijn familie in Afrika.

Moraal van het verhaal: Nicolas betaalt voor iedereen en krijgt er niets voor terug. Zelfs geen erkenning. Hij moet immers van het establishment zwijgen en werken om het systeem te onderhouden. Ook de gemiddelde babyboomer vindt dat Nicolas zijn mond moet houden, want Nicolas heeft immers kansen gehad.

PS en Ecolo buitenspel

Nicolas heeft nu dus Franstalig België bereikt. En dat niet toevallig in de periode waarin de regering-De Wever bakkeleit over de meerwaardebelasting. Flink wat Franstalige rechts-libertaire twitteraars beginnen zich steeds meer als Nicolas te gedragen. Zeker zij voelen zich verraden: voor het eerst in decennia kan een centrumrechtse regering ook in Franstalig België orde op zaken stellen, de belastingen doen dalen en een flinke hoeveelheid gesubsidieerde (linkse) projecten stopzetten. Maar het ziet er volgens hen niet naar uit dat de regering-De Wever dat ook zal doen.

MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez kent Nicolas, want flink wat twitteraars die op zijn tijdlijn zitten laten niet na hem eraan te herinneren wat Bouchez’ verkiezingsbelofte was: zowel Vlamingen als Walen een rechts beleid geven nu de PS en Ecolo buitenspel zijn gezet. En niet zomaar centrumrechts, maar donkerblauw rechts.

De overheid moet niet voor uw ouders zorgen als ze oud zijn, u moet dat in de eerste plaats zelf doen, zo vindt Bouchez.

Vandaar dat Georges-Louis Bouchez deze week op twitter ruzie maakte met buitenlandminister Maxime Prévot (Les Engagés). Prévot nam het slecht op dat Bouchez in een interview met La Libre Belgique opriep om in België beleid te voeren zoals Margaret Thatcher en de sociale zekerheid fors in te perken. Bouchez toont zich in dat interview ook behoorlijk libertair: zelfs ouderenzorg is voor de liberaal geen taak van de overheid. De overheid moet niet voor uw ouders zorgen als ze oud zijn, u moet dat in de eerste plaats zelf doen, zo vindt Bouchez. ‘Dat is geen regeringsbeleid’, zo haastte Prévot zich om te zeggen.

Bouchez’ misstap

Maar niet alleen Maxime Prévot is dus kritisch voor Bouchez, de vele online ‘Nicolas’ zijn dat ook. Voor hen komt er immers met Bouchez weinig in huis van rechts beleid. Het feit dat de MR-voorzitter in het eerder vermelde interview met La Libre Belgique belooft dat hij in zijn verkiezingsprogramma in 2029 de meerwaardebelasting opnieuw wil afschaffen, komt voor vele rechtse twitteraars over als een zwaktebod. Ook de recente benoeming van Bouchez’ vriendin Lucie Demaret tot directrice bij het ONE, het Waalse Kind en Gezin, zet kwaad bloed. ‘Is dit de kerel die anders ging besturen dan de PS?’, zo is de teneur.

Nicolas maakt zich dus meester van de Franstalige online ruimte, daarbij geholpen door enkele zeer actieve rechts-libertaire twitteraars zoals ‘MastaFaya‘ en ‘AfueristeWallon’ (dat is een directe verwijzing naar de strijdkreet ‘Afuera!’ van de rechtslibertaire Argentijnse president Javier Milei, red.). En dat zal de komende weken en maanden steeds zwaarder op Bouchez, en dus ook op de regering-De Wever, gaan wegen.

De gele hesjes komen terug, zoals Bouchez dus vorige week wist, en zeker wanneer binnen twee jaar de Europese Commissie de middenklasse zwaarder zal belasten voor het gebruik van fossiele brandstoffen? De gele hesjes zijn nu al terug en Bouchez weet dat. Maar vandaag dragen ze een das en heten ze Nicolas. En zijn ze lid van wat in de 20ste eeuw de middenklasse werd genoemd.

Lucie Demaret

Vandaag dragen de gele hesjes een das en heten ze Nicolas