Zijn Democraten of Republikeinen de voorvechters van de ‘gewone man’? Welke partij is er voor – en is van – de Amerikaanse barmeid of loodgieter? Een vraag die sinds de opmars van Donald Trump met de regelmaat van de klok gesteld wordt. Nu ook weer, met een specifieke aanleiding.

Soms vertellen kleine controverses veel over politiek en maatschappij. Dat is zeker zo voor de lacherige reactie van Jimmy Kimmel, de bekende talkshowhost, op de aanduiding van Markwayne Mullin als minister van Nationale Veiligheid. Mullin zat nog maar sinds 2023 in de Senaat voor zijn thuisstaat Oklahoma, maar werd door president Donald Trump uitgekozen als vervanger van de (meermaals) in opspraak gekomen Kristi Noem. Het was evenwel niet Mullins beperkte politieke ervaring die Kimmel lachwekkend vond. Mullin was een loodgieter, a plumber. En een loodgieter kan toch niet in het kabinet zetelen?

Blauwe boorden

Minister Mullin een ‘loodgieter’ noemen is geen echte leugen, maar wel misleidend. In 1997, op 21-jarige leeftijd, namen Mullin en zijn echtgenote het familiebedrijf, een loodgieterij, over nadat diens vader overleden was. Om dat te kunnen doen, verliet Mullin de universiteit. Toen de latere senator de leiding overnam van Mullin Plumbing was het een kleine onderneming, met zes werknemers. In minder dan vijftien jaar tijd transformeerde Mullin zijn nalatenschap tot de grootste loodgieterij van Oklahoma, met meer dan honderd mensen op de payroll. Ja, Mullin is een loodgieter, maar vooral een succesvol zakenman. Zij het zonder universitair diploma.

Mullin is een loodgieter, maar vooral een succesvol zakenman.

De spot met Mullins blauwe boord (blue collar) kwam uitsluitend van links. Deels heeft dat te maken met de man die verantwoordelijk is voor zijn promotie: wat Donald Trump doet, is voor hen altijd verkeerd. Maar de president is niet de enige, noch de belangrijkste reden. Mullin is namelijk de antithese van de Democraat in Washington D.C., San Francisco of Hollywood: succesvol op de private markt, zonder de juiste credentials van Amerika’s hoger onderwijs maar met een lak aan de sociale conventies die op universiteitscampussen gelden. Dat hij uit het ‘Diepe Zuiden’ komt, helpt allicht ook niet.

AOC

Dat de loodgieter uit Oklahoma door Democraten eerder neerbuigend behandeld wordt, zegt heel wat over de partij en over het land. Wat juist kan geduid worden aan de hand van het verschil in behandeling tussen Markwayne Mullin en Alexandria Ocasio-Cortez, de inmiddels ook in Vlaanderen bekende progressieve ster van de Democratische Partij.

Ocasio-Cortez werd in 2018 verkozen als Congreslid voor een divers district in New York City. Aan haar overwinning werd heel wat aandacht geschonken, er werd zelfs een Netflix-documentaire over gemaakt (‘Knock Down The House’). De jonge, knappe en uiterst linkse ‘AOC’ werd een ster tijdens het Trump-tijdperk.

Een deel van haar allure was zonder twijfel toe te schrijven aan haar bescheiden bestaan vóór haar politieke carrière: Ocasio-Cortez werkte (onder meer) als barmeid. Een feit dat Democraten uitspeelden als hét bewijs dat zij nog altijd de stem zijn van de ‘gewone’ man en vrouw. Geen denigrerende opmerkingen over de bartender, integendeel.

Eén verklaring voor de verschillende bejegening van de barmeid en de loodgieter, is Ocasio-Cortez’ academische achtergrond: zij heeft, in tegenstelling tot Mullin, een universitair diploma. Zo’n diploma, niet de dollar, is dé munteenheid in de Democratische partijpolitiek. De oudste partij van het land wordt vandaag bestuurd door politicologen, bestuurskundigen, sociologen en juristen uit Amerika’s west- en oostkusten. Of deze bestuurders met hun diploma’s ooit enig economisch succes oogsten, is van secundair belang. Meer nog: in sommige partijkringen is een mooie bankrekening net verdacht, want een indicatie van uitbuiting van een ‘onderklasse’.

Intellectuele en economische elite

In de Democratische Partij is zakelijk succes soms verdacht, en een universitaire opleiding – bij voorkeur een humane aan een vooruitstrevende universiteit – het hoogste goed. In de Republikeinse Partij is net het omgekeerde het geval. Harde werkers en risiconemers worden op handen gedragen, terwijl een opleiding politieke wetenschappen of bestuurskunde aan Stanford, UCLA of Harvard met toenemende argwaan wordt bekeken. Een tweeledig attitudeverschil dat, tussen haakjes, ook verklaart waarom in de federale ambtenarij dubbel zoveel Democraten werken als Republikeinen.

In de Democratische Partij is zakelijk succes soms verdacht, en een universitaire opleiding het hoogste goed.

De manier waarop beide partijen zichzelf organiseren en in de markt zetten heeft, uiteraard, ook een electorale impact. In 2024 koos 62 procent van de Amerikanen zonder voortgezette opleiding voor Donald Trump. Een vergelijkbaar aandeel van de kiezers met (minstens) een masterdiploma, deed hetzelfde voor Kamala Harris. Ook de allerrijkste Amerikanen kozen voor de Democratische vaandeldraagster (52 vs. 46). En terwijl de allerarmste kiezers ook voor Harris kozen (50 vs. 46), verkoos de hardwerkende middenklasse – inkomen tussen 30.000 en 100.000 dollar – Trump (52 vs. 46).

Hetzelfde zeel

Dat de Republikeinse Partij niet de partij is van ‘de elite’, financieel noch academisch, is een vervelende vaststelling voor Democraten die zich presenteren als beschermers van de ‘gewone man’, van de ordinary American. Donald Trump, de miljardair en alumnus van de prestigieuze Wharton School of Finance and Commerce, blijkt sinds zijn beklimming van het politieke toneel een bijzondere aantrekkingskracht te hebben voor net die Amerikanen. Een probleem waarover mening Democratisch partijstrateeg al zijn hoofd heeft gebroken.

Een probleem ook zonder eenvoudige oplossing. Al is het zeker zo dat Democraten de voorbije vijftien jaar de mist ingingen door te opereren alsof er één solidaire Amerikaanse onderklasse bestaat. Een onderklasse waarin, onder meer, autochtone arbeiders en recente migranten aan hetzelfde zeel trekken. De exodus van de white working class richting Republikeinse Partij toont aan dat ze zich daarin schromelijk vergisten. Een vergissing die de traditionele sociaaldemocratie overigens ook in Europa maakte, met een doorstroom van ordinary Europeans naar conservatieve en uiterst rechtse partijen als resultaat.

Markwayne Mullin

Een barmeid en een loodgieter