Natuurlijk niet. Stel u voor dat de Vlaamse universiteiten een Argentijnse president bekronen die niet op een of andere manier een halve politieke nazaat is van Evita Perón. En dan nog iemand die de hyperinflatie terugdreef, de fiscale discipline herstelde en voor economische heropleving zorgde. Erg zorgwekkend allemaal. Bovendien heeft zijn beleid een sociale kostprijs. Al gaan de armoedecijfers, die problematisch blijven, ondertussen weer de goede richting uit. Maar hoe dan ook, Milei? Nooit.

Francesca Albanese wel. Je kunt het eredoctoraat van de UGent, de VUB en de UA op twee niveaus bekijken.

De eerste, eenvoudigste, benadering bestaat erin in te zoomen op de persoon van Albanese. De minst interessante weg. Is bij haar antisemitisme waarneembaar? Daarover kun je blijven discussiëren. In elk geval vertoont ze op het eerste gezicht weinig warme gevoelens voor joden; niet erg sympathiek, maar juridisch geoorloofd.

Verder is er het linkse profiel van de VN-rapporteur. Sommigen ontkennen dat. In elk geval beseft ze, in de lijn van de door haar weleens geciteerde Antonio Gramsci (1891-1937), dat culturele instellingen en universiteiten een leidende rol kunnen spelen om het denken in de samenleving een andere richting uit te sturen. Vroeger wellicht meer dan nu. Maar uiteraard zijn de opvattingen van Albanese volstrekt legaal.

Profiel van de universiteiten

Interessanter is een tweede, structurele analyse. De echte discussie gaat immers niet zozeer om de persoon of het gedachtegoed van Francesca Albanese. Wel om het profiel van de universiteiten zelf.

Door mensen als Albanese te lauweren, claimen ze een morele rol. Rectoren prijzen de Italiaanse VN-rapporteur als onafhankelijk en objectief. Niet iedereen vindt dat. Maar het klinkt goed. Academici aan de linkerkant van het politieke spectrum, voor historici en maatschappijwetenschappers stilaan een pleonasme, zien in de toekenning van het eredoctoraat iets heroïsch. Het is een dure ‘plicht’. Een moedige daad van verzet. Een gedurfde keuze voor ‘oncomfortabele’ analyses.

Eredoctores, op medici en exacte wetenschappers na, hebben bij voorkeur een links imago.

Alsof academici een niet te onderschatten persoonlijk risico lopen door het voor Albanese op te nemen. Terwijl, laten we eerlijk zijn, haar bekroning naadloos past in het hedendaagse academisch conformisme. Eredoctores, op medici en exacte wetenschappers na, hebben bij voorkeur een links imago. Koning Juan Carlos, in 1997 bekroond door de KU Leuven, is een notoire uitzondering. Al kan niet worden ontkend dat de Iberische Ruben Van Gucht veel vrouwen een kans heeft gegeven.

Water bij de wijn

Waarom opteren universiteiten voor linkse profielen? Misschien omdat ze onbezoedelde ideeën verkiezen boven de barre werkelijkheid die ‘visionaire’ denkers noopt om water bij de wijn te doen. Academici verdienen genoeg geld om materieel geen zorgen te hebben en te weinig om het dagelijks te moeten beheren. Daardoor beschikt de doorsnee academicus over minder financiële geletterdheid dan de gemiddelde loodgieter, die mogelijk wél failliet gaat. Wat verklaart dat eerstgenoemde ideologische principes blijvend kan laten primeren op de economische en maatschappelijke realiteit. Een privilege.

Omdat linkse ideeën genereuzer klinken dan rechtse en academici zelf de rekening niet moeten betalen, helt hun keuze naar links. Wie progressieve ideeën koestert, loopt meer kans om een fatsoenlijk mens te zijn, luidt hun impliciete redenering. Linkse mensen zijn minder omkoopbaar en hechten zich niet aan macht. Een misvatting, denk ik. Ze zijn niet zuiverder op de graat dan rechtse. Mensen blijven mensen.

Rafael Correa

Toen ik rector van de KU Leuven was, suggereerde iemand dat een eredoctoraat voor Rafael Correa zeer welkom zou zijn. Doet die naam een belletje rinkelen? Veel kans van niet. Correa, vandaag 62, was op dat moment president van Ecuador. Hij had het juiste profiel. Naast goede banden met de Venezolaanse leider Hugo Chávez, ontwikkelde hij uitstekende contacten met China. Hij stond sceptisch tegenover vrijhandel, de Verenigde Staten en het IMF. Als kers op de taart was hij getrouwd met een Belgische. Wat wil een mens nog meer?

Toch bleek er een zwak punt te zijn. Correa was nog jong. Te vrezen viel dat hij na zijn presidentschap ontluisterende momenten zou beleven. Zo gaat dat vaker in Latijns-Amerika. Als Bolsonaro president was, zat Lula in de gevangenis en andersom. Correa overkwam iets gelijkaardigs. Hij kreeg het meteen aan de stok met zijn opvolger, die nochtans zijn partijgenoot en beschermeling was. Later werd hij, terecht of ten onrechte, tot acht jaar cel veroordeeld wegens corruptie. Gelukkig voor hem verbleef hij toen al in België, waar hij later politiek asiel kreeg. Dat hem vandaag wellicht beter van pas komt dan het eredoctoraat van de KU Leuven dat hij nooit mocht ontvangen.

Lula

Vlaamse universiteiten eren Javier Milei met eredoctoraat