‘Stadsagglomeraties zijn de grote verliezers van het Belgische federalisme’, zegt de Luikse PS-burgemeester Willy Demeyer. Volgens Demeyer worden de Waalse grootsteden in tegenstelling tot in Vlaanderen financieel achtergesteld. Fusies dringen zich daarom op, evenals machtigere provincies, want stad en provincie vallen nu eenmaal vaak samen voor de socialisten. Ook fiscaal.

De nieuwe centrumrechtse Waalse regering van MR en Les Engagés bespaart en wil de provincies afschaffen. Uiteraard komt het antwoord daarop uit Luik: niet alleen was Luik lang een quasi-onafhankelijk land, ook vandaag neemt de Vurige Stede en de bijbehorende provincie een nogal aparte houding aan ten opzichte van de rest van Wallonië. In de provincie Luik zijn in de jaren ’70 ook niet zoveel gemeenten gefusioneerd als elders in Wallonië. Lokale verankering, weet u wel. Met alle gevolgen van dien.

‘Het is geen geheim dat de stad Luik ernstige financiële problemen heeft’, zegt Luiks burgemeester Willy Demeyer daarover in La Libre Belgique. ‘Het zou logisch zijn als Luik met enkele buurgemeenten fusioneert. Want tussen mijn stad en pakweg Herstal is er geen visueel of economisch verschil meer. Maar een grotere politieke stadsagglomeratie zal de problemen niet oplossen. Eerst moet Luik zijn rekeningen op orde brengen. Pas dan zullen gemeenten erbij willen.’

Niet zoals Antwerpen

‘Maar Wallonië financiert de grootsteden ook niet echt goed’, vervolgt Demeyer. ‘In Vlaanderen zijn de politieke structuren sterk vereenvoudigd. De stad Antwerpen heeft haar schulden afbetaald. Maar Antwerpen beschikt daarnaast ook over ruime financiële steun van het Vlaams Gemeentefonds, maar liefst 40 procent van de toelages van dat fonds. Terwijl Luik en Charleroi slechts 24 procent van ons Waals Gemeentefonds krijgen.’

‘Ik wil maar zeggen: Wallonië houdt niet van de stad. Mochten we in Frankrijk leven, dan was Luik al lang erkend geweest als grootstad met de financiële en politieke macht die daarbij hoort. Voor de Waalse grootsteden was de regionalisering van België dan ook een vergissing. Een model op basis van tien provincies zou beter werken, met minder macht voor het gewest. Want de provincies komen niet alleen beter overeen met de politieke en economische realiteit, ze komen ook economisch vaker overeen met de steden die zich erin bevinden.’

Op zich is het logisch dat Demeyer een lans breekt voor een lokaler Belgisch federalisme: in de oude industriële grootsteden als Luik, Bergen, Charleroi en Verviers blijven de socialisten ook na de centrumrechtse Waalse omwenteling van juni aan de macht.

Stadsvlucht

Demeyer – die later deze legislatuur zijn sjerp doorgeeft aan PS-collega Christie Morreale – wordt in zijn redenering dan ook bijgetreden door zijn partijgenoot en senator Malik Ben Achour uit Verviers.

‘Verviers is een schoolvoorbeeld van mislukte gemeentefusies’, zegt Ben Achour, eerste schepen in de stad aan de Vesder. ‘Oorspronkelijk moest Verviers vijftien oude gemeenten omvatten. Uiteindelijk werden er in de jaren ’70 maar zes samengevoegd, om erg politieke redenen. Daardoor komt de politieke realiteit hier totaal niet overeen met de economische. Want iedereen uit de omgeving komt wel naar Verviers om te werken en te winkelen, terwijl men erg graag buiten Verviers woont.’

‘Gemeentefusies gaan in de kern dan ook niet om schaalvoordelen of besparen’, gaat Ben Achour verder. ‘De echte uitdaging is voorkomen dat de voorsteden groeien. Als onze buurgemeenten Herve, Theux of Jalhay een bouwvergunning verlenen voor pakweg 250 villa’s, zijn het inwoners van Verviers die die huizen kopen. De middenklasse vlucht en creëert zo een enorme sociale breuk met wie in Verviers achterblijft. Verviers biedt jobs – bijna 19.000 – maar heeft tegelijk wel een werkloosheidspercentage van 25 procent. Neen, de uitdaging van gemeentefusies is ook om werkplek en woonplaats samen te laten vallen. Alleen dan kunnen we eerlijkere belastingen heffen.’

Malik Ben Achour

Luikse PS breekt lans voor federalisme met 10