Duitse kiezers van Oost-Europese en Sovjetorigine zouden bij die verkiezingen weleens een beslissende rol kunnen spelen. ‘Wij op AfD stemmen? Ach, de media blazen ons stemgedrag graag op tot een schandaal.’

Iets meer dan 7 miljoen kiezers in Duitsland heeft een migratieachtergrond. Bijna de helft van die ‘nieuwe Duitsers’ komt oorspronkelijk uit een ander EU-land. Duitsers van Poolse afkomst vormen daarbinnen de grootste groep. Daarnaast zijn er ook veel migranten uit de voormalige Sovjetunie die over een Duits paspoort beschikken. Een onderschatte groep. Daarom trok Doorbraak op reportage in Duitsland.

Hoe stemmen migranten in Duitsland? Het door de Duitse overheid gefinancierde Instituut voor Onderzoek naar Migratie en Integratie publiceerde kort geleden nog een rapport met de titel ‘verwaarloosd kiezerspotentieel’. Daarin lezen we dat veruit de meeste Duitsers met migratieachtergrond op de sociaaldemocratische SPD-partij zouden stemmen. Vooral Turkse Duitsers voelen zich verwant met de socialisten. Mensen met wortels in het voormalige Oostblok kleuren dan weer vaker een bolletje bij de christendemocratische CDU en CSU, maar ook bij de rechtse nationalisten van ‘Alternative für Deutschland’ (AfD).

Dictatuur

Arts, zangeres en actrice Margaux Kier leidt de Duits-Poolse vereniging Europolis in Keulen en steunt de stichting ‘deutsch-polnisch-französische Freundschaft’, een organisatie die erg op de Europese eenmaking is gericht. Margaux beklaagt zich erover dat de Polen maar laat politiek actief zijn geworden in Duitsland. ‘Pas sinds 2020 zitten er eigenlijk Duitsers van Poolse origine in het deelstaatbestuur’, zegt Kier daarover.

Groen profiteerde volgens haar bij de vorige verkiezingen nog het meest van de Poolse stem

Poolse Duitsers stemden volgens Kier vroeger vaak op de christendemocraten, maar de laatste jaren is er verandering merkbaar. Groen – waarop ze ook zelf stemde – profiteerde volgens haar bij de vorige verkiezingen nog het meest van de Poolse stem. ‘De meesten van ons zijn opgegroeid in een dictatuur. Die erfenis zorgt ervoor dat we nog altijd te weinig politiek geëngageerd zijn. Toch hebben we almaar vaker verhitte, maar interessante politieke debatten binnen onze gemeenschap. Mensen uit Polen hebben in vergelijking met andere diaspora’s nog veel in te halen op het gebied van politiek in hun nieuwe vaderland’, zegt de Europolis-voorzitster.

Rusland-Duitsers

Een andere grote groep is die van de zogenaamde Rusland-Duitsers. Dat zijn afstammelingen van Duitsers uit de voormalige Sovjetunie. Velen van hen kregen in de jaren ’90 een Duits paspoort cadeau van toenmalig bondskanselier Helmut Kohl. Vandaag liggen Russische Duitsers vaak onder vuur in de politiek en de media omdat een groot deel van hen op de nationalisten van AfD zou stemmen. ‘Dat is onzin’, verdedigt Heinrich Zertik uit Detmold zich. ‘Ze geven ons gewoon graag de schuld voor de problemen die er vandaag zijn. Het aandeel dat voor AfD stemt is onder kiezers uit de voormalige Sovjetunie net zo hoog als onder Duitsers die hier al generaties lang wonen. Media blazen stemgedrag gewoon graag op tot schandalen.’

De 67-jarige Zertik migreerde in de jaren ’90 vanuit de voormalige Kazachse hoofdstad Almaty naar Detmold in Noordrijn-Westfalen. Hij was deelstaatparlementslid voor de christendemocraten. Vandaag is Zertik voorzitter van VIRA, een vereniging voor de integratie van Rusland-Duitsers.

‘Veel van onze mensen maken zich vooral zorgen om de stijgende levensduurte en de illegale migratie’

‘Veel van onze mensen maken zich vooral zorgen om de stijgende levensduurte en de illegale migratie. Velen weten ook niet meer welke partij überhaupt nog echte oplossingen biedt. Desondanks leeft de politiek zeker onder Rusland-Duitsers. Ook de oorlog tegen Oekraïne is in dat verband een belangrijk thema. Rusland-Duitsers zijn voor vrede. Wat dus niet automatisch wil zeggen dat we het erg linkse Bündnis Sahra Wagenknecht of AfD ondersteunen.’

En de Turken?

Ook Duitsers van Turkse afkomst zijn met bijna een miljoen kiezers een niet te verwaarlozen groep. Zij krijgen in de media doorgaans het meeste zichtbaarheid, meestal omdat ze zich vooral Turks blijven voelen. Voor buitenstaanders blijven zij een gesloten gemeenschap.

Hen doen praten? Op een bouwterrein van moskeevereniging TIBA in Aken verwijst een net uit Turkije aangekomen ingenieur die aan de moskee werkt ons door naar de voorzitter. Die wil zich niet tot uitspreken over het stemgedrag van zijn moskeeleden wagen. ‘Mijn mensen stemmen divers, zoals overal. Maar over politiek wil ik liever niet praten. Wij hebben niet zulke goede ervaringen met de pers.’

Margaux Kier

Welke impact hebben migranten op de verkiezingen in Duitsland?