Niet enkel in België of Europa laait het politieke debat over het conflict in Gaza hoog op, ook in de VS is er een duidelijke tweedeling tussen ‘rechts’ dat Israël steunt en ‘links’ dat het voor de Palestijnen opneemt. Maar toch: ook binnen de Republikeinse Partij groeit nu de kritiek op de loyauteit van de partijleiding aan de regering-Netanyahu.

De voor die loyauteit geopperde verklaringen zijn soms ronduit feitelijk, maar vaak ook eerder fabelachtig. Maar ook die laatste categorie bepaalt mee de koers van de partij die vandaag de federale overheid controleert. Een eerste verklaring is religieus van aard en vooral terug te vinden in protestants-evangelische gemeenschappen. Veel van die christenen interpreteren de Bijbel als een schets van historische perioden die culmineren in een eindtijd. Centraal staat het idee dat de heroprichting van Israël als natie in 1948 een Bijbelse belofte nakomt. Evangelicals zien de moderne staat Israël als een goddelijk herstel van het Joodse volk naar hun voorouderlijk thuisland, een voorwaarde voor de terugkeer van Christus. Dat geloof impliceert ook een wereldlijke verplichting om het voortbestaan van Israël te garanderen.

Joods-Christelijk

Seculier – of, eventueel, katholiek – Vlaanderen klinkt dit vreemd in de oren. Maar deze overtuiging dicteert wel degelijk de politieke voorkeuren van Republikeinse politici. Voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Mike Johnson haalde onder meer zijn geloof aan toen hij, met de Klaagmuur op de achtergrond, zijn steun voor Israël bevestigde. Johnson is, in tegenstelling tot Donald Trump, écht gelovig. Dat vormt de politicus, en de politicus vormt de politiek.

Judeo-christelijke waarden zijn een door conservatieve politici geliefkoosd begrip.

Driekwart van de Republikeinen omschrijft zichzelf als christelijk, van wie bijna de helft als evangelisch. Een grote meerderheid van hen gelooft in de lotsverbondenheid van christenen en joden. Zij vinden ook dat beide groepen een moreel kompas delen, toch in grote lijnen: ‘judeo-christelijke waarden’ zijn een door conservatieve politici geliefkoosd begrip. Dat de Israëlische staat vandaag de steward is van de belangrijkste plaatsen in het christendom helpt ook.

Tegen de islam

‘Rechts’ is niet uitsluitend religieus. ‘Vrijzinnig rechts’ waardeert de joodse staat om zijn betrekkelijk open, vrije samenleving. Israël is een democratie en rechtsstaat in een regio waarin democratieën en rechtstaten niet dik bezaaid zijn. Vrouwen hebben er, op een uitzondering na, dezelfde rechten als mannen, en Israëli’s van verschillende religies en etniciteit worden politiek vertegenwoordigd. Dat maakt Israël niet perfect, maar wel heel wat moderner, heel wat ‘westerser’ dan de haar omringende Arabische en islamitische staten.

Veel politici zien Israël inderdaad als een soort van westerse uitkijkpost die koste wat kost beschermd moet worden tegen islamitische stoottroepen, al dan niet in uniform. Religieus rechts en vrijzinnig rechts doen dit om hun eigen, soms tegenstrijdige redenen, maar beide waarderen de Israëlische strijdkrachten als een eerste verdedigingslinie tegen de politieke islam. Anderen sympathiseren eenvoudigweg vanwege hun eigen ervaring met islamiserende binnensteden. Dat is zeker zo voor Europees rechts, dat hiermee een meer onmiddellijke ervaring heeft dan Mike Johnson.

Gedeelde normen en waarden – wat die voor wie ook mogen zijn – zijn belangrijk, maar niet altijd doorslaggevend. Praktische overwegingen spelen uiteraard ook een rol. Israël is voor de Verenigde Staten een waardevolle bondgenoot in een onstabiele regio; een bondgenoot met een uitstekende inlichtingendienst die zijn inlichtingen ook deelt. Israël is niet enkel een ideologische, maar ook geopolitieke en militaire uitkijkpost.

Joods geld

Al het voorgaande is als uitleg ontoereikend, toch volgens een klein maar toenemend segment van de bevolking. ‘Waarom Israël?’ heeft volgens hen een eenvoudiger, minder hoogdravend antwoord: joods geld, dollars en sjekels. Republikeinen in het Congres worden ‘gekocht’ door de joodse lobby in de Verenigde Staten, de regering in Israël of beide, al dan niet samenwerkend. Deze claim is weinig flatterend. Ze is evenmin verifieerbaar of falsifieerbaar, of toch niet volledig, en blijft daardoor bijzonder hardnekkig.

Er zijn aanwijzingen dat de joodse geldstromen minder indrukwekkend zijn dan gevreesd.

Er zijn aanwijzingen dat de joodse geldstromen minder indrukwekkend zijn dan gevreesd. AIPAC, het American Israel Public Affairs Committee, is veruit het belangrijkste vehikel voor pro-Israël-politiek in de VS. In 2024 gaf het meer dan 100 miljoen dollar uit om haar kandidaten te helpen in hun race. Dat is veel, maar moet in perspectief geplaatst worden: donororganisaties gaven in totaal immers 15 miljard uit. Tot slot: een meerderheid van de AIPAC-fondsen ging naar pro-Israël-Democraten, vooral in hun strijd tegen anti-Israël-Democraten, niet naar Republikeinen.

Mossad

Nu zijn cijfers maar relevant zolang ze de werkelijkheid weerspiegelen. Heel wat mensen gaan ervan uit dat dat niet zo is: Joden met diepe zakken vullen de portefeuilles van Republikeinse hoogwaardigheidsbekleders, daarvan lijkt het internet zeker. Hoe ze dat net doen, is niet meteen duidelijk. Die onduidelijkheid is evenwel geen obstakel voor de (complot)theorie, want net de verborgenheid der geldstromen bewijst de vernuftigheid van het internationaal jodendom. Het ontbreken van bewijs ís het bewijs.

Helaas voor Israël is niet iedereen te koop, zelfs de meest overtuigde antisemiet geeft dat toe. Gelukkig voor hen is er nog altijd de ultieme zondebok, een deus ex machina die de Theorie van de Joodse Invloed redt, en dat is de Mossad. De Israëlische CIA, die en masse Amerikaanse politici bespiedt en afperst. Republikeinen die geen geld aanvaardden, werden afgedreigd. Typisch iets voor ‘de joden’, of niet soms?

Lees ook: ‘Waarom Palestina?’

Mike Johnson

Waarom Israël?

Trump moet opletten