Vlaams minister van klimaat Melissa Depraetere (Vooruit) stelt voor om de maximumsnelheid op de Vlaamse snelwegen te verlagen naar 100 kilometer per uur. Het voorstel stuit meteen op een ‘njet’ van Annick De Ridder (N-VA), minister van mobiliteit in dezelfde regering. Nochtans leert Nederland ons dat die snelheidsverlaging grote voordelen biedt.

Tegen 2030 moet België net als alle EU-lidstaten de uitstoot van broeikasgassen terugdringen met 40 procent ten opzichte van het niveau van 2005. Vlaanderen strandt met de huidige maatregelen op slechts 33,2 procent vermindering en moet dus een tandje bijsteken. Enter minister van Klimaat Melissa Depraetere. Zij stelt in de HLN-podcast ‘Het Rapport van de Wetstraat’ onder meer voor om de maximumsnelheid op snelwegen te verlagen naar honderd kilometer per uur. ‘Argumenten genoeg dus om de discussie te openen.’

Pestmaatregel

De verlaging van de maximumsnelheid is omstreden. Het voorstel van Depraetere botste al snel op haar collega Annick De Ridder: ‘Deze maatregel gaat er absoluut niet komen’, reageert die fors, terwijl CD&V het zelfs een ‘pestmaatregel’ noemt. Maar Depraetere vindt ook medestanders in onder meer Groen. Ook het Vlaams instituut voor Verkeersveiligheid (VIAS) legde de verlaging al in 2019 op tafel.

In Nederland gebeurde het al: daar ging in 2020 de maximumsnelheid tussen 6u en 19u naar 100 km/u, ‘s avonds en ‘s nachts bleef deze op 130. De Nederlandse Technische Universiteit van Delft hield de maatregel enkele jaren later tegen het licht en ziet er vooral veel voordelen in.

Minder uitstoot

Het belangrijkste argument van Depraetere is de stikstofuitstoot van autoritten. Dat was ook precies de reden dat men in Nederland de maximumsnelheid aanpaste. Bert van Wee, expert transportbeleid aan de TU Delft, schrijft dat auto’s tegen 100 km/u maar liefst 25 procent zuiniger rijden dan wanneer ze 130 doen. Minder stikstofuitstoot dus, maar ook minder CO2-uitstoot.

Als reistijden toenemen, zal het autogebruik een beetje afnemen

Van Wee haalt ook aan dat mensen zo op langere termijn minder kilometers rijden: ‘De theorie van constante reistijd zegt namelijk dat we gemiddeld 60 tot 75 minuten per persoon per dag aan reizen besteden. Het verkeerssysteem is nu veel beter dan in, zeg, 1950. Dat heeft er niet toe geleid dat we langer thuis zijn, maar dat we meer kilometers reizen. Als de snelheden dalen en de reistijden toenemen, zal het autogebruik een beetje gaan afnemen. Dat bespaart ook weer CO2’, aldus de expert.

Gezondheid en veiligheid

Maar trager rijden heeft nog andere gezondheidsvoordelen. Zo zijn auto’s die trager rijden ook stiller. In Duitsland worden bijvoorbeeld snelheidsbeperkingen ingevoerd als maatregel om geluidsoverlast tegen te gaan.

Trager rijden is ook een pak veiliger

Trager rijden is daarnaast ook een pak veiliger. Zo haalt van Wee aan dat bij snelheden boven 100 km/u elke kilometer per uur harder voor drie tot vier procent meer dodelijke slachtoffers zorgt. Natuurkunde, zegt hij: de energie van een botsing is gelijk aan de helft van het gewicht maal de snelheid in het kwadraat. ‘De klap komt dus veel harder aan. Daar komt nog bij dat de kans op ongevallen groter wordt’.

Zo zorgen de snelheidsverschillen tussen vrachtwagens (begrensd op 90 km/u) en auto’s voor meer ongelukken; dring je die maximumsnelheid van auto’s terug, dan daalt het aantal aanrijdingen met vrachtwagens. En die ongevallen zijn dan bovendien nog minder dodelijk, aangezien de klap natuurkundig minder hard is.

Trager, maar sneller

De verlaging van de maximumsnelheid zorgt in ideale omstandigheden, hoe vreemd het ook mag klinken, voor sneller verkeer. Er zijn namelijk veel minder files: ‘Bij lagere snelheden gaan er meer voertuigen over een rijstrook, omdat bestuurders een kortere volgtijd (de afstand tussen twee wagens, red.) aanhouden’, zegt van Wee.

Wetende dat twintig procent van de files wordt veroorzaakt door ongevallen, is een verlaging van de maximumsnelheid hier een deel van de oplossing. Niet onbelangrijk in Vlaanderen, dat in de voorbije twaalf maanden afklopte op een dagelijks gemiddelde van 962 filekilometers, zo becijferde de regio zelf.

Trager rijden is goedkoper

Daarnaast is de pure snelheidswinst van 120 km/u tegenover 100 km/u miniem. Op het traject Gent-Antwerpen bijvoorbeeld, waarbij je 50 kilometer op de snelweg rijdt, duurt het aan een constante snelheid van 100 km/u slechts 5 minuten langer dan aan 120.

Een laatste argument: het is ook nog eens goedkoper. Gemiddeld bespaart constant 100 per uur in plaats van 120 rijden 8 à 12 procent brandstof uit, zo schatte Mark Pecqueur, docent en onderzoeker aan Thomas More. Al is veel natuurlijk afhankelijk van het type auto en rijgedrag van de bestuurder.

Mark Pecqueur

100 op de Vlaamse snelwegen: waarom niet?