In de analyses van begin 2026 wordt pijnlijk zichtbaar hoe de geopolitieke ambities van het Witte Huis een schaduwwereld hebben gecreëerd waarin technologie zowel de bevrijder als de beul is. Het ‘America’s AI Action Plan’ van juli 2025 is verheven tot een doctrine. De ideologie is helder: technologische superioriteit is de enige garantie voor nationale veiligheid. Maar die geopolitieke focus heeft een blinde vlek voor de menselijke en maatschappelijke ontwrichting die zij teweegbrengt.

De keerzijde van die ideologie is dat de jacht op AI-dominantie de voedingsbodem voor criminaliteit niet wegneemt, maar juist bemest. Terwijl het Witte Huis de ‘vrije markt’ van algoritmen beschermt tegen Europese regulering, wijst de cybercriminologie op een explosieve stijging van het aantal misdrijven en AI is daarvan de ultieme katalysator geworden.

De technologie heeft misdaad gedemocratiseerd; wat vroeger de expertise van een nerd vereiste, is nu een geautomatiseerd instrument geworden voor elke onderlegde IT-kenner, én evenzeer voor wie door de nieuwe AI-economie aan de kant zal worden gezet.

Eigenlijke dader

De paradox is stuitend: de geopolitieke strategie die Amerika moet beschermen, creëert een nieuwe klasse van ‘overtollige’ burgers. Wanneer banen verdwijnen door de gepushte automatisering en de rijkdom van die AI-revolutie slechts bij enkelingen belandt, ontstaat een existentiële noodzaak. In 90 procent van de vermogensdelicten en in maar liefst 30 procent van de fatale familiale escalaties zien we dat financiële stress – de sluimerende ‘fiscale drukpan’ – de eigenlijke dader is.

Het Witte Huis presenteert AI als een schild tegen China, maar in werkelijkheid fungeert het vaak als een zwaard tegen de eigen sociale cohesie. De cybercriminologie toont aan dat AI de dader-slachtofferrelatie volledig ontmenselijkt en anonimiseert, waardoor een gevoel van straffeloosheid ontstaat, dat het moreel kompas van de samenleving verder aantast.

Uiteindelijk is de keerzijde van de huidige ideologie een fundamentele eerlijkheidscrisis. Een beleid dat snelheid verkiest boven veiligheid en winst boven welzijn, dwingt een aanzienlijk deel van de bevolking in de richting van de (financieel gedreven) criminaliteit. De echte intelligentie van een wereldmacht zou niet moeten blijken uit de kracht van haar algoritmen, maar uit het vermogen om een systeem te bouwen waarin burgers niet hoeven te kiezen tussen de wet en hun economische overleving.

Fundamentele behoeften

In het maatschappelijk weefsel van 2026 is zichtbaar hoe de geopolitieke ambities van wereldmachten botsen met de fundamentele behoeften van hun burgers, waarbij de ethische koers van een samenleving toch de doorslaggevende factor blijkt voor stabiliteit.

De allesoverheersende doctrine van het Witte Huis, uitgevoerd door strategen als Michael Kratsios en Sriram Krishnan, zet alles op alles voor technologische dominantie. De ideologische overtuiging is dat snelheid en innovatie de enige schilden zijn tegen buitenlandse dreigingen. Maar de keerzijde van die geopolitieke wedloop is een systeem dat de interne ethische erosie dreigt te verergeren, waarbij AI geen oplossing maar een katalysator voor criminaliteit dreigt te worden.

In een wereld waar AI de ‘instapkosten’ voor fraude en cybercriminaliteit tot bijna nul heeft gereduceerd, is de technologie een democratisch instrument voor de misdaad geworden. Tegelijk zorgt de focus op ongebreidelde automatisering voor een nieuwe klasse van burgers die door banenverlies en een star belastingsysteem in de marge belandt. Wanneer de sociale bodem wegvalt, transformeert de stille druk van geldtekort zich tot misdaad en onrust.

Een leven in veiligheid

Hoewel de Amerikaanse burger wordt verleid met de belofte van economische superioriteit en de EU-burger met die van wettelijke bescherming, overlappen hun doelstelling minstens gedeeltelijk: een leven in veiligheid. Maar een maatschappij die uitsluitend geopolitieke macht nastreeft en daarbij haar ethische verantwoordelijkheid voor de kwetsbare burger uit het oog verliest, evolueert op een onhoudbare wijze.

Echte vooruitgang in 2026 schuilt dan ook niet in de snelheid van een algoritme, maar in de ethische kaders waarbinnen die technologie wordt ingezet. Als een maatschappij onethisch evolueert door ongelijkheid te institutionaliseren en de dader-slachtofferrelatie via AI te ontmenselijken, zal de veiligheid, die de geopolitiek belooft, nooit worden gerealiseerd. De geschiedenis leert dat de kleinste scheurtjes in de sociale rechtvaardigheid de fundamenten van een wereldmacht kunnen doen wankelen. Een rechtvaardige toekomst vraagt om een instrument dat de menselijke waardigheid voor iedereen waarborgt.

Michael Kratsios

De oneerlijkheid van AI